PONPEIAko AZKEN EGUNAK
HITZAURREA
Film honetako kontakizuna originala den arren…
…pertsonaiek eta gertaerek ez dute zerikusirik…
…Sir Edward Bulwer-Lyttonen nobelakoekin…
…baina zordun gaude Ponpeiaren haren deskribapenarekin…
…film honen giroa inspiratu baitu.
Kaixo, Gaius.
Lucius maitea, Erroman zer berri?
Enperadorearen urtebetetzea prestatzen ari dira.
-Erromara noa jokoak ikustera. -Hemen ere ospatuko dugu.
Erromako jokoak galdu Ponpeiakoengatik?
Zergatik ez? Inperio osoan ez dago Ponpeia baino hiri finagorik.
Zuek, ponpeiarrok, beti harropuzkerian.
Zuen emakumeen edertasuna, zuen portuko salerosketa!
-Zuen lurrikaren indarra! -Geratu, hori dena egiaztatzeko.
Zer, lurrikarak eta?
Ez nuke nahi. Ea joan aurretik berriz ikusten zaitudan.
Geldi! Basati honek ia hautsi ditu kateak!
Arriskutsua da. Konpon ezazu!
Errementariak konponduko du.
Marcus, errementaria!
-Zer nahi duzu? -Lan bat dut zuretzat.
Ederki.
Ez itxaron. Eraman itzazu zirkura.
Katebegi hau ia puskatu du.
Beldurgarria da.
-Gerrako presoa? -Eszitiakoa.
-200en artean hautatu dut. -Zirkurako?
Bai, esklaboekin eta piztiekin hornitzen dut zirkua.
Baina hau piztia basatia baino gehiago da.
Jo ezazue, baina ezazue zirkurako hondatu.
Lau soldaduk heldutako gizona jo?
Zutitu ezazue.
Marcus, zer gertatu da?
-Zaurituta zaude? -Ez, bihotza.
-Gaius Tanno, ondo al zaude? -Ondo entretenituta.
Errementariak zirkuan egon behar luke.
Bururatu al zaizu inoiz zirkuan borrokatzea?
Ez.
Gizon baketsua naiz.
-Baketsua izateko, esku trebea duzu. -Hori beste kontu bat da.
Borrokatzen naiz, behar izanez gero.
Baina ezin naiz borrokatu minik eman ez didanarekin.
Dirua irabaz dezakezu.
Horrela, ez.
Badaukat nahikoa diru.
Jakina.
Aberatsari ez zaizkio txanpon gutxi batzuk interesatzen.
Hau zure lanagatik da.
Eta hau niri bizia salbatzeagatik.
Horixe balio du lanak.
Gizon kateatua…
…animalia kaiolatua bezala heriotzarantz eramana.
Esker onekoa bihurtzen du horrek gizona, Julia.
Errementari, interesa dut zugan.
Nahikoa diru omen daukazu.
Ez diot inoiz inori hori esaten entzun.
Maite nauen emakume bat eta seme bat ditut.
Gogotik lan egin, bapo jan, eta ondo lo egiten dut. Zer gehiago?
Zirkuan soka fin baten gainean dabilen akrobata dirudizu.
-Soka gainean? -Bai.
Nire hatz lodiaren zabalerako sokan.
-Ni ez nabil soka gainean. -Bai. Behartsu guztiak bezala.
Orekatuta zaudela uste duzu, baina diruak bakarrik ematen du babesa.
Ustekabe bat gertatuz gero, behera zoaz.
Zanpatuta.
Zer dio zure emazteak zure ideiez?
Anbiziotsua izaten da beti emakumea semearentzat.
Hazi, eta aita bezala izatea nahi nuke.
Idilikoa, baina ez da praktikoa.
Tori, erosi zerbait errementari txikiari.
Marcus, zilarrezko txanpon bat!
Zer egingo dugu honekin?
-Goazen azokara! -Ez al genuke aurreztu behar?
-Zerga-biltzailea aurki etorriko da. -Bereizita daukat diru hori.
Zerutik eroritako dirua da hau. Jaiegun bat har dezagun.
-Txotxongilora eramango dugu umea. -6 hilabete besterik ez ditu eta!
Gustatuko zaio, agian.
-Zergatik ez? -Gustatu, zuri gustatzen zaizu.
Gizonik aberatsenak ez dauka nik hemen daukadana baino gehiago.
A zer irudi ederra!
Egun on, bizilagun. Jaieguna egingo dugu.
-Gaius Tannok dirua eman digu. -Gaiusek, aberatsak?
Gaur arte ez nuen sekula noble batekin hitz egin.
-Prest, Julia? -Prest nago.
-Eta sutegia? -Baten bat etortzen bada…
…esaiozu Marcus aberatsegia dela gaur lan egiteko.
Zeta zati bat eduki nahi zenuke?
Zuri afaria prestatzean janzteko? Goazen.
-Noiz egin ahal izango du hori? -Astebete barru.
Pilota erosiko diot, ba.
Ez al gindoazen txotxongiloa ikustera?
Pilota erosiko diogu lehenik. Ez du inoiz jostailurik eduki.
Pilota hori. Txuria.
Handiegia da. Eutsi ere ezin dio egin.
Gustatzen zaio.
Zenbat da?
Julia!
Deitu medikuari!
Sutegira ekar ezazue! Azkar!
Noiztik nago ohean?
Egun batzuk badira.
Medikua berehala etorriko da berriz.
-Ez saiatu hitz egiten. -Medikua?
Zer esan du umeaz?
Laster sendatuko zarete biak.
Orain lo egin ezazu.
Medikuak dio ez dela itzuliko, aurretik ordaintzen ez badiozu.
Etorri egin behar du. Ahal dudanean ordainduko diot.
Berehala ordainduko dioten paziente pila omen du.
Zoaz Calvusekin gure etxera, eta atseden har ezazu.
-Ni geratuko naiz Juliarekin. -Ezin dut.
Marcus!
Hau da hona etortzen naizen bigarren aldia.
-Eta ez naiz zerga gabe joango. -Nire emazteak ez diezazula entzun.
-Non dago zergaren dirua? -Zuretzat gordea neukan.
Baina medikua eta botikak ordaindu behar izan ditut.
Zure zerga bila etorri naiz.
-Emadazu asti pixka bat. -Eman dizut.
-Atera emakumea. Hustu etxea. -Ezin duzu. Gaixo dago.
Ezin dituzu kalera bota.
Ez dut hau egin nahi.
Ez duzu dirudunik ezagutzen?
Bizilagunak ni bezain behartsuak dira.
Gaius Tanno! Berak lagunduko dit.
Ezagutzen duzu?
Bihotz-zabala izan da. Zilarrezko txanpon bat eman dio semeari.
Bihar arte itxaron ezazu. Gaiusek dirua utziko dit.
Gauerdia arte itxarongo dizut. Gehiago, ez.
Esaiozu emazteari Juliarekin gelditzeko.
Erotuta zaude edo edanda? Ezin zaitut sartzen utzi.
-Hil edo bizikoa da. -Niretzat ere bai.
Zer egingo lidake Gaiusek sartzen uzten bazaitut?
-Larrutu egingo ninduke. -Bihotz-zabala izan da nirekin.
Diru pixka bat baizik ez dut nahi. Etsita nago.
-Bi bizi jokoan daude. -Merkea da Ponpeian bizia.
Utzidazu Gaius ikusten.
Istilua sortzen baduzu, espetxera joango zara.
Zoaz zirkura borrokatzera. Ordainduta dago han borroka.
-Ederki. Ariko zara. -Ordaindu egingo didate, ezta?
Borrokatu ikusleen gustura, eta urrezko txanponen bat lortuko duzu.
Baina zerbait erakutsi behar diezu. Aitu?
Hartu ezpata eta ezkutua.
Badaukat dirua! Deitu medikuari! Orain etorriko da.
-Beranduegi da. -Hona dirua.
Marcus, adiskidea, beranduegi da.
Ez du jakin semetxoa hil zaiola.
Adiskide gaixoa!
Behartsua.
Behartsua eta txoroa.
Behartsua naizelako galdu dut maite nuen guztia.
Orain dela urtebete…
…orain dela astebete, salbatu ahal izango nituen.
-Txoroa izan naiz bizitza osoan. -Lasai, Marcus.
Hori kostatu zait mundua benetan nolakoa den jakitea.
Dirua da gauza guztien gakoa.
Hortaz, dirua irabaziko dut.
Erraza da dirua irabaztea.
Egin behar den guztia…
…norbait hiltzea da.
Gerraren jainkoa bera!
Erremintaria zenean ezagutu nuen Marcus hau.
1.000 urrezko txanpon irabazi ditut gaur zuri esker.
Otsoa ia bere parean egon da.
-Borrokalari ona zen. -Goazen Petroniusen bila.
-500 zor dizkit. -Eta niri, 1.000.
Itxaron hemen.
Marcus handiak ere ezin du bihotz onez inor hil.
Erruki zaitut.
Zer?
Erruki nauzu?
Zuk, esklabo batek?
Gizon bakoitza esklaboa da.
Ni, zu, nire nagusia.
Bera aberatsa da.
Diruak ez du axola.
Ergela zara. Dirua da gauza guztien gakoa.
Dirurik gabe, nork zaintzen du gizona? Nork entzuten dio?
Niri entzungo didate.
-Eta nork zainduko zaitu? -Inork ez!
Ondo egina, Marcus!
-Borroka ona! -Inperioko borrokalari onena!
Marcus, a zer borrokalaria!
Nitaz oroitzen zara, ezta? Behin bizia salbatu zenidan.
Nik ez dut bizirik salbatzen.
Oso ona, oso maltzurra!
Baina ez zenuen Cleon esklabo-saltzailea ahaztuko, ez?
Eszitiar presoak hil egin nahi izan ninduen zure sutegian.
Gogoratzen dut.
Zergatik geldiarazi ote nuen?
Ez dakit zergatik gutxiesten nauzun, adiskidea.
Ez al gaude negozio berean?
Biok ematen diogu dibertsioa herriari.
Nik bizia arriskatzen dut gizon batekin borrokan.
Zuk gizajoak salerosten dituzu jendaurrean zanpatuak izateko.
Ez nago neure buruaz harro, baina, zure ondoan, santu bat naiz.
Ez zara inoiz zahartzarora iritsiko.
Ez duzu iraungo bizirik indarrari esker, garunari esker baizik.
Gauza jakina da lehoia baino gehiago bizitzen dela arratoia.
Baina nork izan nahi du arratoia?
Ez nuke zure lan zikina egingo, ezta bizia salbatzeko ere!
Ikusi duzu Otsoaren errebeskada hori?
Ia-ia bete-betean harrapatu nau lehenengoan.
-Trikimailu ona da. -Otsoaren azken trikimailua.
Otsokumeak jakingo al ditu trikimailu horiek?
Otsokumea? Zer esaten ari zara?
-Non dago nire aita? -Nor da zure aita?
Otsoa.
Non dago?
Galdera hori zuretzat da.
Leku bereziren bat egongo da otsoentzat…
Atera zuen aurpegi itsusiak hemendik! Ospa denok!
-Ez izan beldur -Ez naiz beldur.
Baztertzen ari nintzen, ez uste.
Badakizu zer egin istilua hasten denean, ezta?
Bai.
Zer ari zara hemen? Zergatik ez zaude amarekin etxean?
Ama hilda dago. Gaulen hil zen. Ni Gaulen jaioa naiz.
-Non bizi izan zara geroztik? -21. legioarekin.
Aita legioko borrokalaririk onena zen.
-Zergatik zegoen zirkuan? -Arazotxoren bat izan zuen.
Ez zen bere errua izan.
Baina borroka hau irabazi, eta dena konponduko da.
Zer gertatzen zaio jendeari hiltzen denean?
Ez dakizu? Nik, bai, ama hil zitzaidalako.
Jendea hiltzen denean Estigia ibaira joaten da.
Han badago txalupa bat eta txalupazain bat.
Txalupazainak azpiko mundura eramaten ditu ibaian zehar…
…eta espiritu guztiak han egoten dira.
-Ba al dago legioko soldadurik? -Bai. Aitaren borrokakide asko.
Zu soldadu baten semea zara.
Ez zaizu ume bati bezala gezurrik esan behar.
Borrokakide horiekin elkartzera joan da zure aita.
Ibaian zehar?
Eta kementsu joan da.
Sentitzen dut.
Negar egingo ote dudan beldur zara, ezta?
Ez naiz negarrez ari.
Irabazi egingo omen zuen borroka hori…
…eta nik aterako nuen zorrotik garailearen ezpata.
Nirea atera nahi duzu zorrotik?
Ez.
Nire semea izan nahi zenuke?
Ez duzu semerik?
Orain, ez.
Lortuko dut gaur gertatu dena zuretzat ona izatea azkenean.
Lagunok!
Horrelako salgairik ez da sekula egon Ponpeian.
Begira: ume bat bezain goxoa.
Ile-apaintzaile trebea. Harpa jotzen du. Sekulako mauka da.
-Badaki zoruak garbitzen? -Kaixo, andrea.
Orain dela 3 hilabete saldu nizuna bezain ona da.
Hobe du indartsua izatea. Nazkagarria da nola hiltzen diren.
-Honek azal gogorra du. -Azkenekoaz hori bera esan zenuen.
-Baina andrea… -Marcus da!
-Kaixo, txapeldun. -Kaixo, Marcus.
Bihar zure alde egingo dut apustu.
Badakit ez zarela jokalaria.
Zer nahi duzu? Neska polit bat borrokalariaren bihotza goxatzeko?
Niretzat, ezer ez. Tutore bat erosi nahi diot semeari.
Ala Merkurio, badaukat zure zera hori!
Grekoa da, lau hizkuntza dakizki. Jakintsua, jatorra eta zintzoa da.
20 urtez egon da familia berean.
-Ikus dezagun. Non dago? -Laugarren ukuiluan.
Zoaz eta hitz egizu berarekin, ea gustukoa duzun.
Agian berak ez nau gustuko izango.
Kaixo, grekoa.
Kaixo, erromatarra.
Aitak bidali nau ea gustukoa zaitudan ikustera.
Hala bada, erosi egingo zaitu.
-Lau hizkuntza dakizkizu? -Bai.
-Kontaera asko dakizkizu? -Milaka.
-Soldaduez, gerrez eta borrokaz? -Bai, baina badira kontu hobeak.
Tira…
…gustukoak dituzunak kontatu. Berdin zait.
Gustukoa dut, aita.
Zutaz oroitzen naiz. Diruak ezer balio ez zuela zioen esklaboa.
Zure semearentzat eros nazazu.
20 urtez egon zara familia berean. Zergatik zaude hemen?
Lokatzetara erori zitzaidan neure nagusi gaztearen kapa.
-Jakina. -Eduki dezaket, aita?
-Zenbat? -300.
-Zer? -Jakintsua da.
Ez nekien hain garestia zenik. Ez zait iristen.
Esan didazu gustukoa banuen…
Ez daukagu hainbeste diru, Flavius.
Kontakizun asko omen dakizki.
-200. -250.
O, aita!
243.
-43? -Daukadan guztia. Tori.
Tira ba.
Mauka hutsa da.
Emango al dizkidazu bi txanpon?
Borrokaren ondoren bueltatuko dizkizut.
Diruak ez du axola, e?
-Nahikoa estu dago, nagusi? -Bai.
Leaster, erosi zintudanetikako hilabete hauetan…
…alderik nabaritu duzu borrokatzeko nire moduan?
Kontuzago ari zarela dirudi.
Arrazoi duzu.
Borrokan ari ez naizenean beti esaten diot neure buruari:
"Demagun hiltzen nautela".
"Zer izango da Flaviusez?"
Hona, beraz, Marcus handia!
Marcus da nire izena. Zu Murmex al zara?
Murmex Kartagokoa.
-Borroka hau irabaziko dut. -Ez nekien erabakita zegoenik.
Gaur gauean negarra izango duzu etxean. Jainkoak nire alde daude.
-Sakrifizioa egin diozu Merkuriori? -Mitras da nire jainkoa.
Oker zaude. Merkurio da harroputzen jainkoa.
Gehiegi hitz egiten duzu. Goazen borrokara.
Irabaziko niola esan dizuet.
Zorionak, Murmex. Gora gure txapeldun berria!
Marcus handiak zauritua izateko beldurrez zirudien.
Nork esan du Marcus ona zela?
Benetako borrokalari bat ekarridazue hurrengoan.
Egia, Leaster.
Sendatuko zaizu…
…baina azkenekoz borrokatu zara zirkuan.
Kontuzegi ibili naiz.
-Akabo lehoiaren egunak. -Ez diot arratoiari inbidiarik.
Izango diozu datozen egunetan.
Irrikaz egon naiz une honen zain.
Ez omen zenuen nire lan zikina egin nahi.
-Ezta bizia salbatzeko ere. -Gauza bera diot orain.
Hori bera esango duzu semea gosetzen zaizunean?
Ikarak hartzen zaitu, ezta?
Beti izan dut lana zu bezalako gizonentzat…
…erraz aztoratzen ez badira.
Jakinarazidazu noiz egongo zaren prest Libiatik esklaboak ekartzeko.
Lerroan eduki itzazue!
Ez dakizue esklaboak tratatzen?
10 eguneko bidea dugu kostaraino!
Geldi!
Cleonek ez ditu esklabo hilak ordaintzen.
Istilu mordoa izango duzu itzulerako bide osoan.
Badakite zirkura eramango dituztela, eta berdin zaie nola hil.
Denak eramaten ez badizkiot, Cleonek ez dit pagatuko.
Gizon horrek istilu gehiago sortzen badu…
…bere semeak ere zirkuan bukatuko du.
Denei esaiezu hori.
Ikusten? Orain ez dizute istilu gehiagorik sortuko.
Hau zen denetan basatiena.
Semea arriskuan ikusi duen arte.
Zein nahi duzu?
Gorria gustatzen zait, baina urdina ere bai.
Biak erosiko ditugu.
Aita, hau poza zu itzuli izana.
Goxoki bat, nagusi gazte?
-Aita? -Gaixotu egingo da.
-Hobe du oloa jatea. -Ez zait gustatzen, ordea.
Ikusten duzu hau?
Oloa.
-Benetan? -Jakina.
Ederki. Eutsidazu zaldia.
Oloa.
-Etorkizuna irakurriko dizut. -Neuk egiten dut neure etorkizuna.
Inork ez du hori egiten.
Ez dut igarleengan sinesten. Ospa.
Egun ona izan duzu, seme?
Bai. Eta txotxongiloa berriz ikusi nahi nuke.
Ilargia ateratzen denean haizea gure alde izango dugu.
-Hobe goiz ontziratzea. -Joango naiz, kapitain.
Berriz joango zara, aita?
Bai, gaur gauean itsasoratuko naiz.
-Nora joango zara? -Judeara…
…gurdi-lasterketetarako arabiar zaldiak ekartzera.
Ez dut nahi zu berriz joatea.
Hau bidaia erraza da. Zaldiak erostea besterik ez.
Gauza handiago bat saiatzeko lain diru ekarriko dut.
-Zaldi handiagoak? -Baliteke.
Noizbait etxe handi batean biziko gara…
…eta benetako zaldi bat edukiko duzu.
Ez dugu kezkarik izango munduan.
-Ez dut berriz hemen utzi nahi. -Marcus!
Hiri osoa miatu dut zure bila.
Niretzat lan egiten dutenak ezin dira tabernetan alferkerian egon.
-Aginduak ditut zuretzat. -Niretzat, ez.
Kontratu bat egin dut neure kontura.
Zer? Ordaindu dizudan diruarekin?
-Ni ere tartean sartu behar nauzu. -Entzun, gizontxo.
Egun batean nik emango dizkizuet aginduak esklabo-saltzaileei.
-Zirkuko burua izango naiz. -Akabo zure borrokalari-egunak.
-Harrokeria baizik ez duzu. -Hori uste duzu?
Nagusi, benetan esan duzu hori?
-Zirkuko burua izan nahi duzu? -Zergatik ez?
Cleon bezalako gizonak babespean aberasten dira.
Zergatik ez naiz ni han egongo, dirua han egonik?
Esklaboen txikizioaren erantzulea izango zinateke?
Zer axola dio nik edo beste batek egitea?
Zure kontzientziari axola dio.
Kontzientzia Ponpeian? Badakit nolakoa den berez mundua.
Dirua eduki nahi dut, berdin dit nola.
Ez, nagusi.
-Atsoa gezurretan ari da! -Ez dut irabazi!
-Eziozu kasurik egin! -Zer esan nahi du?
-Alde hemendik. -Zer gertatzen da?
Ezin dudala irabazi iragarri dit.
Arrazoi du. Dadoak kargatuta daude.
-Atso zaharra! -Zakurkumea!
Kementsua eta gerrari noblea zu?
Dirua itzulidazu, iruzurtia!
-Neure arrazako emakumea. -Non bizi da?
-Larruginen kalean. -Bidea erakutsidazu.
Zatoz, Flavius.
Nagusi gazte!
Emakumeak oloa behar du.
Gabon, andrea. Zatoz, Flavius.
-Gizon jatorra! -Ez naiz jatorra.
Ez izaten saiatzen zara, baina bazarela ikusten dut.
Bidaia bat ikusten dut.
-Joatekoa zara. -Bai?
Zure bizitzako une erabakigarria da.
Arrakastaren eta porrotaren arteko aukera egin beharko duzu.
Ziur egon zein aukeratzen duzun.
-Asmatuko dut. -Eta semea…
…zeina ez baita zure semea.
Nola daki hori?
Antzinako Greziako emakume jakintsuak bezalakoa da.
Umeak gizon handi bat ezagutuko du.
-Non? -Judean.
-Baina semea ez da nirekin etorriko. -Eramazu.
Eramazu gizonarengana.
Gizonik handiena. Ezaguna den edozer baino handiagoa.
Judeako gizonik handiena.
Umeari lagunduko dio laguntza beharko duenean.
Eta haren espirituak umea gidatuko du.
Umea eramango dut?
Guk ikusi ezin ditugun gauzak ikusten ditu.
Gizon handi bat umeari laguntzeko? Arrakasta niretzat?
Ontzia ez da gu gabe itsasoratuko, ezta, aita?
Ez, ontzia zain dago gu Judeara eramateko…
…gure fortunaren bila.
Etxekojauna, zelatu berehala zaldi fresko horiek.
Segituan egongo dira prest. Geratu hemen gaur gauean.
Ez. Jerusalenera segitu behar dut. Negozio garrantzitsuak ditut han.
Garrantzitsuak izango dira ekaitz honekin abiatzeko.
Judeako gizonik handienarengana daramat semea.
Judeako gizonik handiena?
-Hemen dago. -Zer?
Han.
-Nor da gizon hori? -Bila zabiltzan gizona.
Judeako gizonik handiena ukuilu batean lotan?
Ukuilu batean jaio zen.
Zaldiak prest daude.
Pontzio Pilato, Judeako gobernadorearengana noa Judeara.
-Ez dit sinetsi nahi izan. -Nork sinetsiko lizuke?
Noizbait sinetsiko dit.
Ekialdeko mugatik albisteak Pontzio Pilatorentzat.
Albisteak ekialdeko mugatik.
A zer ausarkeria tribu horiena! Eta Herodesek bihotz ematen die.
-Ausartuko ote da? -Ausartu da jadanik.
Haien sarraldiak bultzatzen ditu, eta etekina ere aterako du hortik.
Amonitarren buruzagia ez litzateke ausartuko Herodesen laguntza gabe.
Herodes ezkutuan ari bazaizu aurka, egiozu gauza bera berari.
Egingo nioke…
…gizon bat aurkituko banu.
Berorren gorentasuna…
…Ponpeiako zaldi-tratulari batek berorrekin egon nahi du.
Zer?
-Zaldi tratulari bat? -Garrantzitsua omen dela dio.
Nork izan nahi du Judeako prokuradorea?
Istiluak eta azpijokoak.
Herria Erromaren aurka, herria elkarren aurka.
Eta lasai banago, zaldi-tratulariak oihuka datozkit ateraino.
-Nor da? Zer nahi du? -Marcus du izena.
Lehen gladiadorea zen, txapelduna.
Marcus.
Marcus, gladiadorea.
Bai, badut haren aditzea.
Zaldi-tratuan dabil orain?
Eskerrik asko.
Sar dadila.
Zer nahi duzu?
"Marcus tratulariari baimena Jordan zeharkatu eta zaldiak erosteko".
Hau errutina hutsa da. Zergatik?
-Semea izango da, ezta? -Bai, berorren gorentasuna.
Flavius du izena. 7 urte ditu.
Oso interesgarria. Gizona, zer da hau guztia?
Honek ez du batere garrantzirik, baina ni ikusten tematu zara.
Umea ekarri didazu, eta biak begira zauzkatet…
…sutan kiskaliko naizela espero bazenute bezala.
Barkatu.
Profezia betetzeari traba egingo ez ziola pentsatu dut.
Zer profezia?
Judeako gizonik handienak semeari lagunduko ziola igarri ziguten.
-Nola lagunduko zenion ikusi gabe? -Jakina.
Patuari laguntzen ari zatzaizkio?
Gauza bat ondo egin nahi bada, norberak egin behar du.
Patuak berak gainbegiratzailea behar du.
Ikusi dut zure semea, eta ez dut ahaztuko.
Txikia, eser zaitez han.
Ez diezaiogun patuari lan gehiegi eginarazi.
Esadazu…
…egia da borrokalari txapelduna izan zinela?
Bai, berorren gorentasuna.
Badakizu, Marcus…
…zu bezalako gizona baliagarria izan dakioke lana ematen dionari.
Edonork eman diezadake lana, diru truk.
Eseri, Marcus.
Eskerrik asko.
-Zaldiak erostera etorri zara, ba. -Bai, berorren gorentasuna.
Pena da zaldiak ordaintzea, dohainik lortu ahal izanez gero.
-Nola? -Ideia bat besterik ez da.
Zoritxarrez, nire laguntza behar zenuke.
Eta nire zeregin ofizialean, ezin dizut laguntza hori eman.
Zergatik ez?
Arazoak sortuko lizkidake.
Eta gorroto ditut arazoak.
Amoniten buruzagiak traba egiten dit.
Aipatu dizkizudan zaldiak berarenak dira.
Zaldi on asko ditu amonitarren buruzagiak?
Zaldi bikainak! Eta basati hori aberatsa da. Altxor bat dauka.
-Urretan? -Hala uste dut.
Ez du Erroma bezainbat balio…
…baina guk biok pozik erdibanatu dezakegun dirutza da.
-Erdibanatu? -Bat-bateko sarraldia, gizon etsiak…
-…zu bezalako gizona gidari dutela. -Ez naiz gidaritzako gizona.
Hemengo ziegak beteta daude…
…legez kanpoko zeregin baterako gizon egokiz.
Tira…
…elkarrizketa bukatu da.
-Baina, gorentasuna… -Agur.
Beste gauza bat.
Igarrita dago ezen hurrengo lau gauetan…
…zaldi-tratulari batek aterpean lo egingo duela…
…Amango herrian, Jordan ibaiaren beste aldean.
Zergatik, berorren gorentasuna?
Profezia bat, soilik.
Profeziak sinesten zenituela uste nuen.
Nik hau sinetsiko nuke, zu banintz.
-Zugan sinesten dut, gorentasuna. -Nire zeregin ofizialean, ez.
Ofizialki, ahaztuta edukiko zaitut ordubete barru.
Herritar pribatu gisa…
…interes handiz zain edukiko nauzu zu Jerusalenera noiz itzuli zain.
Adio.
Nagusi, zeren zain gaude?
-Zergatik gaude Amanen? -Ezidazu enbarazu egin.
-Zoaz, ea Flavius lo dagoen. -Bai, nagusi.
Zu al zara profeziak sinesten dituen zaldi-tratularia?
-Zer esan nahi duzu? -Ez dakit zer esan nahi dudan.
-Hori esateko esan didate. -Bai.
Ni naiz profeziak sinesten dituen zaldi-tratularia.
Zu zara? Hemen gaude, ba.
-Nor? -Zure gizonak.
Kartzelan luzaroan egon ondoren borrokarako gogoz gaude.
Gu gobernatzeko gai zarela uste baduzu, hobe duzu orain hastea.
Zer moduz hori, hasteko?
Ondo dago.
Askoz gehiago daukat. Itxaron hemen.
Leaster, ez esnatu Flavius. Banoa berehala.
-Bai, nagusi. -Ez, zu ez.
Goizean, etorri garen bidetik eramazu mutikoa.
Jerikoren alde honetan badago herri bat, Elea izenekoa.
-Emakumearenean egon ginen lekua. -Bai, itxaron han.
Bai, nagusi.
Lor dezaket, seme.
Eta zor dizudan guztia, hitzeman dizudan guztia…
…hori guztia esan nahi du ekintza honek.
Ekipajea… Zer behar duzu bidaiarako?
Ezpata besterik ez.
Prest.
Hau da nire armada. Gaizkile kuadrilla galanta.
-Arratoiak bezala ihes egingo duzue. -Gezurra da. Borroka egin nahi dugu!
Ixo! Ni ari naiz hizketan.
Marcus gladiadorea izan nintzen. Zuen buruzagia naiz orain.
Norbaitek zalantzan jartzen badu, hitz egin dezala.
Amonitarrei erasoko diegu. Zaldiz doaz; zuek, berriz, oinez.
Haiek borrokalariak dira. Zuek zer zareten ez dakit.
Baina zaldiz itzuliko zarete, edo ez zarete itzuliko.
Egun latza amonitarrentzat.
Gizon hauek ez dira Jerusalenera bueltatuko, ezta?
-Infernuan seguruago leudeke. -Hobe dute, ba, sakabanatzea.
Zeinek bere zaldia gorde dezala.
Eta ni, zer? Zer dagokit joan baino lehen?
Ez zara joango.
Ezin naiz Jerusalenera itzuli. Kartzelazain pila ezagutzen dut han.
Nirekin etorriko zara.
-Jerusalenera? -Eta gero Ponpeiara.
Nik konponduko dut. Gizon ona zara, Burbix.
-Hori ez dit inoiz inork esan. -"Baliagarria": horra hitz egokia.
Gauza dibertigarri bat entzun nahi duzu?
-Bai. -Zutaz fio naiz.
-Fio zaitezke. -Zu, arduratu guztiaz. Ni banoa.
Ez dizut esan beharrik ondo zaintzeko zamari horiek.
Ergela naizela uste duzu, ala? Badakit harrapakina hor dagoela.
Ederki. Elean ikusiko zaitut.
Zer dago hain garrantzitsua Elean, emakume bat?
Ez, ume bat.
Lortu dut. Aberatsak gara. Eta hasiera besterik ez da.
-Nagusi! -Non dago Flavius? Flavius!
Ezin dizu entzun.
-Zergatik ez? -Zera…
Flavius!
Atzo gertatu zen. Bidaiari bat ostatura etorri…
…eta kanpoan utzi zuen zaldia. Flavius zaldi gainera igo zen.
Zaldia izutu, eta lurrera bota zuen.
Geroztik, ez da mugitu eta ez du hitz egin.
Ez da posible.
Berriz ez.
Ez da berriz gertatuko.
Medikuntzaz dakidanak ez du balio.
-Medikuak! -Jerusaleneraino joan behar!
Zaldiz joango naiz Jerusalenera, mutikoa eramanik.
Bihotza nekez ari zaio taupadaka.
Betiko geratuko zaio horrelako bidaian.
Flavius.
Flavius, dena ekarri dizut.
Poza, aberastasuna. Zuretzat da dena.
Badago petrikilo gazte bat herrian, Jerusalenerako bidean.
Behartsuek "maisua" eta "jauna" deitzen diote.
-Zer egingo du? -Lagundu dezake, beharbada.
Eskatzeak kalte egingo al digu?
Maisu!
Jauna.
Erruki zakizkio nire semeari.
Flavius…
…seme!
Zer nahi du nigandik maisuak? Diru pila emango diot.
Ez dizu dirurik hartuko.
Gizonak bere esku duen edozer egingo dut nik berarengatik.
-Egongo da zerbait. Behartsua da. -Behartsua?
Munduko gizonik aberatsena da.
Epaiketa bukatu orduko etorriko da Pilatos.
Ea hala den. Bi egun daramatzat lapur bat bezala ezkutatuta…
Mesedez! Isilpeko mezulari bat bezala.
Pozik egon behar zenuke Pontzio etorri arte ezkutatu zaitudalako.
Zorionez, ez duzu inor ikusi eta ez zaitu inork ikusi.
Herodesen mezulari bat iritsi da bart gauean.
-Amonitarrei eraso omen diete. -Ez esan?
Eta errudunak zigortzea eskatzen du Herodesek.
Utzidazu hiritik joaten. Lapurtu ditugun zaldiak…
Zaldi horiek ateetatik harago zain dauzkat.
Semea eta esklaboa haiekin daude. Ez dute jakingo zer gertatu zaidan.
Utzidazu Pontziori kontuak ematen.
Epaiketa bukatu orduko ikusiko duzu Pontzio.
-Nor ari dira epaitzen? -Traiziotzat salatutako gizon bat.
Erregea izan nahi zuen.
Izan zaitezte denok honen lekuko.
Ez naiz gizon zintzo honen odolaren erantzule.
Eskuak garbitu ditut.
Zaldi-tratulari profetikoa.
Bidaia arrakastatsua?
Amonitarren altxorra ez zegoen neurriz gora balioztatua.
Egiazta ezazu zuzen erdibanatu dudala.
-Ez da behar. Ez nauzu engainatuko. -Ez, berorren gorentasuna.
Nire semearen eta nire alde egin duzu beste edozein gizonek…
…edozein gizonek eskertu diezazukeena baino.
Zer egin dut?
Berorren gorentasuna!
Ez naiz ni neu.
Norbait kondenatzera behartu naute.
Gizajoa!
Ez diot hutsegiterik aurkitu.
Baina bakeari eusten saiatu beharra daukat.
Indarkeria, zentzugabekeria, gorrotoa.
Bizitzako hondar higikorretan iraulkatzen utzi gizonei.
-Urrean jar ezazu zeure fedea. -Aspaldi egin nuen aukera hori.
Jakintsua zara. Orain, zoaz.
Zoaz Jerusalendik harrapakinarekin.
-Herodesen mezularia hemen dago. -Badakit.
Oraindik ez dut ikusi.
Itxaronaraziko diot zu urruti egon arte. Ez galdu astirik.
Zuri esker, aberatsa izango naiz noizbait.
Kontuz ibili. Istiluak, jendetza eta matxinadak daude hirian.
Jendilajea berehala hasiko da harrapakatzen.
Kontu handiz zaindu zeure urrea.
Kostatu zaidanaren ondoren, ez dit kenduko ez gizonak ez jainkoak.
-Zer gertatzen da? -Exekuzioak.
Jendea kondenatuarekin doa.
Hiriko gaizkile guztiak daude jende saldo horretan.
-Susmatzen badute zer… -Urrea galduko duzu.
-Bide horretatik joan gaitezke? -Bai.
Azkar! Ekarri zaldiak!
Eraman zaldiak hortik. Ni azkena joango naiz.
Zu! Goraipatua izan bedi Jainkoa!
-Salba ezazu! -Nor?
Maisua! Nagusia!
-Kondenatu egin dute? -Bai, begira!
Edozer gauza egingo zenuela esan zenuen.
Ezpata bat daukazu! Gurutziltzatu egingo dute!
-Zer egin dezaket? Gizon bakarrak? -Berarengatik hil zintezke!
Goazen, altxorra galduko duzu!
Saia zaitez bera salbatzen.
Ez!
Zeure mundua behera erortzen zaizunean…
…gaur zer egin duzun ulertuko duzu.
Uko egin diozu!
Ez begiratu atzera, Flavius. Aurrera begiratu.
Pentsa ezazu zer zoriontsuak izango garen. Aberatsak izango gara.
Etxe handi bat edukiko dugu, Ponpeiako etxerik ederrena.
Hau dut gustukoena.
-Altzairu ona. -Damaskoko onena.
-Zer iruditzen zaizu? -Ez dakit ezpatarik epaitzen.
Flavius harro egongo da honetaz. Noble baten semeak ez du hoberik.
-Zenbat? -6.000.
-Zer? -Zer da 6.000…
…Ponpeiako gizon aberatsenarentzat? Zirkuko buruzagiarentzat?
-Lapur zaharra! -Egiozu ohar bat Burbixi.
Neure dirua zirkuko gela korazatu batean daukat.
Biharko jokoen irrikaz dago hiri osoa, Marcus.
Ikuskizun ona izango da.
Prefektu berriak herritarrak bereganatu nahi ditu.
Badator semea. Ospa.
-Kaixo, Flavius. -Zer dugu, Crassus?
Egun on, aita.
-Zer saldu dizu gaur Crassusek? -Gauza askorik, ez. Itxaron.
-Begiraiozu. -Zer ederra!
Atera zorrotik.
Altzairurik onena. Saia ezazu. Oreka senti ezazu.
-Zer iruditzen zaizu? -Ez dut inoiz hoberik ikusi.
Zure beste edozein baino hobea da.
Pozten naiz gustatzea.
Zuretzat da.
Eskerrik asko, aita.
Okasio berezi baterako da.
Gaur goizean mezulari bat etorri da lehorrez…
…nire lagun zahar bat Ponpeiara etorriko omen zaigu bisitan.
-Egun gutxi barru iritsiko da. -Nor da?
Urtetan ikusi ez dudan gizona. Hari zor diogu gure aberastasuna.
Ezagutzen al dut?
Behin ikusi zenuen, baina ez duzu oroituko.
-Non ikusi nuen? Nola du izena? -Jerusalenen geunden.
Pontzio Pilato du izena.
-Oroitu nahian nabilen gizona ote? -Ez, ez.
Zenbat aldiz esan behar dizut haurtzaroko amets bat dela?
Gizon hori ez da sekula existitu.
Zer dugu, Marcus, Flavius?
Prefektu berria patiora dator.
Jokoen prestakizunak ikusi nahi ditu.
-Beldur da ez ote dugun ohoratuko. -Bai, ezta?
Berehala joango naiz.
Nire kapa, Leaster.
Erakutsiozu Burbixi zure oparia.
Ala Jupiter, a zer altzairua!
-Kateak ere moztu ditzake honek. -Bai?
Moztu ditzakezu, hori saiatzeko bezain ergela bazara.
Ez du mereziko zirkura nirekin etortzeko zuri eskatzea, ezta?
-Tira, aita, ni… -Ondo da, mutiko.
Zu nire atzetik eramatea baino asmo hobeak ditut zuretzat.
-Non dago kapa? -Ez ahaztu prefektuari aipatzea…
-…esklaboak behar ditugula. -Jakina.
Espetxean ez dauzkate kondenatu gutxi batzuk baizik…
-…eta batek ihes egin du. -Beste esklabo bat ihesi joana?
Nora joango ote dira?
Prefektuak joko arrakastatsuak nahi baditu, gizonak ekarri beharko ditu.
Aita, gizon gehiago hil behar dituzu?
Ez dugu horretaz berriz hitz egingo.
Aspaldi erabaki genuen gai hori ez aipatzea.
Ez kezkatu dirua irabazteko dudan moduaz…
…eta ni ez naiz kezkatuko zuk gastatzeko duzun eraz.
Biharko zaldiekin tratu ona egin duzu.
Ona izan naiz beti zaldi-tratutan.
Oroitzen zara horretan lagundu nizun lehen aldiaz?
Ikusten duzu, alferrik da.
Ez dit inoiz entzuten. Ez da inoiz aldatuko.
Zatoz, lagundu prestatzen.
Non ote nagoen asmatu ezinik ariko da Clodia.
Ontzi bat lortu dut azkenean. Ekintza-eguna ia iritsi da.
Hain arrisku handian ez bazeunde!
Gauza bakarrak kezkatzen nau.
Ziur zaude uharte horrek libre segitzen duela?
Bai. Han ez dago aberastasunik, ez jenderik, esklabo hartzeko.
Erromatar soldadurik ez da han sekula egon.
Hondatu gabeko mundu bat!
Joaten garenean, etorri gurekin.
Pozik egongo da Marcus nirekin zu joan ondoren.
Egia esan ahal izango banio!
Baina dena hondatuko lidake, eta ezin diot utzi.
Zatoz.
Bidea libre dagoela ziurtatuko dut.
Gaur gauean itzuliko naiz. Itxaroidazu.
Adiskidea da.
Zer moduz, adiskidea?
-Dena ondo, Phoebus? -Pozten naiz zu ikusteaz.
-Faltan bota zaitugu. -Badakizu zergatik berandutu naizen?
Berri onak! Ontzi bat daukat.
-Guretzat? -Uhartera ihes egiteko?
Bai. Laster, gau batean, binaka edo hirunaka joango zarete portura.
-Noiz? -Jokoak bukatu ondoren.
Ez dira zelatan egongo, ez baitute zirkurako esklaborik beharko.
Ontzi horren kargaz ohartzen direnerako, urrun egongo gara.
Torturatik eta heriotzatik salbatu gaituzu.
Hemen ezkutatu, eta jana, arropak eta itxaropena eman dizkiguzu.
Baina benetan uste al duzu badagoela leku bat…
-…esklabo iheslarien babeserako? -Ezagutzen dut leku hori.
Erromak harrapatuko ez gaituen lekua?
-Mundua Erromarena da. -Inperioak ahaztuta dauka uhartea.
Hazi ninduen gizonak esan dit non dagoen.
Hara eramango zaituztet. Fedea izan nigan.
Bai, adiskidea.
Bi egun daramatzat Clodia ikusi gabe.
-Aspaldiko! -Laster, betiko elkartuko gara.
-Benetan? -Bai.
Ez naiz ezkutuan izututa biziko? Libre izango naiz?
Nigandik izan ezik, bai.
Bitxia dirudi.
Bizia arriskatzen duzu gure alde, eta inork ez daki nor zaren.
Zu maite zaituen gizona naiz.
-Ez al da aski? -Aski izango da.
Zu baitzara maiten dudan gizona.
Baina zergatik egiten duzu hau dena esklaboen alde?
Saiatu al zara inoiz amets bat berriz gogoratzen?
Amets bat?
Doinu bat bezalakoa da, ia gogora dezaket…
…eta bat-batean ihes egiten dit.
-Umea naizen ezkero zelatan daukat. -Zer da, ordea?
Ahots bat zen.
Ezin ditut hitzak entzun, baina gizonaren aurpegia ikusten dut.
Badirudi mundu itsu eta oinazetu osoa erruki duela.
Badirudi badakiela mundua aparta eta ederra izan litekeela…
…eta, elkar lagundurik, gizakiak zoriontsu bizi litezkeela.
Hori ez da ume-ametsa.
Aitak dio gizon hori ez zela existitu…
…baina, ametsa ez bada ere, sinesten dut mundu horretan.
Gure uhartean, hori errealitate bihurtzen saiatuko gara.
Han ez da egongo esklabotasunik, ez jipoirik, torturarik eta agoniarik.
Nor dabil hor?
-Ezkuta nazazue! -Ezagutzen dut. Drusus du izena.
-Jipoitu egin dute. -Drusus!
Korrika zetorren, soldaduak atzetik etorriko zaizkio.
-Honaino segitu ote zaituzte? -Ez, ihes egin diet.
Joan egin dira…
-…iparraldera. -Zergatik zabiltza ihesi?
Lapurra omen naizelakoan, zirkura kondenatu naute.
Sekula ez dut lapurtu.
Baina Marcusek esklaboak behar ditu biharko jokoetarako.
Marcus, sarraskitzailea.
Zergatik ezin dituzte zure gizonek esklabo ihesi horiek harrapatu?
Ez da ohikoa hainbestek lortu izana ihes egitea.
Norbait laguntzen ari zaie.
Zein txorok arriskatuko luke heriotza esklaboen onerako?
Jakin egin nahi nuke.
Zer daukazu sarraila eta iltze horien atzean?
Nire aberastasuna. Leku segurua da.
Prefektuak barbaroak ikuskatu nahi ditu?
Bihar borrokatuko diren britainiarrak?
Bai.
Agricolaren ekinaldian harrapatuak.
Zergatik ari ote gara istilutan uharte penagarri horretan?
-Zertarako balio du konkistatzeak? -Ezin ote ditugu zibilizatu?
Herri hori? Barbaroak izan dira beti. Zer izan daitezke bestela?
Hona basati bat. Buruzagia omen da.
20 gizonekin borrokatzeko gai dirudi.
Zer borroka mota litzateke esklabo gutxi batzuk bagenitu?
Marcus!
Neuk konponduko dut.
Ura botaiozue.
Britainiar hauek ez dakite ukabila nola erabili.
Barkatu, gorentasuna.
-Zer? -Pontzioren ontzia ainguratu da.
Zer? Agindu galerari prest egoteko berehala.
Barkatu. Pilatos uste baino lehenago iritsi da.
Beraren bila joan, eta lehorrera ekarri behar dut.
Pontzio? Oso gizon agurgarria da. Ez dut ezagutzen.
Atsegin emango diguzu gaur gurekin afalduta.
Pontzio ezagutzeko? Eskerrik asko.
Zeinahi arrazoigatik dela ere, atsegin emango didazu.
Ongi etorri nire etxera, Pontzio.
Urte askoan egon naiz irrikaz egun honen zain.
Marcusen etxea.
Sendoa da. Harkaitzean zimendatua. Pozten naiz.
Zuk sortu zenuen.
Non dago nire babespekoa? Non dago Flavius?
Mezulari bat bidali dut herrira haren bila.
-Ez zara jokoetara geldituko? -Gaur joan behar dut Erromara.
Afaltzera etorri nahi duen prefektu hori zer-nolako gizona da?
Prefektu soil bat. Bere buruaren garrantziaz liluratua.
Atseden hartu eta bainatu afaldu aurretik.
Elkarrekin borrokan ari ziren.
Entzun al duzu inoiz Marcusenak baino kontu hoberik?
Ez ditut epaitzen beren kasa moldatu direnen oroitzapenak.
Goraipatu egiten nauzu. Hau ez da nik egina.
-Pontzio da erantzulea. -Ni? Txorakeriak!
-Zuri zor dizut naizen guztia. -Langile ona naiz orduan.
-Ez zatoz nirekin bat, Martius? -Jakina, Pontzio.
Ale ederrak! Ondo emango lukete zirkuan.
Zirkua.
Konturatzen zara biharko jokoek huts egingo dutela, beharbada?
Nire jokoak dira. Nik hartuko dut ardura.
Halabeharrez. Zure soldaduek iheslariak harrapatu behar dituzte.
Nire kontu uztazu!
Mahats ederrak hazten dira zure mahastietan, Marcus.
Ona da Italiako fruituak berriz dastatzea.
Jainkoak gure alde daude.
Familia-gurtzarako ere ez zaizu semea garaiz iritsiko?
Ez dakit barkamena nola eskatu.
Uste baino lehenago iritsi naiz. Nola jakin behar zuen mutikoak?
Non ote dago?
Zer dugu, Leaster?
Hiriko guardiako kapitainak mezu bat dakar prefektuarentzat.
Prefektuak agindu omen dio berari honaino segitzea.
-Non dago? -Terrazara bidali dut.
Barkatzen badidazue.
Baliteke zuretzat ere berri onak izatea.
Ea hala den. Non dago Flavius?
Iritsi berria da. Jantziak aldatzen ari da.
Azkar ibiltzeko esaiozu.
Itxaron ezinik nago zurekin joango dela esateko.
Gaur gauean haizea gure alde izango dugu, beharbada.
Pentsatzen dudanean ezen ikusi zintudan azken aldian…
…zamarietan kargatuta zegoela zeneukan guztia.
Baina ez zara aldatu.
Zuri begiratuta, Jerusalenen irudikatzen dut berriz neure burua.
Egun hartan, orain dela urte asko…
…hiritik ihesi zindoazen zure altxorrarekin.
Oraindik entzuten dizut esaten:
"Hau ez dit kenduko ez gizonak ez jainkoak".
Nola gogoratzen dituzu nire hitzak?
Egun hartako guztia gogoratzen dut, nonbait.
Atzo gertatutako gauzak, ordea, ez dira hain biziak.
Azkenean!
Pontzio, hau da nire semea.
Mila barkamen, berorren gorentasuna.
-Ez nekien berori iritsia zela. -Pozten naiz zu ikusteaz.
-Ez zara nitaz oroituko, noski. -Bai, oroitzen naiz.
Baina badago beste zerbait oroitu nahi nukeena.
Zatoz gurekin, Pontzio, berriak ematen dizkiodan artean.
Ikusi zintudan azken aldian ezin nintzen zugan bermatu…
…oso eroso, ez.
Oso ondo.
Pontzio, joan beharra daukat. Ohorea izan da zurekin elkartzea.
-Gabon. -Marcus, gabon.
-Nire gizonak ez dira hain txarrak. -Iheslarien berririk bai?
Ezkutalekua ezagutzen duen esklabo bat harrapatu dute.
Ez kezkatu biharko borrokaz. Hitz eginaraziko diot.
Egunsentia baino lehen harrapatuko ditugu.
Primeran.
-Hara, Flavius… -Aita, joan behar…
Pontziok nire bizitzako desiorik handiena bete dit.
Berarekin eramango zaitu Erromara.
-Erromara? -Gizon handia izango zara, seme.
Aristokrata baten babespean, dirutza gastatu ahal izango duzu.
-Noblea ere izan zintezke, agian. -Baina…
Nik beti opa izan dizudan guztia eskura daukazu.
-Gaur gauean abiatuko zara Erromara. -Ez.
Entzun, aita. Nahitaez esan behar dizut hau.
Ez naiz Erromara joango. Ez dut zuk hautatutako ezer egingo.
-Zer esan nahi duzu? -Ni noblea izatea nahi duzu…
…prefektua bezala, nonbait.
Gizon bat torturatuko du bere kideak salatu ditzan.
-Zital bihozgabea…! -Ixo!
Bidegabekeriaren eta basakeriaren aurrean isilik egon behar dut?
Norbaitek hitz egin behar du behartsuen eta jazartuen izenean.
Den bezala har ezazu mundua.
Ezin dut. Badakit badagoela zerbait hobea.
Horrelako ideiak neuzkan nik aspaldi.
Ametsak dira. Amets ederrak, badakit…
…baina ametsak besterik ez.
Ametsa al da behin ezagutu nuen gizon errukitsu batek hau zioela:?
"Zeure burua bezala maiteko duzu lagun hurkoa".
-Gizon hori ez zen existitu! -Eziozu gezurrik esan.
-Gizon hori existitu zen. -Zer gertatu zitzaion?
Gurutziltzatu egin nuen.
Orain oroitzen dut.
Gurutzeak mendian.
Orain badakit zer esan nahi zuten.
Gizon hark ez zuen bere heriotza bete besterik egin.
Haren irakaspenak ez dira sekula hilko.
Entzun zenuen zer gehiago esan zuen gizonak?
"Daukazun guztia saldu, eta behartsuei eman".
Non zeundeke, hari kasu egin izan banio?
Peoia izango zinateke…
…egun osoan izerditan txanpon batzuen truke, ni gaztetan bezala.
Eginahalak egin ditut pobreziaren oinazeetatik zu libratzeko.
Aberaskumea zara, badauzkazu etxe eder bat eta esklaboak.
Diruak eskain dezakeen guztia daukazu.
Zuretzat egin nuen diru hori.
Badakit baietz. Eta ez naiz horretaz gehiago baliatuko.
Nire dirua nahi ez baduzu, zer emango diezu behartsuei?
Neure burua.
-Flavius, zatoz hona! -Ez, ez, Marcus…
…utziozu joaten.
Zergatik esan diozu bere ametsa benetakoa zela?
Urte askoan saiatu naiz oroitzapen hori semearen burutik kentzen.
Eta zuretik ere bai, ezta?
Ezin duzu.
Badakit.
Galera zain dago ontzira itzultzeko.
Zatoz ontzira ni ikustera.
Hau ez dadila haustura izan zuen artean. Eta gogoratu…
…mutikoa zentzatzen denean…
…berdin-berdin bidalidazu Erromara.
Gaztea da.
Gauzetan sinesten du oraindik.
Eta gu biok jakintsuagoak gara?
Baliteke.
Zer da egia?
Nor da adiskide hori? Nork laguntzen die Ponpeian esklaboei?
Ez dakigu.
Gizon horrek salbatu egin gaitu, ordea.
Adiskidea! Zer gertatzen da?
Azkar, atera hemendik!
Leku hau ezagutzen duen esklabo bat harrapatu dute soldaduek!
Torturatzen ari dira. Hitz egingo du.
Sakabanatu, eta ontzira joan. Ez dugu beste aukerarik. Azkar!
-Espioi bat da! Baietz! -Geldi!
-Gure buruzagia da, gure adiskidea. -Flavius da, Marcusen semea.
-Burutik jota zaude! -Drusus, entzun!
-Flavius da! -Oker zaude.
Bere aitarekin ikusi dut, zirkura garamatzan gizonarekin.
-Gezurta ezazu. -Marcusen semea da.
-Ezin du gezurtatu! -Adiskidea?
Ez. Flavius naiz, Marcusen semea.
-Galduta gaude! -Hil zaitez!
-Utzi esplikatzen. -Espoioia, traidorea!
Entzuidazue!
Clodia, espioia al naiz? Sinesten al duzu?
Ez, ez da espioia. Phoebus, bizia salbatu dizu.
-Bai. -Apelles, hona ekarri zintuen.
Badakizue zer zigor duen esklaboei laguntzen dienak.
Egunero arriskatzen du bizia.
-Nola izan daiteke traidorea? -Eziozue sinetsi!
-Espioi zikina! -Entzuidazue.
Torturak ez nau zuek salatzera behartuko.
Ez naiz jadanik Marcusen semea. Zuetako bat naiz orain.
Elkarrekin ihes egingo dugu. Ontzia prest dago. Bihar libre izango gara.
Libre!
-Egun ederra, Leaster. -Bai, nagusi.
Hiri osoa zirkura doa. Ez al da hasteko garaia?
Bai.
Begira nola darion kea Vesuviori.
Gizonaren oroimenean ez da sekula horrela agertu mendi zaharra.
Zantzu berezia zure jokoetarako.
Bart gauean sesioa izan dut Flaviusekin.
Berarekin arrazoitu behar nuen, nire onetik atera ordez.
Arinegi ibili nintzen.
-Esan egin nahi diot. Bidalidazu. -Ez dago hemen.
-Hain goiz irten da? Nora? -Ez dakit.
-Nora joan da? -Nagusi, ni…
Ohea egina dauka. Bart gauean joango zen.
-Eta ez da itzuli? -Oraindik ez.
-Ez da posible horrela joatea. -Zerbait gertatuko zitzaion.
Ez.
Oraindik haserre nagoela usteko du.
Hori da. Lasaitzeko aukera ematen ari zait.
-Itzuliko da. -Marcus!
Berri onak. Prefektuaren mezu bat.
Esklabo ihesi guztiak harrapatu dituzte.
-Itsasoz ihes egin nahi zuten. -Zenbat?
-40 bat. -Zer suerte ona!
Ponpeiak zerbait ikusiko du gaur.
-Sekulako ikuskizuna izango da. -Nagusi!
Vesuvio zaharreko kea baino adierazgarriagoa da.
-Borrokalari onak izango dira? -Talde gogorra, mezuaren arabera.
-Ederki. -Nor harrapatu dute?
Nor? Ez duzu usteko haien izenak dakizkidanik.
-Nagusi… -Ekarri nire gurdia.
Poztu zaitezte. Zantzu guztiak onak dira.
Jupiter gogobeterik dago eta zuen alde…
…Ponpeiako bere herriaren alde.
Zoriontsua prefektuaren joko hauek gozatuko dituen herria.
Ez zaitezte beldurtu jainkoez edo gizonen gaitzespenaz.
Gaur zuen eguna da. Jokoetara!
Kaixo, Titus.
Jakin duzu esklabo ihesiak harrapatu dituztela?
Fortuna gure alde dugu. Ez gaitezen jokoetara berandu iritsi.
-Nora ekarri gaitu zure buruzagiak? -Tranpa batera.
-Ni ere tranpan nago. -Gutako bat zarela itxuratzen!
-Zure aitak badaki hemen zaudela. -Askatu egingo dute.
-Eserita ikusiko gaitu hiltzen. -Inork ez daki hemen nagoela!
Sinetsiko didazue, zirkuan zuen ondoan ikusten nauzuenean.
Atera emakumeak kanpora.
-Tira! -Ez.
-Tira! -Ez. Berarekin geratuko naiz.
Gizonak zirkura doaz. Zertan dira onak emakumeak guduan?
-Zoaz, Clodia. -Ez zaitut utzi nahi!
Gogoratu: Bizitza osoan elkarrekin, eta ez zintuzket gehiago maiteko.
Aski da. Mugi!
Ponpeian ez dago, nonbait, prefektua txalotzeko ohitura.
Oraindik ezagutzen ez zaituztelako.
-Harrapatu egin dute? -Bai, esaiozu bere aitari.
Marcus da!
-Kaixo, Marcus! -Kaixo, Marcus!
Badirudi zuk ordaintzen dituzula jokoak.
Herriak badaki nik dibertsioa ematen diodala.
Ez dira hain beroak beren agintariekin.
Asko kostatu zaizu txalo hori?
Ez, berorren gorentasuna. Espontaneoa da.
Zer atsegina… zuretzat.
-Zer dugu? -Nagusi, Flavius.
-Zer gertatzen da? -Esklaboekin dago.
-Haiei laguntzen harrapatu dute. -Zer? Erokeria ausarta eta itsua!
-Oso delitu larria da! -Heriotza-zigorra! Erromaren legea!
Barkaidazu.
-Hasteko prest dago dena? -Eragozpenen bat dago.
Pazientzia pixka bat izan ezazu, berehala etorriko naiz.
-Nagusi! -Nik aterako dut.
Flavius, zer egin duzu? Zergatik ez didazu deitu?
-Ezin duzu ezer egin. -Atera egingo zaitut.
-Ez, gizon hauek hiltzera doaz. -Erromako legeak kondenatzen ditu.
-Ni ere kondenatzen nau. Agur, aita. -Ez, kartzelazainak aterako zaitu.
Zergatik ez da itzultzen Marcus?
Hau ez da herriaren mesedea zureganatzeko modua.
Ezin dut ulertu atzerapen honen arrazoia.
Borrokak ikustera etorri naiz. Marcusek tontotzat hartzen zaitu?
Handikerian dabil. Aska ditzatela esklaboak!
Has daitezela jokoak.
Horko gazte hori ez da esklaboa. Aska ezazu.
-Zer ari da, ba, hor? -Ez astirik galdu. Aska ezazu!
-Urrezko 100 txanpon zuretzat. -Zenbatuta daude. Bat falta bada…
-500! -Ezin dut.
1.000! Aska ezazu! Nire semea da.
Seme bat dut nik ere. Ezin dut bizia arriskatu.
Zirkuaren buruzagia naiz! Askatzeko agintzen dizut!
Ez naiz ausartzen.
Prest egon, zuen txanda.
Azkar, segi!
Barkaidazu!
Zu, geldi!
-Zer? -Ez eraman nire semea!
-Erotu egin al zara? -Marcus naiz, zirkuaren buruzagia!
-Askatu nire semea! -Ez dut zugandik agindurik jasotzen.
Nire semea da! Ez eraman! Jokoak geldituko ditut!
Prefektuak bakarrik geldi ditzake.
Esaiezu bizirik gelditzen direnak libre utziko dituela prefektuak.
-Kaixo, Marcus. -Utzi pasatzen.
Zertarako borrokatu? Ez dugu aukerarik.
Zer nahiago duzu, jipoitua izan edo gizonki borrokatu?
-Zure ondoan geratuko naiz. -Orain sinesten didazu.
-Gelditu jokoak! -Erotu egin al zara?
-Nire semea esklaboen artean dago. -Zergatik dago hor?
Besteekin harrapatu dute.
-Ihes egiten lagundu die? -Ez da zuhurra, gaztea da. Gelditu!
Krimen bat egin du, Erromari eraso dio!
-Nire semea da. -Erromaren legea baztertu behar da?
Semea hilko didate!
Neure semea balitz ere, ezingo nuke hori egin.
Ponpeiako herria, zuei eskatzen dizuet! Nire semea hor dago!
Salba ezazue! Jokoak gelditzeko eskatu!
Semea hilko didate!
Herritarrok, jokoak eman nizkizuen! Txalokatu egin ninduzuten!
Hau bakarrik: Jokoak gelditu!
Flavius! Flavius!
Flavius, seme!
Altxortegi publikora!
Giltzak! Ireki atea!
-Aska nazazu! -Atera itzazu!
Askatu, zaharra!
Flavius!
Atzeratu!
-Azkar, gora! -Salba gaitezen!
Eta Marcusen urrea ere salbatuko dugu.
Ihes egin dezagun!
Ontzi batean eramango zaituztet, baina Marcusen urrea gabe, ez!
Marcus! Hemen, nirekin!
Flavius…
…seme.
Seme!
Lagunduiozu!
Espetxezaina.
Lagunduiozu.
Laguntza eskatzen didazu.
Nire semea aska zenezakeen!
Marcus, Marcus!
Nire semeaz erruki zaitez.
Errukitzeko zure…
Hori bera erregutu nuen nik…
…eta hark entzun egin zidan.
Marcus, hona zure dirua. Goazen zure ontziralekura.
-Ontzian kargatuko dugu. -Bota ezazu.
-Zer? Zure altxorra da eta! -Kalera bota ezazue!
Zaurituak jaso! Ahal dituzuenak salbatu!
Nire ontzira eraman itzazue! Azkar!
-Nora joango gara? -Marcusen ontziralekura!
Altxorra ekar ezazue!
Lagunduiozu, mesedez!
Flavius!
Aita!
Salbatu egin nauzu azkenean.
Errukiaren jainkoa…
…semea salbatzen utzi didazu.
Gelditu ontzia! Jaits daitezela denak!
Ontzira igo itzazue! Amarrak askatzeko prest!
Atzera! Hiriaren altxorra dakart! Deskargatu ontzia!
-Amarrak askatu! -Ontzia geldiarazi!
-Atera jende hori hortik! -Ezta urre guztiagatik ere!
-Zesarren izenean! -Ez!
Ergela!
Marcus!
Ekarri ontzia hona! Agindu bat da!
Jaurti geziak arraunlariei!
Maisua.
Hainbeste urteren ondoren!
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz