30eko hamarkadaren amaieran, mugimendu berri bat
hedatu zen Hanburgoko, nerabeen artean.
Jarraitzaileek uko egin zioten nazien gazte erakundearekin bat egiteari.
H.G. izenez ezagunak ziren Hitleriar gazteekin.
Ile luzedun gazte hauek obsesionaturik zeuden
amerikar filmak, britainiar moda eta swing musikarekin
Swing Gazteak izena jarri zioten euren buruari.
SWING-AREN ERREBELDEAK
-Gora swinga. -Gora.
-Gaur dantzatu egin behar dugu. -Ados.
Hor daude.
Hor daude Shaw eta Clambakeak...
-Kaixo lagunok. -Kaixo, Peter.
Zer moduz, ergelok?
Kaixo, Thomas.
Ea ulertzen duzun. Dorseyk oso ondo jotzen du
baina ez du inprobisatzen.
Izerdi apur bat!
Zer diozu?
-Tranbia galduko dugu. -Agur, Otto.
Gustatu zaizu, Helga?
Herr Hitmani bai.
Ez da egia. Adeitsu baino ez naiz egon.
"Adeitsu, besterik ez".
Galdu egin dugu. Oinez joan beharko dugu
Lasterketa bat?
Ez, oinez joango gara.
-Azkenengoan irabazi egin zintudan. -Ez da egia.
Bai hoarixe. Irabazi egin zintudan...
-Neuk irabazi nuen. -Aldeaz irabazi zintudan.
Goazen!
Nazi marikoia azkena!
Kaka zaharra.
Gangster-ak gara. -Cowoyak.
Lelo hutsak zarete.
Maite zaitugu, Hitman.
Utzi bakean!
Ez egon nire zain. Bakarrik joan naiteke.
Barregarri deritzozu?
Bai, mesedez.
Goazen.
Hustu behar dut.
Erne. Ezetz egin.
"Hiru urte nituela
Aitak esan zidan:
Seme, gauzak etorri eta joan egiten dira,
baina gauza bat jakin behar duzu.
Kontua ez da zer egiten duzun,
nola egiten duzun baizik.
Kontua ez da zer egiten duzun, nola egiten duzun baizik.
Horrek adoretzen nau".
Geldi!
-Geldi hor! -Baina, zer demontre...?
Geldi hor!
-Ondo zaude? -Bai
Gestapoa da.
Geldi!
Beste aldetik!
Han dago!
Goazen hemendik.
Goazen!
Goazen behingoz.
Egun on, ama.
Egun on.
Kaixo, mutilok.
Zer duzu aurpegian?
Dantzatzen erori egin nintzen.
Borrokan ibili zara?
Ez borrokan ez. Dantzan ibili naiz.
Ez zinela istiluetan sartuko esan zenidan.
Dantza gogorra da. Irakatsiko dizut.
Honela hartu behar duzu, neska,
bai, bizkarretik.
Kakagurea duzula dirudi.
Ez, ama Klara!
Gurina hilabete osorako da.
Ez dago ase beharrik.
-Dibertitzen ari zarete. -Ni banoa.
Hara, Peter,
Thomasen gurasoei agian berdin
izango zaie gertatzen ziona,
baina ikasketak uzten badituzu,
nik bezala amaituko duzu.
Unibertsitatera joango naiz, ama.
Ingeniaritza egingo dut.
Herrialdeak ingeniariak behar ditu.
Batzuk alde egiten diete.
Ezin zuen besterik egin.
Zer esan nizun?
Ez zen geldi geratu eta ihes egiten saiatu zen.
-Heil Hitler. -Heil Hitler.
Gestapoa. Goazen.
-Oraindik ez gaituzte harrapatu. -Harrapatuko gaituzte.
H.G.ek ez, baina armadak bai.
Hortik ez dago ihes egiterik.
Willi!
Zertan ari da hau hemen?
Zatoz hona.
Zergatik zatoz guri segika?
Utzidazue zuekin joaten.
Ez dugu umerik nahi inguruan.
Itzuli etxera.
Nazi batzuk swing bat jipoitzen ari dira.
Non?
Hemendik. Hemendik.
-Jotzen ari ziren. -Zenbat ziren?
Jolasean ari al zarete?
Jolastu dezakegu?
Lau bosten kontra.
Ez gaude parekatuta.
-Utzi niri ere. -Zu etxera.
Eta, bat baten aurka?
Swing zerria.
Juduen laguna!
Begiratu trajea.
Eskerrik asko.
Horiei laguntzen diena
traidorea besterik ez da.
Ez naiz traidore.
Cowoya naiz.
Eta zu maritxua. Ospa!
Jo egingo zaitut!
Swing bat zela pentsatu dut.
Nik zer nekien?
Goazen, Willi. Berandu iritsiko gara.
Swing mutila.
Zeinek daki hau?
Zer da icky-a?
Baldarra. Jivea ulertzen ez duena.
Eta jivea?
-Harlemen hitz egiten dutena. -Oso erraza.
-Eta faust? -Goetheren liburu bat.
Icky!
Hobe esanda, bi icky.
Faust neska itsusia da.
Joan den gauean ligatu zenuena bezalakoa.
Zer deritzozue hauei?
Begiratu titiak.
- Non lortzen dituzu? -Hor, norbait.
-Katilu neurrikoak dira. -Meloiak.
Begiratu, Peter. Zuri gustatzen zaizuna.
-Esan diozu zerbait? -Zergatik?
Lerdea dariola zaude.
Ez al dugu elkar ikusi Bismarck kafetegian?
-Erotuta ere ez ginateke joango. -Are gutxiago zurekin.
Galdu zenuten.
Zerbait ona?
Egon den jairik onena.
-Super-mergentroide. -Super zer?
Utzi, Evey. Kameloz ari dira hizketan
Ez, sekretuzko hizkuntza da.
Ez da zuentzako.
E, aizue!
"Nire buruan sartu
abesti bat bezala bertan itsatsi
eta burmuinean biraka ari zara
xanpai burbuilak bezala".
Joan al zarete gaur portura?
Bai, baina ez zegoen diska berririk.
Zer egingo dugu bihar? Klubera joan gaitezke.
Niri begira zeunden. Ez ukatu.
Ez ukitu!
-Ama! -Madarikatu halakoa!
Peter! Ez!
Utzi!
Ez, Peter! Ez ezazu egin!
Ez egin halakorik, Peter!
Ondo nago.
Hinz jauna bazihoan.
Daukazun iraganarekin, hobe nire babesa eskertu.
Moztu ilea, gazte.
Hori ez da zure ardura.
Agian ez.
Ez gara beldur.
Erakutsi dut nire leialtasuna.
Erabateko leialtasuna behar da.
Lan eremu batera joan beharko zenuke.
Gabon.
Itxaron, Hinz jauna.
Itxaron, mesedez.
-Noren zain zaudete? -Ez gaude inoren zain.
Dena delakoari, esaiozu joateko.
Egin esandakoa.
Etxean al da Muller andrea?
Nor zara?
-Heil Hitler. -Nor zara?
Etxe honetako nagusia. Lagun zaitzaket?
Ez, joan zaitezke.
Zer nahi duzu?
Muller andrea?
Barkatu eragozpena. Knopp naiz.
Ondo al zaude?
Bai, ez da ezer.
Eraman egingo al duzu?
-Ixo, Willi. -Ez du inork ere eramango.
Halako emakume ederra
tentaldia izan arren.
Baina, zauri hori sendatu beharko litzateke.
Ba al duzu iodorik? Utzi, mesedez.
Ez arduratu.
-Gestapokoa da. -Ez izutu.
Ez dugu ezer egin. Lasaitu.
Hemen da.
Eseri, mesedez.
Ikus dezagun.
Apur bat erreko dizu.
Badago.
Ez dizu minik eman, ezta?
-Berehala sendatuko da. -Eskerrik asko.
Arraro egingo zaizu nire bisita.
Gai ofizial bat da, zoritxarrez.
Baina, berehala amaituko dugulakoan nago.
Ezagutzen al duzu Karl Manglesdorf?
Duela urteak ezagutu nuen.
Nire senarraren lagun bat zen.
Ikusi al duzu azkenaldi honetan?
Azken sei urteotan ez.
Nire senarra hil aurretik.
Sentitzen dut.
Zer egin du?
Ez du axola.
Egon al zara senarraren beste lagunen batekin?
Ez.
Hura hil zenez geroztik ez ditut ikusi.
Farben lantegian egiten dut lan.
Reich eta semeentzako baino ez naiz bizi.
Oso ondo hezi dituzu.
Antz handia duzue.
Aurpegiko zaurietarako joera al duzue?
Ba al duzu nire semeari buruzko berririk?
Barkatu egiozu. Ez dago oso ondo.
Neuk eskatu behar dut barkamena.
Badaukat informazioa.
Beraz...
zerbait gertatuz gero, edo lagundu bazaitzaket...
edozer dela ere...
mesedez...
-Gabon. -Gabon.
-Barkatu. -Eskerrik asko.
Gabon.
Hiru urte nituela
zera esan zidan aitak: seme,
gauzak aldatu egiten dira,
baina gauza bat jakin behar duzu...
Komunista al zen aita?
Zer dela eta galdera hori?
Ez dakit.
Ez zuten horregatik atxilotu?
Ez zen komunista.
Zer egin zuen?
Nik zer dakit! Duela sei urte izan zen.
Ez dut gogoratzen.
Nik baino hobeto bai.
Nik hiru besterik ez nituen.
Badakit eraman zutela.
Eta denbora askora itzuli zela.
Gaixorik itzuli zen.
Eta?
-Gartzelan gaixotu al zen? -Ez dakit.
Egin dezagun lo.
Bihar lan egin behar dut.
Baina maite gintuen.
Benetan?
-Kaixo, Peter. -Kaixo.
Ez berandutu hortik zehar.
Ez diet agure horiei itxaron arazi nahi.
Irakurtzen jarraitzen duten bakarrak dira.
Gainontzekoak desfilatzen aritzen dira.
Ez ahaztu helbideak.
Distraiturik zabiltza.
Hau kolpea.
Zer gertatu zaizu?
Egunon. "Faustor"ren antzinako argitalpen bat nahi nuke.
Badudala uste dut.
Hartu, Peter.
TRAIDORE
Traidore.
Irratia hartuko dut. Hor jarriko al dut?
Oraintxe nator.
Schumler liburutegikoa naiz.
Frau Linge?
Amarentzako liburua. Ohean dago.
Eskerrik asko.
Hori Beethovenena da.
Tertzetoa Si bemolen.
-Musika klasikoa ikasten duzu? -Ez.
Aita da biolin-jotzailea.
Wilhelm Muller?
Benetan?
Musikari ona zen. Harro egongo zara.
Beno, agur.
Agur.
Aurkitu dut!
Sar zaitezke.
-Zer? -Amaitu dut kabinan.
Sar zaitezke.
Laguntzarik nahi?
Oso ondo ezagutzen dut denda hau.
Ez, eskerrik asko.
Ados.
Hori da onena.
Ez al zen Benny Goodman?
Horixe da.
-...Benny Goodman. -Ez, Gene...
Benny debekatuta dago.
Horregatik aldatzen dute izena.
Zentsoreak ez dira ohartzen.
Oraindik ez dakite Artie Shaw judua dena.
Eta Count Basie legala da oraindik beltza izan arren.
Kondea dela uste izango dute.
Ezagutzen al duzu swinga?
Jakina baietz.
Beno, askorik ez.
Zatoz.
Burua leherraraziko dizut.
Ikus dezagun...
Itxi egingo dut
atea.
TROMPETAREN RAG
Bunny Berigan tronpetan.
Ez, Pee Wee Erwin da.
Edo, Ziggy Elman.
Dena zenekiela uste nuen.
Izugarria da!
Bai, benetan. Oso ona da.
-Super-mergentroidea da. -Horixe.
-Dantzatzen al duzu jitterbug? -Ez.
Ikasi nahi baduzu, neuk irakatsiko dizut.
Oso erraza da.
Hau entzuten baduzu, berez dantzatuko duzu.
Eraman egiten zaitu.
Muller!
Hau ez da klub bat.
Zer?
Hau ez dela dantzaleku bat.
Entzuten baino ez ginen ari.
Eta erosi, zer?
Ez dakit zertarako ditudan swing disko hauek.
Arazoak baino ez dizkidatze sortzen.
Erosi nahi dut.
Prestatu salto egiteko.
Bada hemen ondo egiten dakien mutil bat.
Hitman Count Basieren musika jotzen!
Eman, Django!
Oihu egin eta sentitu!
Gaur kristorena antolatuko dugu!
Gogor!
Zer?
Bat, bi.
Hara, patruila!
-Izugarria, mutil. -Bikain.
Eskerrik asko, Helga.
-Izugarria, Hitman. -Eskerrik asko.
Begira maritxu horiek.
Gestapo ikasleak.
Nola ezagutzen dute hau?
Norbait torturatuko zuten.
Hori Emil da.
Non da?
Bera da.
Traidore madarikatua.
Behartu egingo zuten. Derrigorrezkoa da.
Aitzakiak. Desfilatzea gustatzen zaie.
Ez dut uste Emil traidore denik.
Oso jatorra zen.
Swing boy batek ezin du nazi izan.
Guri bost axola.
Goazen dibertitzera.
-Jarri hesgailua. -Jarrita.
Hep hiztegia.
Barkatu. Lehenengoan ezagutu dut.
Harlemen 1937.an grabatua. Teddy Foster, tronpeta-jotzailea.
Freddy Gardner, altua...
Ez dakizue zer gertatu den.
-H.G. batek txistukatu dit. -Zer?
H.G. batek "It Don"t Mean a Thing" txistukatu dit.
Bai zera!
Hep cat bat izango zen. Hori ez da galtzen.
Eta Emilengandik ikasi badu?
Amarrua izan zitekeen zu lasaitzeko.
Zuk urtebete behar izan zenuen ikasteko.
Zer esan nahi duzu?
Ulertzen didazu.
Zer esan nahi du parrandak?
Zerbait dibertigarria Ez hau.
Ez al dago ezer interesgarririk egiteko?
Goazen txinatar auzora lagun bila.
Ez da ideia txarra.
Baina dirua beharko genuke.
Zuk aurrezkiak dituzu.
Ezta pentsatu ere.
Irrati baterako da, ez putatarako.
Ordainduta ere, ez lirateke zurekin joango.
Zuri gertatzen zaizuna zera da,
ez dakizula zein disko jarri.
Jarri hesgailua.
-Zer? -Jartzeko.
Ea zer jartzen duzun.
Jarri zuk nahi duzuna.
Oso ondo.
Gene Kruparen sektorea da hori.
Baliteke.
Zain nago.
Ez, ez.
Oso erraza da.
Barkatu. Irristatu egin da.
Nahita egin duzu
Ez izan ergela. Beste bat erosiko dizut.
Bai? Non?
Jada ez dute saltzen. Portura joan behar da.
Eta zuk ez daukazu ideiarik ere.
Sentitzen dut zu bezain azkarra ez izatea.
Dantzan ezin duzulako egin dakizu horrenbeste.
Thomas!
Alde hemendik!
Kanpora!
Ez du nahita egin. Irristatu egin zaio.
Zu beti haren lelokeriei barre egiten.
Istripu bat izan da.
Kanpora biok.
-Serioegi hartzen duzu dena. -Neure etxea da.
-Begira, Arvid... -Ospa.
Zoaz pikutara. Hartu zure diskoak
eta jo kanpaia.
Goazen, Peter.
Zergatik esan diozu ezin duela dantza egin?
Ez al da egia?
Beti dabil harropuzkerietan.
Begira putakume hori.
Nahi dutena egin dezaketela uste dute.
Irrati hori lapurtu egin zuen puta horri oparitzeko.
Kenduko al diogu?
Eta hurrengoan ezetza emango dio neskak.
Bai, Arvidi oparitu diezaiokegu.
Ikusiko duzu zer aurpegi jartzen duen ergel horrek.
Zer egingo dugu?
Andrea!
Lagundu, mesedez.
Odoletan nago!
Nazi batzuk sastatu didate.
Lagundu, odolusten ari naiz!
Odolusten nago!
Mediku bat!
Ez dut hil nahi!
Odoletan nago. Ez ni bakarrik utzi!
Itxaron, itxaron!
Askatu!
Zer ari zara hor?
Lagundu!
Irratia lapurtu didate!
Lagundu!
Kaka zaharra. Polizia.
Harrapatu horiek!
Irratia lapurtu didate.
Geldi!
Geldi hor!
Geldi!
Azkar!
Goazen, azkar!
Goazen!
Azkar, Peter!
Eman eskua!
Harrapatu egingo gaituzte!
-Goazen! -Ezin dut!
Bota irratia!
Bota irrati madarikatu hori!
Ez!
Bota ezazu!
Arraioa!
Peter!
Thomas!
Nora naramazu?
Etxera.
Ba al daki nire amak?
Hark deitu zidan.
Zorte ona izan duzu.
Bestela, erreformatoriorako bidean zeunden.
Berdin dit.
Zure ongizateak berdin izan arren,
pentsatu beste batzuk ere badirela,
eta zure erokeriek arriskuan jartzen dituztela.
Zer egin behar dut?
Zure adinekoek egiten dutena.
H.G.ak informatu ditut.
Ez daukat H.G.etan sartzeko asmorik.
Zeurea da erabakia. Laguntzeko nago.
Ez dut zure laguntzarik nahi.
Aizu, Peter.
Uste izan ez arren,
zu bezalakoa nintzen.
Badakit zer den aita galtzea.
Bederatzi urte nituela izan zen.
Gudan.
Ez nuen ulertzen. Denei leporatzen nien errua.
Ikastetxea utzi eta etxetik alde egin nuen.
Lanez aldatzen nuen etengabe.
Baina egun batean, Munichen,
gizon bati hitzegiten entzun nion
eta neurekin ari zela sentitu zuen.
Nire babes eza ulertzen zuen.
Eta baita nire arazoak ere.
Eta babesturik sentitu nintzen.
Ezin izan nuen aita salbatu,
baina zerbait handiagoa bai:
Neure Aberria.
Ez duzu zertan bakarrik egon.
Ondo zaude?
Barkatu, ama.
H.G.etan sartzeko eskatu didate.
Sartu orduan.
Lehenago sartu behar zenuen.
Lehen ezin nuen uniforme hori ikusi
baina zure etorkizunean pentsatu behar dut.
Zerriak dira.
Egin kasu.
Gogortu behar duzu.
Ez etsi zure sentimenduei.
Ez naiz sartuko.
Gu zelatatzen has daitezen nahi al duzu?
Ez al duzu gogoratzen beldurra?
Nahiago dut hil, hura berriro bizi baino.
Aizu, swing boy.
Thomas?
Zer ari zara hemen?
Ezin nizun bakarrik utzi.
Hau ez da dibertigarria. Ez zenuen etorri behar.
Zuk gauza bera egingo zenukeen.
Ez gaituzte bananduko.
Eta mozorro egokia da.
Naziak egunez, swing kidsak gauez.
Irrigarri zaude.
Goazen.
Alemanak konfiantza osoz bizi dira
eta ez dute ezeren beldurrik.
Baina, kontuz!
Judutar izurria prestatzen ari da
Alemania erasotzeko.
Ez dute Alemania maite.
Umetatik, juduek
euren aginduak bete
eta munduko ekonomiaren jabe dira,
baina libratuko gara mendekotasun horretatik.
Ez gelditu, jarraitu dantzan.
Zer daramazu hor?
Benny Goodman.
Horretan nengoen, bai.
Juduak gustatzen zaizkizue.
Eta maritxu deitzen diguzue.
Nire neskak ere ez du hain ile luzea.
Eta errena da. Jaso ezazu.
Zein da zure izena?
Django Reinhardt.
Zein da zure izena?
Duke Ellington.
Nik badakit.
Emil!
Ez duzu berriro beltzen musika hori joko.
Lasai.
Peter eta Thomas gara.
Lasaitu zaitez.
Ez da ezer gertatzen.
Zaude lasai.
-Lasai. -Ez!
Utzi behingoz.
Utz nazazue bakean.
Ez nuela berriro joko esan zuen.
Baina Django ahaztu zuen.
Django Reinhardtek hatzekin jotzen zuen.
Horrela egingo dut nik ere.
Ikusten?
Horrela nituen.
Ez nituen bi hauek behar.
Nor izan zen?
Nork esan zizun hori?
Hau duzue urte honetako boxeo txapelduna
Oinarrizko teknikak irakatsiko dizkizue.
-Dena zure esku. -Bai, nagusi.
Boluntariorik?
-Aukeratu behar al dut? -Neuk egingo dut.
Atsegin ditut berri gogotsuak.
Orain ez zara elbarri baten aurka ari.
Guardia mantendu babesturik egoteko.
Jo gorputzean burua agertu dezan.
Ez utzi ingura zaitzaten.
Eskerrik asko, Berger. Oso adeitsua izan zara.
Pikutara, traidore.
Ez naiz traidore.
Egia jakin nuen.
Zeuk egingo duzun bezala.
Beste boluntario bat behar dut...
Kontuz!
Eman, Thomas!
Zeurea duzu!
Hori da!
Atera soken artetik!
Aurrera, Thomas!
Kontuz! Saihestu hori!
Emil! Nahikoa da!
-Nahikoa al duzu? -Ez.
-Nahikoa da! - Eman. Eman!
-Nahikoa da. -Gehiago nahi al duzu?
Geratu hor.
Emil!
Nahikoa da, Emil!
Utzi, behingoz!
Ondo al zaude?
Thomas!
Amaitu da lezioa, swing zerria.
"Ez du ezertarako balio"
"swingnik ez badu".
Hiru kolpe urdailean.
Baina ez zen erortzen.
Emil ikusi beharko zenukeen.
Okertuta geratu zitzaion aurpegia.
-Zurea ez dago gaizki. -Eskerrik asko.
Harrigarria izan zen.
Arnasa usaintzen digute.
Ez genuke musika hau jarri behar.
Bada ez bada ere.
Nolakoak dira H.G.ak?
Ergelkeria hutsa.
Fuheren gorabeherak ikasi besterik ez dugu egiten.
-Hemengoa bezain aspergarria. -Ba, ez hemen geratu.
Zoaz desfilatzera.
Sartu beharra izan genuen.
Hark bai. Zein da zure aitzakia?
Bere laguna naiz.
Baita neu ere, baina ez naiz sartuko.
Ez zintuzten onartuko.
Aurrera.
Ezetz asmatu
zer ikusi dudan... Hara,
Kaixo.
Kaixo, Helga. Aurrera.
-Kaixo. -Zer gertatzen da hemen?
Oso aspergarriak zarete.
Nola utzi diozu sartzen?
H.G.ak sartzen badira, bera ere.
Zer demontre gertatzen da?
Zugatik Emilirekin borrokatu naiz, eta honela eskertzen didazu.
Ez dizut borrokatzea eskatu.
Aizu, Emilek ia.-ia hil egin zaitu.
Bakean gaude beraz.
Lagun izan gaitezke.
Primeran pasatzen duzue.
Musika bera entzun
eta berdin janzten zarete.
Swing kid bat izatea bezalakoa da, ez?
Musikaz ulertzen ez baduzu, berdin da.
Zatoz hona, putakumea.
Borroka nahi?
Jo nazazu.
Gustatuko litzaizuke, ezta?
Jo nazazu.
Utzi ezazue.
Nahikoa da!
Mesedez, Arvid.
Zer demontre gertatzen zaizu?
Zer egin dezakegu? Nigatik sartu zen.
Zu bai aldatu zarela.
-Ez naiz aldatu. -Bai, aldatu zara.
Orain inoiz ere ez zatoz gurekin.
Jai bat dago gauean.
Arvid?
Entsegatu behar dugu.
Hitler erotuta dago. Denekin jarriko gaitu gudan.
Armadak ez dio utziko.
Ikusiko dugu.
Utzi politikaz hitz egiteari.
Zer daki osagile batek?
Aitak zioenez ez da horretan pentsatu ere egin behar.
Zure aitak ez zuen ezertan pentsatzen.
Nor da?
Zu al zara, Thomas?
Bai, aita.
Zatoz lagunak agurtzera.
Zer gertatu zaizu?
Kepler doktorea
- ... eta haren emaztea. -Dietrich.
Ekarriko al dut nire maletina?
Thomas, ez dituzu agurtu.
Kaixo, Kepler doktore eta emaztea.
-Jainkoarren! -Ondo nago, ama.
Ondo baino hobeto. Bere saltsan dago.
Hauxe zen nioena.
Baina oso dotore daude uniformeekin.
Adolfo hau ez da bat ere ergela.
Horregatik eman zenion botua?
Zer dakizu zuk horretaz?
Zoaz gora, eta apaindu.
Oso ondo.
Nireei agian naziek agintzea komeniko zaie.
Haiekin, Thomas bezalako
alfer bat ere zerbait izatera iritsi daiteke.
-Peter, Thomas. -Swing Heil.
Pozten naiz zuek ikusteaz.
Dibertitu.
Sabina, goazen dantzatzera.
Erregea zara, Thomas!
Gurpila!
Egin atzera!
Oso ondo!
Goazen!
Zer moduz nago?
Bikain.
Ixildu! Ixildu!
Geldi!
Ixtera goaz!
Itxi egin behar dugu!
Kanpora berehala!
Eman izena atean.
Irten berehala!
-Zer egingo dugu? -Ez izutu.
Zatoz.
Eta Thomas?
Aizu, neu naiz.
Madarikatuak!
Harrapatzen bagaituzte, agur.
Goazen atzeko atetik.
Ez da arazorik izango.
Eskaileretara!
Goazen!
Heil Hitler.
DEBEKATUTA BELTZEN ETA JUDUEN MUSIKA
Juduek engainatu egiten zaituzte.
Gizakiei bezala begiratu ditzazuen nahi dute
baina haiek ez dizuete horrela begiratzen.
Zuen etsaiak dira.
Ba al dakizue zergatik?
Haiek baino gehiago zaretelako.
Bereziak zarete.
Berezia den zerbaiten parte zarete.
Anaiak zarete.
Denok zarete anai.
Zuen zainetatik odol bera doa.
Munduko arraza handienaren odola.
Berger.
Zera esan nahi nizun...
ez nekien zerbait irakatsi zenidan:
espirituaren indarra
teknika bezain boteretsua dela.
-Heil Hitler. -Heil Hitler.
Hara zer egin dugun sei urtetan.
Egunero
izan behar duzue kontutan.
Badakizue nor zareten.
Ez ahaztu.
-Horrela. -Oso ondo.
Peter.
Zurekin hitz egin behar dut.
Mesedez.
Une bat besterik ez da.
-Nora goaz? -Inora.
Zera esan nahi nizun...
zure datuak oso onak direla.
Hau oso ondo datorkizu. Zer moduz zaude?
Oso ondo.
Pozten naiz. Banekien hala izango zela.
Zure amonarengan pentsatzen nengoen.
Ondo etorriko litzaizueke hemendik ateratzea.
Bada oporretarako programa ofizial bat.
Egingo al dut eskabidea?
Neu arduratuko naiz.
Eskerrik asko.
Atsegin handiz.
Besterik ez. Zorionak eman nahi nizkizun.
Jarraitu horrela.
Ahaztu aurretik.
Liburutegi horretako lana utzi beharko zenuke.
-Nola du izena? -Schumler?
-Zer egin du? -Zuk zer egiten duzu?
-Liburuak banatu. -Ez dirudizu arraroa?
Jendea bera joaten da erostera.
Kalera ateratzen ez direnentzako dira.
Nola dakizu liburak baino ez direla?
Ireki al dituzu?
Zerbaitetan sartu aurretik komeni da non sartzen zaren jakitea.
-Lan bat besterik ez da. -Jakina.
Hala ere,
begiratu bat egin
eta ezer ez balego,
lagundu ahalko zenioke.
Baina berak jakin gabe.
Zuk jarraitu horrela.
Fede handia daukat zuregan.
Gabon
Gabon.
Kaixo, Peter. Nondik nora zabiltza?
Aste batzutan faltako zinela esan zidan zure amak,
baina ez zinela itzuliko uste nuen.
-Orain denbora daukat. -Bai?
Ez zabiltzate beti jarduera eta lehiaketekin?
Baina ez naiz beti joaten.
Gaur ez daukat ezer. Deituko dizut.
Eskerrik asko.
Zaindu dezakezu hau une batez?
Goetheren lanak. "Fausto"
Jaiotza agiria.
Jaiotza agiria? Zertarako?
Ez daukat mezularirik.
Gustura egingo dut.
Peter?
Zortea izan duzu.
Mandatu bat daukat zuretzako.
Eskerrik asko, Peter.
Hobeto al dago zure ama?
Ospitalean dago. Honek poztuko du.
Sartu nahi?
Te bat?
Edo musikaz hitz egin nahi duzu?
Teontzia jarri eta edalontzi bat ekarriko dut.
Jotzen al duzu?
-Ez. -Inoiz ez?
Lehen bai, baina orain ez.
Zergatik?
Ez nintzen ona.
Ez dut uste.
Tea prest dago.
Nor da?
Nire senarra zen.
Ezagun egiten al zaizu?
Zure aitaren ikasle izan zen.
Bohlgren deitzen zen.
Hil zutenean, abizena aldatu nuen.
Seguruagoa da.
Aizu, tea.
Hitzaldi bat eman zuen unibertsitatean
juduak bota zituztenean.
Ezagutu al zenuen nire aita?
Ez, tamalez ez.
Berlinen ezagutu nuen senarra.
Hura hil ondoren iritsi ginen.
Oso ausarta izan zen.
-Baliteke. -Zergatik diozu hori?
Bazekien zer gertatuko zitzaion. Juduak ez ziren bere arazoa.
Ez zituen judu bezala ikusiko,
jazarriak ziren gizakiak bezala baizik.
Zer egin zuten harengatik?
-Erabili egin zuten -Nork esan dizu hori?
Logikoa dirudi. Agian merezi zuten.
Baina ez zuten ezer egin.
Hori ez dakit. Eta zuk?
Zerbait egingo zuten.
Oso gaizki pasatu duzu, ez?
-Zure aita... -Aitak ezer gabe utzi gintuen.
Amak lantegi batean egiten du lan.
Ez azaldu dakidana.
Joan beharra daukat.
Zertan sartzen zaren jakin behar duzu.
Ez zuten ezer egin.
Erabili egin zuten.
Eta ez badira liburuak?
Zerbait egingo zuten.
Sentimenduak menderatu behar dituzu.
Oso ondo, oraintxe hilko zaitut.
Kaka dariola zaude.
Madarikatua!
Kabroi hutsa zara!
Txantxetan ari nintzen.
Ba ez dauka graziarik.
-Barkatu. -Ondo dago.
Buelta bat ematen atera naiz.
Eta badakizu nola?
Begira. Nirea da.
Nola?
Motorizatuetan sartu ninduen Emilek.
Eta eman egin didate. Zer deritzozu?
Ez dirudi gauza handia, baina hegan egiten du.
Igo nahi?
Ez, orain ez.
Neuk nioena. Alde bakoitzeko onena.
-Ez al da bikaina? -Ez dakit.
Ez dago ezer jakin beharrik,
- ...kontra ez egitea da kontua. -Ikusten dut.
Haiek bidaltzen zaituzte?
Zer?
Nirekin hitz egitera?
Zer gertatzen zaizu?
Zergatik diozu hori?
Lelotua al zaude?
Kasu gehiegi egiten diozu Arvidi.
Dena ikusten du alderantziz.
Baliteke.
Baliteke ez. Hala da.
Goazen buelta bat ematera.
Ez, beste egun batean. Benetan.
Oso ondo.
Ez sartu arazoetan.
Dendaria beti dago kexu
lehengai ezarengatik.
Armadak eskuratzen omen ditu denak.
Eskerrik asko, Stahlecker.
Berger?
Nire aitak gaizki hitz egiten du Fuhreraz.
Hondatuko gaituen eroa dela dio.
Zer konponbide iradoki du?
Nire aita ahula da. Hitz egin besterik ez du egiten.
Hori zabaldu egin liteke.
Muller?
Ez daukat ezer esateko.
Alemania osoa harrotu zen
Fuhrer-ek Sudeteetan gure anaien
defentsaren ekimenarengatik.
Txekiar armadak ez zion aurre egin
gure indarren erasoari.
Txekiarrak kalera atera ziren
gure tropak goraipatu
eta askatu izana eskertzeko.
Gaur batzar bat
izan da Txekiako
presidentearekin.
Fuhreren hitzen ondorioz,
orain denek dakite
Alemaniak bere arrazakoak babestuko dituena,
mugak kontutan izan gabe.
Inoiz ez bezala dago.
Super-mergentroidea da.
Baina oraindik ez ditu goranzko zortzidunak jotzen.
Bikain!
Hegazkinlariak! Borrokatu al zarete?
Oraindik ez, baina suertatuko zaigu.
Irudikatzen duzu? Hortik hegan.
Luftwafek abesti bat eskatu du, eta zuk jotzea nahi dut.
Zer dirudizu?
Entzun.
Guk, nahi duguna jotzen dugu.
Gustatzen ez bazaio alde egitea dauka.
Zeu joango zara.
Nik ordaintzen dut eta nik agindutakoajoko duzu.
Jo egingo dugu. Pentsatu taldean.
Nik ez dut diruagatik jotzen.
Pozten naiz.
Ez baituzu berriro joko.
Aizu! Zer gertatzen zaizu?
Zure musika dugu atsegin.
Alemaniar abesti bat baino ez genuen nahi.
Jada ez da alemaiar abestirik.
-Abesti naziak soilik. -Aizu.
Kanta aberkoi bat nahi al duzu?
Orduan zeuk jo.
Hartu.
Har ezazu!
Zer gertatzen zaizue denoi?
Ez al duzue ikusten gertatzen ari dena?
Austriarrak hiltzen ari gara.
Ondoren txekiarrak eta poloniarrak izango dira.
Judu eta ijitoak ez aipatzeagatik.
Zuekin ez duela zerikusirik uste al duzue?
Nekatuta nago ni erabiltzeaz.
Eta zuek abesti eske zatozte.
Nik animatzea nahi baduzue, jai daukazue.
Inolaz ere.
Itxaron, Herr Hitman.
-Djangoman. -Arvid!
Arvid naiz!
Ez Hitman, ez Djangoman.
Zein ergela izan naizen!
Asteak eman dituzu entsegatzen.
Abesti bat nahi zuten.
Ez da abestiagatik. Ulertzen?
Jaramon egiten diezuen bakoitzean okerrago da.
Arvid!
Zer demontre gertatzen zaizu?
Zer diozu judu eta ijitoez?
Zer diozu zu bezalako erren eta ergelez?
Nahiago dut hori izan
zu bezalako nazia baino.
Ez zarelako ezertaz ohartzen.
Ergeltzat naukazu.
Beno, naziek nahi duguna egiten dugu.
Nor izan da azkarragoa?
Ez besteez arduratu,
zure bila joango baikara.
Zer esan nahi du "jar itzazu betaurrekoak?
Zer?
Ez dituzula lagunak ezagutzen.
Traidore horrek pena ematen zidala pentsatzen dudanean...
Putakume halakoa!
Zer gertatu zaizu?
Niri?
Bai, zuri.
Zertara zetorren hori?
-Zuk esan dituzunak... -Nik?
Propaganda horretan sinesten al duzu?
Bera da propaganda egiten duena.
Entzun diozu? Juduak defendatzen ditu.
Benny judua da.
Eta begira zer egin duen haren musikak.
Arvid perbertitu du.
Zer?
Ezin dut sinestu.
Arrazoi du Arvidek.
-Haren alde zaude. -Ez.
Bai, beti zaude haren alde.
Arrazoi dauka.
Entzun zer esaten duzun.
Nazi ergel bat zara.
Eta hala balitz, zer?
Ahaztu dut zure aita judu-zalea zela.
Ez al da egia?
Putakume...! Hil egingo zaitut!
-Geldi! -Hilko zaitut!
Zure aginte-makilak adoretu egiten nau.
Mahaia prestatu didazu
etsaien aurrean.
Olioz igurtzi duzu nire burua.
Gainezka dago edalontzia.
Ontasunak eta errua
bizi osoan izango ditut lagun
eta Jainkoaren etxean biziko naiz
betirako.
Amen.
Gidaria bidali
eta frantziar saltxitxak, poloniar ardoa
eta greziar txokolatea ekarri zituen.
Norberak arduratu behar du denaz.
Primeran jan dut.
Pozten naiz.
Gustora egon naiz. Ez dut askotan
halako konpainia atseginik izaten.
Eskerrik asko.
Eta eskerrik asko irratiagatik.
Izugarri gustatzen zaigu.
Badakit musika duzuela atsegin.
-Oso gutxi jan duzu. -Ondo nago.
Zergatik ez du amaginarrebak gurekin afaltzen?
Jaki hauek ez diote onik egiten.
Desiatzen dago oporretan joateko.
Bikain.
Gora Reich-a.
Edan dezaket ardoa?
-Willi! -Ez zaio ezer gertatuko
trago batengatik.
Oraingoan baino ez.
Ados.
Apur bat. Astiro edan.
Edan gurekin.
Osasungarria da ardo apur bat edatea.
Gorputza askatzea
gure dotrinaren oinarria da.
Edanak ahuldu egiten du.
Garbitasunak, adoretu.
Pozgarria da zein ondo hezten den
Hitlertar Gazteria.
Gazteago izan banintz,
ez nituzkeen ohitura txar hauek izango.
Adinaren errua da.
Aleman orok izan beharko lituzke
nazionalsozialista printzipioak.
Ez izan zakarra, Peter.
Arrazoi du. Jarraitu, seme.
Ba al duzu beste kexarik?
Poloniar saltxita, ardo frantsesa,
suizar txokolatea.
Nagiago nukeen aleman janaria.
Eta musika hori!
Beste zer entzun dezake nazionalsozialista leial batek?
-Eskatu barkamena. -Ez, ez.
Agertu egin nauzu.
Salatu beharko nindukezu.
Ezingo dut nire karguan jarraitu.
Inbidia dizuet gazteoi.
Dena ikusten duzue argi.
Ondo dago edo gaizki dago.
Adinarekin, amore ematen da.
Baina horretarako ere mugak daude.
Eta uste dut ez dudala nire eginkizuna bete.
Eskerrik asko, Peter.
Badio Fuhrerak:
Gazteak dira Alemaiako abangoardia.
Joan beharra daukat.
Atsegin handia izan da.
-Ez al duzu kaferik nahi? -Ezin dut.
-Lagunduko zaitut. -Eskerrik asko.
Gabon.
Ez dakit zer gertatzen zaizun.
Zuregatik egin duen guztiarekin.
Guregatik.
Hinz-ekin ulertzen dut, baina Knopp
oso gizon jatorra da.
Nazia da, ama.
Eta?
Herrialde osoa da nazia.
Schumler zelatatzea nahi du.
Bere arrazoiak izango ditu.
Ez dut nire aitaren tokian nahi.
Hark bezala amaitu nahi al duzu?
Bere printzipio guztiek,
zertarako balio izan digute?
Zertarako balio izan die inori?
Azkenean, ez zen ispiluan begiratzen ausartzen.
Gestapok harekin bukatu zuenean,
edozer sinatzeko prest zegoen.
Aitari egin ziotena egingo dizute.
Zatoz hona.
Ez dit inork ezer egingo.
Dena aterako da ondo.
Gainera,
zu zaitut defendatzeko.
Egingo dut.
-Bai? -Gestapo.
Berger doktorea?
Heil Hitler.
Dietrich Berger, galdekatu behar zaitugu.
Galdekatu?
-Oker bat izan behar du. -Ez. Zatoz gurekin.
Zer gertatzen da?
Ezin duzue eraman.
-Hartu dezaket zerbait? -Ez duzu ezer behar.
Berehala itzuliko da.
Thomas.
Hitlerdar
Gazteak.
Nazionalsozialismoa da gizatasunaren
esperientziarik gorena.
Salbamena gure esku dago.
Eta H.G.ak dira etorkizunaren bermea.
Alemaniaren odola zarete.
Ai ene, ulertzen ez dutenak!
Eta aurka jartzen direnak! Sieg Heil!
Primeran pasatu dugu. Ez dizu Peter-ek esan?
-Zauritu al duzu norbait? -Ez.
-Nondik nora zabiltza? -Kaixo, Peter.
-Zure zain nengoen. -Itzuli al da ama?
-Begira matxete hau. -Itzuli egiozu.
Emaiozu matxetea.
Emaidazu.
Htz egin behar dugu.
Utz gaitzazu.
Soldadu ona izango da.
Hala ez izatea espero dut.
Beno, bai.
Horrela jarraituz gero, ez du
-borrokatu beharko. -Zer nahi duzu?
Hitz egin, besterik ez.
Zertaz?
Zure jokabideak kezkatzen nau.
Arviden heriotza sentitu zenuen, baina ahaztu egin behar da.
Ahaztu?
Egin behar duzu.
-Beste kasu bat da. -Gure laguna zen.
Horrek ez du axola.
Ezingo dituzu denak salbatu.
Agian gerra izango dugu.
Nazia bazara, ez dago gerrarik.
Bion artean gera dadila.
Ez dut Arvidena ahaztuko.
Hil egin zuten. Nire aita bezala.
Zer diozu? Bere buruaz beste egin zuen.
Elbarri bat zen. Ergel hutsa.
Zer gertatzen zaizu?
Elbarria?
Hiltzaile ez izateagatik egin zuen egin zuena.
-Hori bihurtu nahi gaituzte. -Nahikoa da!
Ez horrela hitz egin!
Obeditu, gainditu behar da.
Gurasoak zelata ditzagun nahi dute.
Nork jakin zer gehiago egingo duten!
Guk ez dugu agintzen.
-Ez dakigu zer gertatzen den. -Doilor hutsak dira!
Ixo! Ez dizut entzun nahi!
Ez dakizu zer diozun.
Salatzea nahi duzu?
Obeditu.
Gainditzen saiatu.
Ohorea da eginkizun honetarako aukeratua izatea.
Ez erantzun ezer.
Jasotzaileei paketeak eramatera mugatu,
besterik ez.
-Heil Hitler. -Heil Hitler.
JUDUA
Andrea...
Zuretzat da.
Hartu egin behar duzu.
Kaixo.
Eman hau zure amari.
Oparia al da?
Norekin ari zara, Bibsi?
Zer nahi duzu?
Zuretzat.
Zer da?
Zerikusia al du nire senarrarekin?
Noiz itzuliko da?
Zer egin diote?
Har ezazu.
Heil Hitler.
Ene Jainkoa! Ez!
Frau Linge! Peter Muller naiz.
Mesedez, andrea.
-Orain ezin dut. -Hitz egin behar dizut.
Zer gertatzen da?
Mesedez.
Ongi da, sartu.
Astiro-astiro.
Zure gurasoak hil zituzten.
Zer diozu?
Errautsak.
Haien errautsak eman nizkien.
Nire lagunak bere buruaz beste egin zuen.
Eta nire ama...
Izututa nago. Ez dakit zer egin.
-Ondo da... -Ez, ez dago ondo.
Ez dago ondo.
Oso deprimiturik nago.
Aita eraman zuten gauean afaltzen geunden.
Eta han sartu ziren.
Eta ez genuen ezer egin.
Ezer ez egiteko esan zigun.
Hain zen lasaia...
Ez zirudien ikaratua.
Lau hilabetera itzuli zenean,
ez nuen ezagutu. Ez zuen haren antzik.
Hitz egiteko baino ahulago.
Begiratu ere ez zuen egin biolina.
Erabat izuturik zegoen.
Ez zen etxetik ateratzen eta ez eta telefonorik hartzen.
Ez dakit zer egin zioten.
Nire aita.
Hain ausarta.
Zera...
ikaragarria zen.
Gauza bat aurkitu nuen.
Zure aitak nire senarrari bidalitako gutun bat.
Irakurtzea nahi duzu?
"Denok gara gertatzen ari denaren erantzule
Ahal dugunok ez badugu
gure ingurukoen alde ezer egiten,
konplize izango gara.
Ez da nahikoa etxean oihu egitea.
Hori askok egiten dute.
Etxetik kanpo, Hitler-en orroea
baino ez da entzuten,
haren loria aginduak."
Gero zutaz hitz egiten du.
"Egunero begiratzen diot
nire seme Peter-i.
Gero eta handiago dago,
Ia gizon bihurturta.
Jakingura handia dauka!
Beti dabil galdezka.
Behin eta berriro,
ahalik eta ulertu arte.
Itxaropenez beteriko
haren aurpegia ikusteak,
aurrera egiten laguntzen dit.
Harengan pentsatzen dudanean,
badakit zuzen nabilela."
Orain joan behar duzu. Ni ere banoa.
Kementsu izan behar duzu.
Berriz ikusiko dugu elkar.
Eraman nazazu zurekin.
Geratu hemen.
Ez dut geratu nahi.
Zurekin joan nahi dut.
Ezin zaitut eraman, Willi.
Ahalko banu!
Hartu, aitaren gutun bat.
Maite gintuen.
Ez izan inoiz zalantzarik.
Bei mir bist du shon
Utzidazu azaltzen,
Bei mir bist du shon
"zein handia zaren" esan nahi du.
Zera esan nezake
Eder, ederra,
edo baita
Wunderbar.
Edozein hizkuntzatan
esan diezazuket
Zein handia zaren!
Zera azaltzen saiatu naiz:
Bei mir bist du shon,
beraz, eman musua
eta ulertzen dudala esan.
Eder, ederra esan nezake
edota Wunderbar,
edozein hizkutzatan esan diezazuket
Zein handia zaren!
Denok kamioitik behera!
Behera denok! Oraintxe!
Adi seinaleari.
Nahikoa da! Utzi egizu bakean!
Mugitu.
Thomas.
Zoaz.
Alde hemendik.
Ez gintuztela bananduko?
Peter... Mesedez.
Geldi hor!
Kanpora!
Alde hemendik!
Eta gero, zer?
Egunez nazia eta, swing kid-a gauez?
Ez duzu ulertzen.
Lan-eremu batera eramango zaituzte.
oraingoan ez zaituzte askatuko.
Berdin dit.
Badakit nor diren nire lagunak.
Ez nago bakarrik.
Zu ez zara hiltzailea.
Ez zara haiek bezalakoa.
Aurrera, swing kid.
Itxaron!
Ekarri hori.
Goazen kamioira.
Hau lastima.
Horren grina ezertarako.
"Ez du ezertarako balio
swingik ez badu."
Swing heil!
Ez da ezer gertatzen, Willi!
Ez da ezer gertatzen!
Swing heil!