Azukrezko gizona,
ez izan presarik
agerraldi hauetaz nekatuta bainago.
Txanpon urdin batengatik,
ez itzuli
kolore guzti horiek nire ametsei.
Zilarrezko ontzi magikoak
daramatzazu.
Emakumeak, kokaina Maria gozoa.
LURMUTU HIRIA, HEGOAFRIKA
Abesti honetatik dator nire ezizena.
Armadan Sugar Man deitzen zidaten Segermanen ordez.
Diskoetxe baten jabe.
Aurrerantzean Sugar deitu eta nire ezizen bihurtu zen.
Rodriguezen Cold Fact LPa duela 40 urte plazaratu zen.
Eta arrakasta handia izan zuen Hegoafrikan.
Garaiko diskorik onena izan zen.
Baina guk ez genekien nor zen.
Informazio handia genuen beste rock izar batzuez,
baina ez hartaz.
Eta bere buruaz beste egin zuela jakin genuen.
Agertokian su hartu eta ikusleen aurrean erre zela.
Beldurgarria izan zen. Buru-hilketa baino zerbait gehiago.
Agian rockaren historiako
buruhilketarik groteskoena.
DETROIT, MICHIGAN, AEB
Lehen aldiz ikusi nuenean
Mike Theodorek deitu eta esan zidan:
"Artista bat ikus dezazun nahi dut"
Cold Fact diskoaren produktore laguntzailea.
"Rodriguez du izena eta Detroit ibaiaren ertzean egiten du lan".
"Hango taberna batean".
"Gauean joango gara ikustera, gustatuko zaizu".
Eta hala joan ginen Detroiteko inguru bakarti hartara.
Detroit ibaiaren ertzera.
Ibaitik lainoa ateratzen zen.
Sartu, eta atea zeharkatzean,
ibaian behera zetozen zamaontzien
soinua entzun zitekeen.
Sherlock Holmesen nobela batean bezala.
Lainopetik atera eta toki hartara iritsi ginen.
Kez beterik zegoen taberna.
Ke orma baten kontra jotzea bezalakoa zen.
Garagardoa, kakahuete azalak...
desastre hutsa.
Eta gitarra baten soinua entzun genuen.
Cold Fact diskoaren produktore laguntzailea.
Gitarra zarrastada bat.
Eta ondoren, ahots bat...
berezi samarra.
Kea zeharkatu eta ertzean,
gizon baten itzala ikusi nuen.
Zer gertatzen da? esan nuen.
Gehiago hurbildu eta
gizon hura ikusi genuen.
Bizkarra emanda zegoen.
Bizkarra emanda eta ertz batean abesten.
Agerraldi etereoa izan zen.
Gau nebulosoa, lainozko sirenak,
ezer ikusten uzten ez zuen ke-laino ikaragarria...
Eta guztiaren erdian, haren ahotsa.
Ikusi ezin genuenez, hitzak entzuten saiatu ginen.
Bereganatu eta disko bat
grabatu nahi genuela esan genion.
Entzunda neukan autore bakarra
oso ondo idazten zuen Bob Dylan zen agian.
Ehiztari ala jokalaria izan zen prezioa ordainarazi zizuna,
egoera onean bizi eta zure galerak prostituitzen dituena?
Zure egarriak torturatu al zaitu, bilatzen ari zaren plazeretan?
Ton Begiluze edo James Ahula bihurtu zinen?
Zerbait daukazula diozu,
bakarra den zerbait.
Baina atsekabeturik ikusi zaitut.
masailetan behera negarra.
Noraezean zebilen espiritu bat bezalakoa zen.
Batzutan ertzean ikusten nuen.
Detroiten toki suntsitu eta isolatuak daude,
eta sarritan, The Brewerytik urruti ikusten nuen.
The Breweryko zerbitzaria.
Mitoa indartzen zen: "Zertan ari ote da"?
"¿Zertan ari da?".
Eraikuntzan ari zela entzun nuen.
Hori zela bere ogibidea, uste dut.
Maitasun eta errespetuz, baina...
arlote baten antzekoa zen.
Arlotea zen.
Ez dakit etxerik zuen.
Babes bila zebilela zirudien.
70.etan oso toki zaila zen Detroit.
Beno, baita oraindik ere.
Narriadura handia eta etxe asko dago hondatuta.
Benetako pobrezia dago hemen.
Eta kale horiek ziren Rodriguezen bizitokia.
Gure zereginez hitz egin behar genuenean,
bere auzoko ertzen batera eramaten gintuen.
Ia inoiz ere ez zen nire etxera etortzen.
"Hor edo hemen geratuko gara" esaten zuen.
Eta hala egiten genuen.
Mike eta nik kale-ertzean itxaroten genuen.
Eta han agertzen zen.
Agerpen bat bezala.
Auzo pobreetako poeta bat bezalakoa zen.
Ikusten zuenari buruzko poemak egiten zituen.
Ikuspegi ausarta benetan,
Bere auzoko kaleetan zehar zebilela
ikusten zuenari buruzkoa.
Eta oso era interesgarrian azaltzen zuen abestietan.
Gu Tera-Shirma grabaketa estudioan aritzen ginen.
Ezagutu genuenean, zera esan genuen:
"Mutil honek bai balio duela".
Une hartan Rodriguezek dena zuen bere alde.
Izen handiak eta diru asko zegoen.
Zergatik ez ote zen ondo atera?
Oraindik argitu ez dudan galdera da hori.
Behar beste sustatu al zuten? Behar beste abestu al zuen?
Politikoegia al zen?
Bata ala bestea izan al zen?
Berdea izan behar al zuen laranjaren ordez?
Biolinak egon behar al zuen oboearen ordez?
Eta galdezka jarrai nezake.
Baina haren musika entzuten baduzu, zera diozu:
"Ez dut ulertzen. Bikaina da".
Behin ikusi nuen jotzen,
eta bere diskoko abesti bat
The Sugar Man zen.
Hori al zen izena?
Igeltsero.
Nik ezagutu nuen Sugar Man. VoIkswagen Frank deitzen zen.
hor ertzean bizi zen. Gu hara joaten ginen
"azukre" bila, ulertzen al didazu?
Azukrezko gizona,
ez izan presarik
agerraldi hauetaz nekatuta bainago.
Tcxanpon urdin batengatik,
ez itzuli
kolore guzti horiek nire ametsei.
Zilarrezko ontzi magikoak daramatzazu.
PALM SPRINGS, CALIFORNIA, AEB
Emakumeak, kokaina Maria gozoa.
Azukrezko gizona,
lagun faltsu bat ezagutu zenuen
errepide hautseztatu eta hondatuan.
Nire bihotza galdu nuen...
Argazki hauek erakutsi nahi dizkizuet,
Inglaterran Rodriguezekin emandako egunetakoak.
Ez dakit album honetan dauden.
Nik abesten nueneko argazki guztiak dira.
Hau ni naiz, eta hau Jimmy Dean. 1955ekoa da.
Hemen daudela uste dut.
Bai, hemen daude.
Ene jainkoa!
35 urte neramatzan hauek ikusi gabe.
Artistarik gogoangarriena dut.
Rodriguezen, Coming from Reality diskoaren produktorea.
Izar askoren produktore izan naiz.
Jerry Lee Lewis,The Cure, Peter Framptonekin egin nuen lan.
Baina hura da gogoangarriena.
Ez da talentu kontua soilik.
Zera, hura...
jakitun, profeta bat da.
Artista baino zerbait gehiago.
Jarraitu izan balu bikain joango zitzaion.
Honela aurkeztu gintuzten: "Rodriguez, Steve Rowland".
"Izugarri gustatzen zaio zure diskoa".
Eta Rodriguezek esan zidan: "Gustatu al zitzaizun Cold Fact?".
"Lan bikaina dela uste dut" erantzun nion.
"Erabat bikaina, ez dakit nola ez zuen arrakasta handiagoa izan":
"Disko ikaragarria da".
Nire aurrean jo zuen. Bere hurrengo diskoa bidean zen.
Garai haietan kaseteak genituen.
Hurrengo diskoaren maketak zituen,
Coming From Reality izango zen diskoarenak.
"Arrakasta handia izango du", esan nion.
"Oso abesti onak dituzu, desberdinak,
baina onak benetan"
"Bi oso tristeak dira".
Bat ikaragarria da.
Abestirik tristeenetakoa...
Farrez ari naiz, baina entzun dudan
abestirik tristeenetakoa da.
Jarriko dizut.
Entzun letra.
Nire lana galdu nuelako
Gabonak baino bi aste lehenago.
Bai, gizona.
Jesusekin hitz egin nuen The Sewer-en
eta Aita Santuak bere arazoa ez zela esan zuen.
Euriak xanpaia edaten zuen bitartean,
estoniar arkangeluak galbidean sartu ninduen,
eman didaten musurik gozoena
sekula probatu ez dudana delako.
Tristetu egiten nau, grabatu genuen azken abestia delako.
Rodriguezek grabatu zuen azkena.
Eta are tristeagoa 1971ko azaroan argitaratu
eta arrakasta handia izatea espero genuelako.
Baina ez zen hala izan.
Gabonak baino bi aste lehenago
Sussex-ek diskoetxetik bota zuen.
Abestiko lehen esaldian bezala, bihozkada zirudien.
"Gabonak baino bi aste lehenago galdu nuen lana".
Hori gogoratzen dudanean...
Onartua izatea merezi du.
Estatu Batuetan ez dute ezagutzen.
Inork ere.
Ez dira entzuten ere ahalegindu.
Nola liteke hala idazten duen gizon batekin hori gertatzea?
Honetaz ari naiz.
Denok ordaindu behar omen ditugu gure zorrak.
Soberan ordaindu nituela azaldu nien
haren perfumeak
oraindik jarraitzen baitu nire buruan.
LURMUTUR HIRIA, HEGOAFRIKA
Zenbatetan engainatu ote zaituzte
eta zure zenbat planek porrot egin.
Zenbatekin oheratu ote zara,
eta ba ote dakizu zein izango den hurrengoa.
Misterioa da Cold Fact-en lehenengo kopia
Hegoafrikara nola iritsi zen.
Diotenez, senargaia ikustera Hegoafrikara
joan zen neska batek kopia bat eraman zuen
Lagun guztiei gustatu zitzaien eta erosten saiatu arren
ezin izan zuten lortu.
Beraz, kopiak egin eta banatu zituzten.
Edozein modutan heldu zela ere...
Diskoetxe bateko jabea.
...berehala zabaldu zen.
Zenbat dituzu esku artean?
Zure lagunak non ote dauden
galdetzen diot neure buruari
Neure buruari.
Institutuan nenbilela entzuten genuen abesti hori.
"Zenbatekin oheratu ote zara".
Garai hartan oso kontserbadorea zen Hegoafrika.
Musikaria
Gori-gorian zegoen apartheida eta ez zegoen telebistarik.
Komunista zelako. Pentsa kontserbadoreak ote ziren.
Ez dakizue nola.
Dena zegoen debekaturik, zentsuraturik.
Eta gizon hori abesti hori kantatzen.
Zein da?
"Rodriguez", esan nuen.
Eta ikono asaldatzaile antzekoa bihurtu zen.
Eta denok erosi genituen haren diskoak.
Denek zeuzkaten.
l Wonder zen denek kantatzen zuten abestia.
Azalean eguzkitako betaurrekodun hippie bat agertzen zen.
Baina inork ez zuen ezagutzen. Misterioa zen.
AEBetako hainbat artistari buruzko
zerbait genekien, baina hari buruzko ezertxo ere.
Inork ez zekien ezer. Misterioa zen.
Diskoaren azaleko argazkia genuen soilik.
Orain eserita zaude, pentsatzen, ziurtasunik gabe.
Isekaren auzitegiko bufoiak dioenez
ez dago frogatutako sendabiderik.
Itzul zaitez gelara begiak orman itsatsirik.
Ez baitago entzungo zaituenik, ez eta nori deitu.
Eta begiluzea naizela uste duzu.
Famatu egin zen diskoa. Hegoafrikar askorentzako,
euren bizitzako soinu banda bihurtu zen.
70ean disko-jogailua zuen familia zuri, liberal,
klase ertaineko
edozeinen etxera joan eta bilatzen bazenuen
beti zeuden The BeatIesen Abbey Road,
Simon eta Garfunkelen Bridge over Troubled Water
eta Rodriguezen Cold Fact.
Garai guztietako diskorik ospetsuenetakoa da guretzat.
Ezarritakoaren aurkako mezua zen.
Anti-establishment blues deituriko abestia.
Ez genekien haren esanahia, Rodriguezek
bere abesti batean sartu zuen arte.
Ona da norbere gizartearen aurka egitea, haserretzea.
TAXI - Zuriak soilik
Gizarte hartan ahal zen guztia egiten zen
apartheida muturreraino iritsi ez zedin.
Musika kazetaria
Disko honetan badira, zapalduak ginenok
askatzera bideratutako letrak.
Iraultza guztiek behar dute ereserki bat,
eta Hegoafrikan, Cold Fact diskoa zen burua askatu
eta pentsamoldea aldatzen lagundu zuen diskoa.
Alkateak krimen-kopurua isiltzen du.
Zinegotzia zalantzan dago.
Jendeak haserre, hauteskunde data ahaztu zuen.
Sistema hau suntsituko du gazte indar sutsuak.
Eta hori da errealitate gordina.
Arraroa da hegoafrikar diskoetxeak nola ez diren
Rodriguez aurkitzen saiatu.
Baina, egia esan, apartheiden gorenean geunden.
Hegoafrika munduko herrialde guztiek zuten zigorturik.
Hango musikariek ezin zuten atzerrian jo.
Atzerritar ekitaldiak debekaturik zeuden.
Hegoafrika eta munduaren arteko atea itxita zegoen.
Buruko minez jaiki naiz gaur.
Jantziak busti ditut, ohetik erortzean.
Leihoa ireki dut berriak entzuteko,
baina "Ezarritakoaren Bluesa" besterik ez dut entzun.
Herrialde guztiek zizkioten gauza ikaragarriak
apartheidaz, baina guk ez genekien
albistegiak kontrolpean baitzituzten.
Populazioaren gehiengoa bazterturik zegoen
eta merkataritza-guneak utzi beharra izan zituzten.
Nazien Alemaniako bertsio berria zen,
eta egunkariak epaituak ziren.
Beraz, Hegoafrika pariatzat hartua zen munduan.
Kultur eta kirol boikotak zeuden.
Gizarte isolatua zen. Inkomunikatu egin gintuzten.
Bagenekien apartheida ez zela ona, baina zuriok
ezin genuen gauza handirik egin, gobernua oso zurruna zelako.
Estatu militarra zen, hein batean.
Apartheiden aurka hitz egiteagatik kartzela zigorra zeneukan.
Eta zuri asko ari bazen borrokan,
ez zen gehiengoa.
Zelatatu egiten zintuzten.
Jendea ikaraturik zegoen.
Afrikáns jendartean bazen Rodriguez zalea
eta zera esaten zuen musikari talde bat:
"Gazteok, bada irtenbide bat".
Musika eta irudiak idatzi ditzakezue".
"Abestu eta antzeztu".
Hor sortu zen Apartheid-aren aurkako afrikáansen
lehenengo benetako oposizioa.
Gazte hauek Rodriguezen eragina izan zuten.
Koos Kombuis, WiIIem MöIIer, Johannes Kerkorrel.
Afrikáans musika iraultzako ikonoek,
Rodriguez izan zuten gidari.
Afrikáans artista hauek
Apartheid-aren aurka abesten zuten.
Denok ginen Rodriguez zaleak.
Voëlry Mugimenduko kidea
Irtenbidea zegoela pentsarazi zigun.
Agintariek eskainitakoaz gain bada besterik.
Afrikáners alternatiboak
Hitzak arma bihurtzen dira apartheida suntsitzeko,
Potch Unibertsitateak kultur managaitzak debekatzen ditu.
Set it Off abestia izan zen arrakastatsuena,
eta PW Botharen agintearekin agertu zen.
Harroputz hark, honela hitz egiten zuen telebistan:
"Itzali telebista", dio abesti honek.
Material zentsuratuen artxiboa: Johannesburgo, Hegoafrika.
Zein ziren esaldi arazotsuak?
Denak.
"Azukrezko gizona, ez izan presarik
agerraldi hauetaz nekatuta bainago".
"Txanpon urdin batengatik,
ez itzuli kolore guzti horiek nire ametsei".
Agian hauxe da zailena:
Zilarrezko ontzi magikoak daramatzazu"
"Emakumeak, kokaina Maria gozoa".
Zer esan nahi du?
Asmatu.
-Drogaz ari al da? -Jakina.
Apartheid garaian ezin zen entzun.
Eta jartzen bazenuen?
Ezinezkoa zen. Azalduko dizut zergatik.
Hemen dugu binilozko diskoa.
Atzealdean eranskin batek "Saihestu" dio.
Diskoa ireki eta karatulatik ateratzean,
abesti hau zerbait zorrotzarekin hondatu dutela ikus daiteke
kopiatzeko arriskua saihesteko.
Era ikaragarri horretan debekatu zuten musika,
abesti hori sekula ere
ez zela entzungo ziurtatzeko.
Hauetako pista gehienak debekaturik zeuden
komunikabideetan.
Erabat kontrolaturik zeuden hedabideak.
Ez zegoen ez irrati ez eta
telebista katea independenterik.
Eta abesti horrek erakargarriago bihurtu zuen diskoa.
Hegoafrikako Rodriguezen diskoetxeko nagusi ohia
Zerbait debekatzen duzunean bezala.
16-17 uretrekin zerbait debekatzen zizutenean bezala.
Bikaina zen.
LURMUTUR HIRIA, HEGOAFRIKA
AEBetako Rock and Roll hiri gogorrean
jaio nintzen.
Eraikin handienaren itzalpean,
ihes egingo nuela egin nuen zin.
Igandeko aktoreei entzun nien,
baina hemendik ezin zela alde egin, zioten
ezinezkoa zela ihes egitea.
Cold Fact zen gure disko bildumetako bat.
10-20 urtez entzun eta gozatu genuen.
Baina izan zen niretzat dena aldatu zuen egoera bat.
Camps Bay hondartzan geunden,
ezkondu eta Los Angelesera etorritako
hegoafrikar lagun batekin.
"Hegoafrikan, non erosi dezaket ColdFact"? galdetu zidan.
CDak saltzen zituen denda bat erakutsi eta esan nion:
"Hor erosi dezakezu".
"Benetan?", erantzun zidan.
AEBetan ez da erraz aurkitzen,
ez du inork ezagutzen".
Ez zuen inork ezagutzen.
Rodriguez denek ezagutzen zutela uste nuen,
areago AEB-etan, hangoa baitzen.
Eta pentsatu nuen:"Rodriguez, bai interesgarria".
Etxeratu eta Rodriguezen diskoak atera nituen.
Eta han ez zegoen nor eta nongoa zen
azaltzen zuen ezer ere.
Cold Facthayten lau izen daude. Azalean "Rodriguez" dio soilik.
Baina diskoa atera eta etiketa azalduez gero,gero
Sixto Rodriguez da han azaltzen den artista.
Baina pistak irakurriz gero,
sei, Jesus Rodriguezen izenean daude,
eta lau, Sixth Princerenean.
Beraz, nork idatzi zituen abesti hauek,
eta nor dira hauek?
Informazio bakarra, eserita, kapela
eta betaurrekoekin agertzen den diskoa da.
Ez dakigu haren altuera, hankak tolestuta dauzkalako
Nola argitu misterioa?
Zer informazio daukagu?
Disko azala abestiekin.
Hitzak aztertzen hasi ginen.
Gutxik zeukan aipamen geografikorik.
Honela hasten da You Can't Get Awy:y
"AEBetako Rock and Roll hiri gogorrean
jaio nintzen".
Zeinetan? Denak ziren gogorrak 60an.
"Eraikin handienaren itzalpean..."
Nueva Yorken zegoen eraikin handiena.
Eta azkenean, honela dio:
"Amsterdameko hotel bateko gela batean"..
Eta jarraian:
"Georgiar errepide hautseztatu batetik nabil".
Georgia?
Amsterdam, Georgia, eraikinik handiena...
Eta gehiago.
MOTOR CITY GARAGARDOTEGIA
Entzun dudana eta historia ez datoz bat.
Iritzi asko daude, baina ez omen zituen
kontzertu asko egin.
Antolatzaile batek lortu omen zion bat.
Musika kazetaria
Arrakasta izatea espero nuen.
Ez zen horrela izan. Soinua eta lokala
ez ziren onak izan.
Alde negatibo asko zegoen.
Eta kontzertua behera etorri zen.
Jendea burlaz hasi zitzaion.
Txistuka hasi eta ikuskizuna ez zela
espero bezalakoa aurpegiratu zioten.
Hark ezer esan gabe eta adeitasun handiz
jo zuen bere azken abestia.
"Eskerrik asko zuen denboragatik. Eskertu nirea ere
eta ondoren, ahaztu ezazue".
Makurtu, pistola bat hartu eta tiro egin zuen.
Hasi berria zen karreraren
amaiera dramatikoa izan zen.
1996an, Coming from Reality argitaratu zuen
CDan Rodriguezen
hegoafrikar diskoetxeak.
Nik hartaz asko nekiela uste zutenez,
liburuxkako oharrak idaztea eskatu zidaten,
eta egin nuen.
Honela hasten da:
"Pop artisten inguruan intriga eta misteriorik badago,
Rodriguezi buruz da.
Ez da beste inon hari buruzko intriga eta misteriorik
Coming from Reality eta Cold Fact,
bere bi diskoek
ez zutelako inolako arrakastarik izan".
Eta hauxe da garrantzitsuena:
"Ez zegoen Rodriguez artistari buruzko inolako informaziorik.
Musikari detektiberen bat, mesedez?
Horrek aldatzen du dena.
Rodriguez ikertzen hasi nintzen armadan geundela
norbaitek esan zuenean: "Nola hil zen Rodriguez?"
Artikulu baterako gai baten bila ari nintzen.
Bost puntu nituen orri zati batean.
Laugarrena: "Rodriguez nola hil zen ikertu".
Artikulu ona zela pentsatu nuen urteetan zehar,
eta egun batean Coming from Realityren
argitalpen hau aurkitu nuen.
Barruan zeuden oharrek ziotenez,
ez zegoen informaziorik Rodriguez izeneko artistari buruz.
"Detektibe musikariren bat?" izan zen galdera.
"Neu ote naiz?" pentsatu nuen.
Diruaren aztarna jarraitzea erabaki nuen,
Horrela iristen da mamira.
Baina, nora doa hildakoen dirua?
Harrigarria inork hartaz ezer ez jakitea.
Musika industria oso txarra zela dio horrek.
Iruzurtiak ziren.
"Dirua, honi edo hari bidaltzen badiogu", esan bazidaten...
Baina ez zuten argi jokatu.
Eta presionatu nituenean,
helbide bat lortu eta deitu egin nuen.
Ez dakit hitz egin edo mezu bat utzi nuen,
Baina berriro deitzean, zenbakia aldaturik zegoen.
Opari baten antzekoa izan zen niretzat.
Detektibe izan nahi duenarentzat
oztopo eta inspirazioa da.
Gauzak errez aurkitzea ez da inspiratzailea.
Eta zenbakia aldatu izana, oztopo handia zen.
Diru konturen bat zegoela antzeman nuen.
Beste batzuekin alderaturik, artista handia al zen?
Hilabetero saltzen zen haren musika.
Eta jai edo beste nonbaitera joatean,
gutxienez behin entzuten zen haren diskoa.
Ez dakit zenbat disko salduko zituen hemen.
Denboraldi luzea izan zen.
RPM RECORDS.Rodriguezen hegoafrikar lehen diskoetxea.
Zenbat disko?
Gutxi gora behera, milioi erdi kopia garai horretan.
Disko asko herrialde txiki baterako.
Urrezko diskoa izan zen 10 aldiz.
Rodriguezek sekula ez zuen jakin
Hegoafrikan zuen arrakasta. Nola izan daiteke?
Ez dakit... arraro egiten zait.
Ez dakit zergatik.
Zuk nora bidali zenituen eskubideak?
A&M Records-era.
Gogoan daukat diskoetxea. A&M Sussex zen.
Ez dakit kideak izango ziren ala ez.
Sussex Records-eko jabea nor zen jakinez gero,
diruaren nondik norakoa jakin zitekeela
pentsau nuen.
Baina, ez al da arraroa?
Bai, hala da.
Oso ezaguna al zen diskoa?
The RoIIing Stones edo The Doorsenak bezala?
The RoIIing Stones baino askoz ospetsuagoa zen.
Disko bat plazaratzean, harremana sortzen zenuen?
Ez, zeren orduan kondaira
artista baitzen.
Jimi Hendrix bezalakoa zen.
Jimi Hendrixen katalogoekin ulertuko duzu.
Jimi Hendrix baino ez baduzu,
eta herrialde baterako lizentzia,
ez zara hura lortzen saiatuko, hilda baitago.
Eta nori ordaintzen zenizkion eskubideak?
Sussex Music-i.
-Clarenceri? -Beno, Sussex Music-i,
bere enpresa baita.
Orduan, eskema bat egitea erabaki nuen.
Jarraitu beharreko urratsak,
harreman uneak, diskoetxeak,
Rodriguezekin eta haren diskoarekin
harremana zutenen izenak idatzi nituen.
Hegoafrikan, haren diskoak
plazaratu zituzten hiru diskoetxe zeuden.
Horrek AEBetako diskoetxe batera eraman ninduen.
Sussex-era. Rodriguezen lehen diskoa egin zuen.
Sussex ikertu nuen. Eta Clarence Avant
jabea deskubritu nuen.
Motowneko zuzendari ohia zen,
musika industriako kargurik handienetakoa.
Hura ikertu eta harengana iristen saiatu nintzen.
Kostatu zitzaidan aurkitzea.
Ikusi al duzu argazki hau?
Sussex Records-eko jabe ohia.
Bera da.
Horixe da Rodriguez.
Ez dakit noizkoa den, ideiarik ere ez.
-1970ean uste dut. -Bai.
Hauxe da nire gizona.
Berriro hunkitu naiz.
Lehen ere gertatu zitzaidan
eta ez dut zurekin hitz egitean hunkitu nahi.
Nahasirik sentitu naizen 10 artista
izendatu beharko banitu,
Rodriguez lehenengo bosten artean legoke.
Ez dut sekula hura bezalakorik entzun.
Jendeak zioen: "Bob Dylan". Eta nik: "Ez, ez".
Bob Dylan oso Iight zen honekin alderaturik.
Egin al zuen dirurik?
AEBetan musikariek top 100ean egon behar zuten.
Sartu al zen zerrendan 12. postuan?
Asko entzuten al zen irratian?
Bat ere. Rodriguez?
Izen hori erregistratu ere ez zen egin.
Zuria zirudien arren, Rodriguez deitzen zen,
eta denek zekiten abizen espainiarra zela,
latindar izena.
Garai hartan latindar musikak ez zuen tokirik.
Zenbat disko saldu zituen AEBetan?
AEBetan, sei.
Nire emazteak edo alabak erosiko zituen.
Hara... hemen ez zen saltzen.
Urduritasuna sortzen zuen.
Ordezkari bik entzun eta Kaliforniara ekarri zuten.
Oso urduri zegoen eta bizkarra eman zien ikusleei.
Eta esan zuten: "Baina zer demontre da hau?".
Baina beste herrialde batean ehunka mila disko saltzen zituen.
Ba ote da Hegoafrikan haren diskorik saltzen duenik?
Bai zera.
Baina bazenekien Hegoafrikan zuen arrakasta?
Nik dakidala, Rodriguezek ez zuen inoiz osperik izan.
Eta diruaren aztarna jarraitzeko, zer egin beharko nuke?
Garrantzitsua dirua ala Rodriguez al da?
Rodriguezen historia ala dirua?
Zenbat dira Hegoafrikan? 40 milioi? 40 mila?
Zenbat lagun?
40 milioi lagun.
Eta noiz askatu zituzten? Duela hiru ordu?
Zer ari zara esaten?
Hitzak ez entzuteko diskoak urratzen zituztela
esan didazu bazkarian.
Handia al zen underground mugimendua?
Milioi erdi disko saldu zituen Hegoafrikan.
Milioi erdi disko? Ez dakit nori salduko zizkion.
Zenbat banatzaile zituen? Nik ez daukat ideiarik ere.
Hiru diskoetxe daude Hegoafrikan.
Haren diskoak argitaratu zituzten guztiekin egon naiz.
Zoaz berriro eta esan kontuaren zenbakia bidaltzeko.
1970ko kontratuak kezkatzen nauela uste al duzu?
Ba, argi daukazu.
Buddha Records ez da existitzen. Eta ni merkatutik kanpo nago.
Axola diela uste al duzu?
Niri berdin litzaidake.
Denbora daramat Rodriguezi buruzko informazio bila.
"Rodriguez Handiaren bila" webgunea sortu nuen,
ziberespazioko norbaitek hari buruzko
informazioa emango zigunaren ustetan.
Baina ez nuen ezer jaso.
Orduan ezagutu nuen Craig,
nire oharrak irakurri eta Rodriguez ikertzen
ari zen detektibe musikologoa.
Lurmutur Hirian kafetegi batean elkartu ginen.
Geneukan informazioa trukatu genuen.
Oso eskasa zen, zoritxarrez.
Eta dena bertan behera uztea pentsatu genuen.
Nireak egin zuen.
Ez nekien non bilatu.
Bere abestietako tokietara ere joan nintzen.
Londresera joan, eta ezer ez.
Amsterdamera, eta berdin.
Egun batean "Nahikoa da", pentsatu nuen.
Autoan nindoan diskoa entzuten,
Inner City Blues abestia.
Abesti ederra. Honela zioen:
"Dearborneko neska bat ezagutu nuen goizeko seietan,
hori da errealitatea".
Eta pentsatu nuen: Ez naiz Dearbornera joan.
Ez nekien hiriren bat ote zen.
Eta atlasean bilatzea erabaki nuen.
Atalas zaharra aurkitu nuen.
"Ea Dearborn aurkitzen dudan" esan nuen.
Eta aurkitu nuen: Dearborn, Wayne, Michigan. F7.
F... 7.
Dearborn, Detroiten.
Aurrera pausu handia izan zen.
Detroit, Motown, Marvin Gaye, Stevie Wonder-en herria.
Eta baita, Mike Theodore, diskoaren produktorearena ere.
1997KO ABUZTUA
Kafe bat hartzen nengoen etxean.
Leihotik, Itsasoari begira nengoela telefonoak jo zuen.
Konferentzia bat zen Hegoafrikatik.
Rodriguezen Cold Fact ( 1970) diskoaren produktorea
Craig Bartholomew idazlea zen.
Istorio harrigarri bat kontatzen hasi zen.
"Ba al dakizu Rodriguezek 25 urte daramatzala Hegoafrikan saltzen?"
"Eta milioika disko saldu dituela?".
"Zer?", erantzun nion.
Eta hainbat istorio azaltzen hasi zen.
"Nola hil zen Rodriguez?", esan zuen.
Entzunda zuenez, Rodriguezek tiro bat jo
edo su eman omen zion agertokian
bere buruari.
Nik hainbat gauza neukan galdetzeko.
Dena azaltzea espero nuen.
"Zergatik idatzi zuen abesti hau, eta beste hori?"
"Non grabatu zuen disko hau, eta beste hori?"
Hainbat gauza galdetu nion.
Galdera-erantzun asko izan ziren.
Une euforikoa izan zen.
Muga gainditu eta zerbait aurkitu nuen.
Eta galdera interesgarrienera iritsi nintzen:
"Nola hil zen Rodriguez?" "Tiro egin zion bere buruari?
"Zein izan zen benetako drama?"
"Argitu dezagun zer gertatu zen".
Eta Mike Theodorek: "Zergatik diozu hori, bizirik baitago?"
"Sixto bizirik dago. Bizi-bizirik".
"Sixto Rodriguez izeneko artista
bizirik dago eta Detroiten bizi da".
Ez dakit nork esan zidan: "Aurkitu dute".
"Txantxetan ari zarete. Ezinezkoa da", esan nion.
Imitatzaile bat izango zela pentsatu nuen.
Tutankamonen hilobian momia bat aurkitzea bezalakoa.
"Bizirik dago, aizu".
Telefonoa eskuan eta dantzan hasi nintzen.
Craig eta biok esanez: "Aurkitu egin dugu!".
Hunkigarria benetan, lortu egin genuen.
Hemen zeundeneko oroimenak dakartzan
abesti bakar bat partekatu genuen.
Zure irribarre, zure barrea,
eta jarraian zetorren musua.
Zugan pentsatzen dut.
Istorioaren amaierara iritsia nintzen.
Hildako bat aurkitzen aritu, eta bizirik zegoela deskubritu nuen.
Istorioaren amaiera zen niretzat. "Jesusen bila"
deitu nuen artikulua idatzi nuen.
Zerikusia zuen jende askori bidali nion,
eta Atlantikoa zeharkatuz,
AEBetako norbaiten eskuetara iritsi zen.
Istorioaren amaiera zela uste nuena,
beste baten hasiera zen,
eta onena heltzear zegoen.
Beranduago iritsi daiteke.
Datak dituzte: "Hiru urte, hilda dagoen abeslari baten bila".
97ko abuztua. Ni Kansasen nengoen.
Kopia bat daukat lanean. 24 orduko txandak egiten nituen.
Konektatu eta webgunea aurkitu nuen.
Honela zioen esne pote baten marrazkia zegoen:
"Bila gabiltza" eta "Ikusi al duzu gizon hau?".
Eta esan nuen: "Egia esan, nik ikusi dut".
"Rodriguez nire aita da. Benetan.
Hari buruzko informazioa nahi al duzue?".
Rodriguezen alaba nagusia.
"Ona da fantasia bizirik mantentzea".
Helbidea eta telefonoak eman nizkien.
nirekin harremanean jartzeko guztia.
Eta deitu egin zidan.
Rodriguez bizirik zegoela deskubritu genuen.
Craigekin hitz egin zuen.
Webguneko Alex McCrindle, lankideak zera esan zuen:
"Ez dakizu zer dagoen webgunean".
Webean bazen mezuak uzteko foro bat.
Eta honela zioen batek:
"Eva naiz. Rodriguezen alaba".
Telefono zenbaki bat utzi zuen.
Honekin zerikusia zuen batekin hitz egin zuela zioen.
Gau horretan deitu eta honela esan nion:
"Kaixo, Sugar naiz". Eta hark: "Ni Eva naiz".
Eta izugarrizko elkarrizketa izan genuen.
Bere aita nor zen, zer egin zuen eta
non egon zen esan zidan.
Nor nintzen eta zergatik deitzen zidaten Sugar galdetu,
eta webgunearen nondik norakoa azaldu nion.
Eta zera esan nion: "Hau izugarria da niretzat,
oso ondo legoke zure aitarekin hitz egitea.
Hura agurtu nahi nuke".
Bilaketaren amaiera zen eta gizon horrekin
hitz egin nahi nuen.
Ondoren, lotara joan nintzen.
Eta goizaldeko ordu batean telefonoak jo zuen.
Emazteak hartu zuen, alboan zuelako.
Telefonoa hartzean aurpegiera aldatu zitzaion.
Harrituta zegoen. "Bera da", esan zuen.
Schock egoeran nengoen.
Erdi lotan, estudiora joan
eta telefonoa hartu nuen.
"Kaixo", esan eta hauxe entzun nuen:
"Kaixo, Sugar al zara?" Eta argi izan nuen ahotsa entzutean.
Argi neukan bera zela.
Rodriguezekin ari nintzen hizketan.
Nire bizitzako unerik garrantzitsuena izan zen.
-Prest zaudenean. -Ados.
Zer eginbehar dut? Edalontzi bete ur, mesedez.
-Nahi al duzu? -Bai, gustatuko litzaidake.
Ados, oso eroso nago.
Galdetu berriro, mesedez, nire buru barruan entzuteko.
70 eta 80an izan zenuen harremanik Hegoafrikarekin?
Ez, inoiz ez.
Agian ez zuten harremanerako telefonorik.
Ez zinen, zure bizia erabat aldatuko zukeen
zerbaiten jabe?
Seguraski, hoberako.
Ez dakit hoberako izan zitekeen, baina zer pentsatu ematen du.
Ez litzaizukeen gustatuko izar handia zinela jakitea?
Beno...
Ez dakit nola erantzun.
Coming from Realityren ostean, disko gehiago egin nahi izan zenuen?
Bai, baina zaila zen Reality berdintzea.
Eta nire lanera itzuli nintzen.
Zertan aritzen zinen?
Enkarguz egiten nuen lan.
Eraispenean, etxeak zaharberritzen...
Berriztatze lanak.
Gustuko al zenuen?
Bai. Odola zirkulatu eta sasoian mantentzen zaitu.
Baina ez dauka zerikusirik musikarekin.
Bai, erabat desberdina da.
Musika egiten jarraitzen al duzu?
Jakina, gitarra jotzen dut. Asko gustatzen zait.
Eta entzutea dut atsegin. Kontzertuetara joatea...
Mugitzen naiz.
Kaleko umea, denbora luze daramazu kanpoan.
Kaleko umea, hobe zenuke etxera itzultzea.
Kaleko umea, bakarrik amaituko duzu.
Maitasuna eta ulermena behar dituzu,
ez irtenbiderik gabeko bizitza hau, kaleko umea.
Etxera joan, baina ezin duzu han geratu
zerbaitek kanpora bultzatzen zaituelako.
"Kaixo" edo "agur" esaten duzu berehala.
Kaleko umea zara, farolek distira egiten dute zure begietan.
Hobe duzu bizkortu eta hobeago den zerbait bilatu.
Ez zuen desengainaturik zegoenik esan.
Bizirauten jarraitzen zuen, ez delako erraza abandonatzea.
-Eta, zer egiten zuen? -Asko irakurtzen zuen.
Politikan sartu eta jendartean nahastu zen.
Manifestazioetan parte hartzen zuen.
Rodriguezen alaba gazteena
Gu eramaten gintuen.
Laguntzarik edo arrazoiak azaltzeko aukerarik
ez zuenaren alde egiten zuen.
Langileria, klase pobrearen alde.
Esperientzia handia zuen gai horretan.
Gehiengoak ez bezala bideratzen zuen lana.
Oso seriotan hartzen zuen. Sakramentu bat bailitzan.
Lan zikin horretan aritzen zen 8-10 orduz.
Eraikuntzako lankidea
Baina esmokina janzten zuen.
Benetako poeta eta artisten gaitasun magikoa zuen
gauzei aparteko garrantzia emateko.
Gauza mundutar eta arrunten gainetik egoteko.
Toki guztietan dauden
ergelkeria eta kaskarkeriekin,
aitzindari da artista.
Bere amets musikalak hutsaldu arren,
espirituak tinko jarraitzen zuen.
Eta bere tokia bilatzen, prozesua biribiltzen
jarraitu behar zuen.
Bazekien zerbait zegoela. 80ko hamarkada hastear zegoen.
Desberdintasuna ezarri nahi zuen.
Eta nork esango zuen?
Alkatetzarako aurkeztuko zela esan zidan.
"Jainkoa lagun, Rodriguez", pentsatu nuen.
Detroiteko alkate izatea lortzen baduzu,
dena izango da posible.
Dearborneko neska bat ezagutu nuen,goizeko seietan,
hori da egia.
Bere poltsarengatik galdetu nion.
Kontu txarra dira aldiriak. Ez naiz itzuliko...
aitak ez duelako ideia berririk onartzen.
Rodriguezen gauzak.
Hauek dira udaletxerako aurkeztu zen
lehen aldiko eranskailuak.
Hau bozketaren kopia bat dela uste dut.
Inoz ez zuen irabazi.
169 hautagai ziren. 9 aukeratzen ziren.
Gaizki idazten zuten haren izena.
Nire amaren familiakoak europarrak eta amerikarrak dira.
Rodriguezen alaba zaharrena
Aitarena berriz, mexikarra.
Aitona Mexikotik etorri zen.
Mexikarrak Detroitera joan ziren
auto lantegietan aritzera.
Lan gogorra egiten zuten langileak.
Gelarik ez zuten 26 etxetan bizi izan ginen.
Batzuk ez zuten komunik ere.
Ez ziren etxeak, gu bizi ginen tokiak baizik.
Baina txiroa edo gauza asko ez izateak
ez du esan nahi amets eta arima handia izan behar ez duzunik,
eta hortik datoz, klaseak eta aurreiritziak.
Desberdintasunak sortzea.
Toki desberdin guztietan jo dut.
Taberna gay, eta burdeletan,
motodun hiletetan,
operatan, auditorioetan,
birgaitze guneetan.
Eta toki guzti hauetan, nire ikusleak
berdinak izan direla ikusi dut.
Agian ezagunen bat ikus dezakezu abesti honetan.
Abestirik nazkagarriena.
Arotzeria egiteaz gain,
sakontasunez dena garbitu
Eta inork nahi ez zuen lana egiten zuen.
Bai, inork ere nahi ez zuena.
Hauts, zikin eta pinturaz beterik etxeratzen zen.
Oso egun luzeak ziren.
Hozkailuak lepoan hartuta jaisten zituen.
Behin baino ez nuen lanean ikusi,
baina, beste aita batzuk baino gogorrago aritzen zen.
Hiri honetan ez dago amets eta nahientzako tokirik.
Sarritan elitearen tokietara eramaten ninduen.
Beraz, nahi nuen tokira joan nintekeen.
nire poltsikoan ezer zuen axola gabe.
Rodriguezen bigarren alaba
Alderik ederrena erakusten zidan.
"Besteak bezain ona naiz", pentsatzen nuen.
Filosofia egin zuen unibertsitatean.
Guri artea ezagutarazten ahalegintzen zen.
Liburutegi, museo eta zientzia guneetara joaten ginen.
Horiek ziren gure haurtzaindegiak.
Museoan zehar ibiltzen ginen Rivera,
Picasso eta Delacroixen lana ikusten.
Liburu, musika eta koadroetako
hiritik kanpoko bizitza ikasi genuen.
Trafiko agenteen bihotza duten epaileak.
Hastera doa supermerkatuko justizia.
Auzo baztertuetako haur izoztuak.
Paperezko euripeko ibiltariak,
inoiz etorriko ez diren zaldunen zain.
Apaintzen saiatzen diren bahituak.
Gaueko euria isurtzen da nire leihotik
Nire pentsamenduen haizeak astinduz.
Barre egin zuen "kaixo" "agur" bihurtzen dela
esaten saiatu nintzenean.
16 urterekin etxeko baten gitarra jotzen hasi nintzen.
Hiriko taberna, klub eta lokal txikietan jo
eta Mike Theodore eta Dennis Coffey ezagutu nituen,
klubera ni ikustera etorri zirenean.
The Sewer izeneko klub batean nengoen,
Detroit ibaiaren ertzean.
Eta Clarence Avantekin sinatu genuen.
Hasierako urte horietan lanean nenbilen.
Dodge Maine izeneko Chrysler enpresan,
Detroiten, Eldon eta Lynch Roaden ere.
Tratamendu termikoaren sailean egin nuen lan.
Langogorra zen.
Urte horretan Cold Fact atera nuen.
Produktu bat sortzea lortu nuen.
Eta nahiko ondo atera zen.
Lorpen sentsazioa izan zen.
Disko ona zela uste al zenuen?
Ahal nuen bezain ondo egin nuen.
Kritikek ondo hitz egin zuten.
Bai, ona zela uste dut.
Baina ez niri galdetu.
Jarraitu, mesedez.
Harritu al zintuen saldu ez izanak?
Harritu?
Musikaren munduan ez dago ziurtasunik.
"Elvis baino handiagoa zara" esan nion.
Eta hark: "Zer?".
"Hegoafrikan Elvis baino ezagunagoa zarela".
Txantxetan ari nintzela pentsatu zuen.
Eskegitzera zihoan eta esan nion: "Entzun, mesedez,
zatoz hona, ez zaitu dezepzionatuko".
Jo eta ke aritzen zen Woodbridgen.
Behin kartoizko esne pote baten agertzen zen marrazkia ekarri
eta esan zuen: " Begira, Emmerson. Nire bila dabiltza".
Eta erantzun nion: "Benetan, zergatik?".
"Bira bat egingo dut" esan zidan hurrengo egunean.
"Benetan diozu?" erantzun nion.
Kazetari naiz eta zalantza egin nuen.
Halakoak ez dira gertatzen.
Jainkotar eta naturaren legeen aurka doaz.
Iruzurgileren bat izango da.
Aditu azkarren baten kontua
Kazetari eta idazle
Ergelkeria hutsa, argi baitago gezurra dela.
Ergelek baino ez lukete sinetsiko.
Baina oker nengoen.
1998ko MARTXOAK 2
Hegazkinetik ateratzeko irrikan geunden.
Handik atera, zama handiko
motxilak bizkarrean hartu,
eta irteerara abiatu ginen.
Han bizpahiru limusina agertu ziren.
Begiratu eta esan genuen:
"Alboratu gaitezen,
limusina hauek jende inportantearentzat dira"
Baina guretzat ziren. Hor hasi zen dena.
Beste mundu desberdin bat zen hura.
M PeopIe edo Madonnarena bezalakoa.
Ilea airean, paparazziak, etab.
Han zeuden ekoizpen laguntzaileak, harrera egin
eta VIP suitera eramateko.
Alfonbra zuria.
Sekula ere ez genuen amets egin,
alfonbra zuria zapaltzeaz.
Limusina batean sartu eta hirira eraman zuten.
Bidean, kontzertuko kartelak zeuden
farola guztietan.
Ber aurpegia faroletan ikusi eta esan zuen:
"Neu naiz, neu naiz".
Hara joan ginen, jende guztia ezagutzera.
Craig Bartholomew, bere familia eta Stephen Segerman.
denak zeuden pozik, hunkiturik, eta gu areago.
Stephenek esan zigun: "Ez duzue sinetsiko,
Rodriguez Hegoafrikara dator
eta haren artista gonbidatuak izan gaitezke".
-"Gustatuko litzaizueke?" -"Jakina baietz", esan nuen.
Hegoafrikar Big Sky taldeko gitarra-jotzailea.
"Baina non aurkitu dute?".
Bizirik dago, eta Hegoafrikara etorriko da.
Gu artista gonbidatuak, ezin nuen sinetsi.
Gero jakin nuen Detroiten bizi zela.
Eta hau gehitu zuen: "Eta ez dauka talderik.
Eta harekin jotzen badugu?"
Ezin genuen sinetsi:
"Benetan al da Rodriguez?"
Abestiak entzutean jakingo dugu.
Ez dakigu. Eta edozein bada?
Hurrengo egunean han geunden,
albisteaz jabetzen saiatuz.
Dena izan zen harrigarria.
Portaera normala izan zuen. Sartu eta bere musika jo zuen.
Hain ondo egiteak harritu egin ninduen.
Ez zegoen izarretan, lurrean baizik.
Ez zen gehiegikerietan ibili.
Ez zuen ohe erraldoian lo egin.
Sofan kiribilduta aurkitu nuen.
Ez zuen inork ohea egiterik nahi.
Han genuen etxean nengoen
eta denak zeuden kanpoan.
Telefonoa joka aritu zen eta hartu egin nuen.
Rodrigezi elkarrizketa bat egiteko hitzordua
nahi zuen kazetari bat zen.
Beranduago deitzeko esan nion,
nik ezin bainion lagundu.
Benetako Rodriguez ote zen galdetu zidan.
Estudio batean geunden entseguak egiten
aireportura iritsi zen egunean.
Abesten ari ginela, hark mikrofonoa hartu
eta abestia amaitu zuen.
CDa kendu eta primeran egokitu zen.
Primeran.
"Bai, bera da".
Hura oso berezia izango zela genekien denok.
Eskerrik asko Lurmutur Hiria.
Hegazkinean sartu ginean, 20ren bat lagun
egon zitezkeela pentsatu nuen.
Asko jota.
Baina bestelakoa izan zen.
Adineko eta jende gazte asko zegoen,
denak kontzertua ikustera etorriak.
Aita agertokira igo aurretik,
argazki bat egin nuen, gero erakusteko.
Elvis hilen artetik itzultzea bezalakoa izan zen.
Jendeak ezin zuen sinetsi. Hor zeuden kontzertuan.
Denak sarrera ordainduta.
Ezin sinetsi Rodriguez agertokian azalduko zenik.
1998KO MARTXOAK 6
Denok prest?
Eman ongietorria...
Rodriguezi!
Jo beharrik ere ez zuen. Zoriontsu ziren hura ikusteaz.
Ezagutu nahi zuten. Batzar baten antzekoa izan zen.
Ezohikoa izan zen denentzat.
Ziurrenik ikusi duten kontzerturik hunkigarriena
izango zen, berezia izan zelako.
Ez genuen Rodriguez inoiz ikusi. Baxua entzuten zen:
"Do, do, do, do..."
Rodriguez agertokian zehar zebilen
eta baxu jotzailea isildu egin zen.
Oihuz beteriko 5-10 minutu igaro ziren.
Eskerrik asko ni bizirik mantentzeagatik.
Zenbatetan engainatu ote zaituzte
eta zure zenbat planek egin ote dute porrot
Zenbatekin oheratu ote zara
eta zein ote da hurrengoa.
Galdetzen diot neure buruari
Galdetzen diot.
Marginatu bat ote da
benetan zena izatera iritsi...
Betikoa izango balitz bezala,
agertokian zaleentzako jotzen ari den musikaria
Ez zen ondo atera, baina benetan maite izan zintudan.
Eskerrik asko zure denboragatik.
Hainbat jende begira eta nahasiko zela uste nuen.
Baina ez, erabat lasai zegoen.
Lasaitasun handia zuen aurpegian.
Bizi osoan bilatzen ari zen tokira iritsi
balitz bezala.
Aintzat hartua izatea zen bere etxea.
Lurraren beste muturrean bizi
eta ustez bere etxea aurkitu zuen gizona zen.
Esperientzia ahaztezina izan zen hura.
Hau ez da berriro gertatuko.
Ez al da patua?
Ametsa, norbere izaeraren alderik gorena,
noizbait onartua izan eta talentuak
ikusgarri bihurtzea litzateke.
Kazetari eta idazle
Gehienak magia hau ukitu gabe hiltzen gara.
Harekin guzti honetaz hitz egiten
saiatu nintzen, baina ez zuen erantzun.
Ez zuen ezertxo ere esan.
Ez dakit lotsatia zelako, galdera zuzenak
egiten ez nizkiolako edo hizkuntza arazoa
zegoelako izan zen.
Baina horrek misterioa gordetzen du.
Honela amaitu nuen elkarrizketa:
"Arraroegia, egia izateko".
Eta hala izaten jarraitzen du.
"Mirari eta harriduraren garaia da".
Hegoafrikako sei kontzertutan jarri zen
"Agortua" txartela 1998an.
Oso atseginak ziren. Ezin nuen sinetsi.
Eta oraindik ere ezin dut sinetsi.
Agertokira igotzean 5 mila eserleku zuri
zeuden prest.
Ez dakit...
Jotzen hasi nintzenean,
eserlekuak utzi eta agertokira hurbildu ziren.
Hegoafrikan printze bat bezala sentiarazi ninduten.
Bi ordu eman zituen autografoak sinatzen.
Handia zen CDak eta gitarrak sinatzeko ilara...
Harrigarriena Cold Fact tatuajedun gizona izan zen.
Rodriguezen imitatzailea zen. Demasa.
"Hau eromena", pentsatu nuen.
Orain, Rodriguezen aurrean aurkeztuko dugu
Cold Fact diskoaren salmenta kopurua.
Orain kontatu AEBetan.
Rodriguez iparramerikar abeslaria bizirik dago
eta gaur gurekin dago Front Row-ean.
-Ongi etorria. -Eskerrik asko. Zer moduz?
Zure "heriotzari" buruzko gauza harrigarriak entzun ditugu.
Gasolinarekin busti eta zeure buruari sua eman zenionetik
gaindosi batekin kartzelan hil zinenera artekoak.
Amets ederra zen,
baina itzuli beharra zegoen.
Bizitza bi dituela dio aitak.
Gurdia kalabaza bihurtzen dela edo...
Detroiten zer zioten dena azaldu zenuenean?
Detroiten gauza onak entzun beharra dute.
Ez dakit zer sinetsi zuten, oso harrigarria baita dena.
Asmaketa, amets bat dirudi.
Benetan zen ospetsua.
Etxe hura botatzen ari zen,
zikinkeria guztia garbitzen,
eta erakutsi zidanean, ez nuen ezer sinetsi
ez diskoaz ez eta haren ospeaz.
Norbaitek disko pirata bat ekarri
eta umeek ere ezagutu zuten.
Igeltseroa
Eta hitzez hitz abesten zituzten haren kantak.
Abesti guztiak!
Ez nuen diskoa inoiz entzun
bat lortzeko eskatu nion, baina ez zuen lortu.
Eta horrek nahasi egiten zuen gaia.
Baina jendetza handiarekin egindako argazkiak zeuden,
20 mila lagun, Woodstock bezalakoa zen.
"Adarra jotzen? Zu al zara hau?".
Photoshopa zela uste nuen.
Eta inguruan jendetza izan arren,
pozik joaten zen lorategi bat zaintzen
edo eskulanen bat egiten.
Eta geratu egin zen.
Oso bizimodu xumea dauka.
Inolako gehiegikeriarik gabe.
Eta gogor lan egiten du hilabetea amaitzeko.
Beraz, glamur eskaseko bizimodua.
Baina aberatsa izango da.
Ez.
Aberatsa bai, baina ez gauza materialetan.
Ez du halakorik inoiz izan.
Baina ehunka disko saldu zituen Hegoafrikan.
Bai.
Baina kontrabando eta pirateria asko dago.
Agian, beste batzuk aberastu dira.
"Ez" esan zuen neska ahaztuko dut.
Gero nora joan eta nor maite dudan esango diot.
Eta zure gezur eta engainuak ahaztuko ditut.
Eta zuhurra izateko zure saiakerak.
Agian, gaur bai.
Desagertu egingo naiz.
Zure arrakastaren sinboloak gorde ditzakezu.
Nik neure zoriona bilatuko dut.
Jarraitu zure erloju eta ohikeriekin.
Evarekin telefonoz hitz egin nuenean,
ez genekien, dei horren ondorioz,
gure biziak emango zuen aldaketa handia.
Eva Rodriguezekin etorri zen biran. Eta jarri zieten
bizkarzainarekin maitemindu zen.
Seme bat dute.
Beraz, biloba hegoafrikarra du Rodriguezek
Ni bitxigile nintzen Johannesburgon.
Orain disko denda bat daukat Lurmutur Hirian.
Gauzak denontzat aldatu ziren,
Rodriguezentzat izan ezik.
Harentzat ez zen ezer aldatu.
Lehen bezala bizi da.
Aukeratu egin behar dela erakutsi du.
Oinazea, agonia, nahasmena, mina... aukeratu
eta gauza eder bihurtu zituen.
Zetarra bezalakoa da.
Lehengaia hartu eta eraldatu egiten du,
eta existitzen ez zen zerbait sortu.
Ederra den zerbait.
Mugagabea, eternoa, agian.
Hori egiten duenean, gizakiaren espiritua,
agerrarazten du.
Hauxe da nire hautaketa
Sugar Man zuri oparitzea.
Eta zurea? Galdetu zeure buruari.
Ehiztari edo jokalari bat al da ordainarazi
eta orain zure galerak prostituitzen ari dena?
Zeure egarriak torturatu al zizun bilatzen dituzun plazeretan?
Tom Kuxkuxeroa edo James Ahula bihurtu al zinen?
Eta eskuartean zerbait duzula diozu...
Rodriguez Hegoafrikara itzuli da
30 kontzertu ematera.
Bira hauekin irabazitako diru gehiena eman du.
Detroit inguruetan bizi da,
duela 40 urteko etxe berean.
...ez dut sekula atzera begiratuko.
Zu kaltetzen zaituen helburua betetzeko jaio bainintzen.
Beti bezala, konbentzitu zure ispilua,
zure itzalak gorpuztuz, inoiz baino gorputz gehiago emanez.
Eta eskaintzeko zerbait duzula diozu,
sekretu berri eta distiratsuak.
Baina, zenbatetan gauza bera?
Zer xuxurlatu zenion hari ere?
Azukrezko gizona,
ez izan presarik
agerraldi hauetaz nekatuta bainago.
Txanpon urdin batengatik,
ez itzuli
kolore guzti horiek nire ametsei.
Zilarrezko ontzi magikoak daramatzazu
Emakumeak, kokaina Maria gozoa.
Azukrezko gizona,
lagun faltsua ezagutu zenuen
errepide hautseztatu eta hondatuan.
Nire bihotza galdu nuen...
eta aurkitu nuenean,
ikatza bezain beltza zen.
Zilarrezko ontzi magikoak daramatzazu
Emakumeak, kokaina Maria gozoa.
Azukrezko gizona,
zu zara nire galderak
argitzen dituen erantzuna.
Zeren, azukrezko gizona,
nekaturik nago
joko bikoitz hauekin.
Azukrezko gizona.