ISTILUAK 11. ZIEGA BLOKEAN
“Eskerrak eman nahi dizkiegu Richard A. Mcgee jaunari...
...eta Kaliforniako espetxe saileko bere talde osoari...
...Heinze espetxeburuari, Ryan espetxeburu ordeari...
...eta Folsoneko espetxeko ofizial eta presoei...
...beren laguntza eta lankidetzagatik”.
“Istilu-uholdea estatu batuetako espetxeetan”
Istilu-uholde batek astindu ditu Estatu Batuetako espetxeak.
20 hilabetetan, istiluak izan dira 35 estatutan.
New Jerseyn hasi, eta berehala zabaldu ziren Michiganera.
Michiganeko espetxeak du munduko harresirik handiena...
...baina 5 egunez preso erotuek zeharo porrokatu zuten...
...eskura aurkitu zuten guztia txikitu ondoren.
Galerak 2,5 milioi dolar ingurukoak izan ziren.
Pennsylvanian, berriz, presoek bost zaindari bahitu zituzten...
...estatuko mendebaldeko presondegian.
Galera handiak izan ziren, irudi honetan ikusten den bezala.
Ia aldi berean, 231 espetxeratuk antzeko matxinada bat egin zuten...
...New Jerseyko estatuko espetxe-landetxean.
Hor, maindireak pankarta bihurtu zituzten...
...eta leiho puskatuetan zintzilikatu zituzten.
Presoek lau egunez eutsi zioten, agintariei men egin zieten arte.
Illinoisen, estatuko poliziari deitu behar izan zioten.
Hamar zaindari bahitu zituzten...
...bahitzaileetako hiru psikiatria sailekoak ziren.
Gobernadorearekin bakarrik negoziatu nahi izan zuten.
Istilu horiek milioi askoko kostua eragin dute...
...eta interes handia sortu dute jendearengan.
“Espetxeen amerikar kongresua Toronton, Kanadan”.
“Espetxeen elkarteko bozeramaile, Richard A. Mcgee...
...istiluez mintzo zaigu”.
McGee jauna, zure iritzian zein da istilu horien arrazoia?
Espetxeen Elkarteak istiluez egindako txostena aipatu nahi dut.
Espetxe askotan oraintsu izandako istilu horiek guztiak...
...gure espetxe-erakundeen utzikeriaren ondorio zuzena dira.
Utzikeria hori ia-ia kriminala da.
Norena da utzikeria horren erantzukizuna?
Gobernadore, legegile eta, oro har, buruzagi publikoena...
...berena delako espetxe-sistemaren ardura.
Utzikeria hori jende arruntarena ere bada?
Bai horixe, jendearena bereziki.
Istilu gehiago sortuko direla uste duzu?
Ez zaizkit batere gustatzen istiluak eta nahasmenduak...
...baina inork egoera konpontzen ez duen bitartean...
...ez dugu istiluen amaiera ikusiko.
Mila esker, McGee jauna.
Amerika osoan, espetxe-zaindariak beren buruei galdezka...
...noiz gertatuko ote da hurrengo istilua?
-Mac, egon haiz inoiz zigor-blokean? -Ez.
Zintzo ez bahabil, hara bidaliko haut.
Zer iruditzen zaizu hau bi asteren ondoren?
Gustatzen zait. Baina erruki ditut gizon hauek.
Pasatuko zaizu.
Gurutzeen ziegak.
Gizon hauek zertan dira desberdinak?
X animalia basatiaren marka da.
Osteguna izango da.
Jan behar al duk behingoz?
Badakik zer egin behar duan zabor horrekin.
Har ezak!
Autoen Dorrea ari zaizue hizketan.
Preziorik onenak gureak auto erabilietan.
Ia-ia dohainik ematen ari gara autoak.
Hori jakin izan banu, ez nengoke hemen.
Zatozte berehala hona, Kale Nagusiko 2730era.
Entzun duzue? Kale nagusiko 2730. Berehala!
Banoa, nagusi!
Ez itxoin. Autorik onena preziorik onenean, zuretzat.
Eskerrik asko.
-Nire umearen berri izan nahi dut. -Idatziok espetxeburuari.
Koronel?
Zer, Frank?
Baldintzapeko askatasunean ateratzeko zorian zaude, ezta?
Hala da.
Ateratzen zarenean, galdetu ea nire alaba gaixo dagoen oraindik.
Oraindik ez naiz atera.
Jakin beharra daukat! Bi hilabete badira ezer ez dakidala.
Emazteak idatziko dizu.
Inoiz ez dit idazten.
Berarengatik nago hemen.
Ilaje hori kentzeko esan diat.
Bai, jauna.
63.
Ondo da.
Barrett naiz.
11. blokea. 238.
Itxoin pixka bat.
Aurrera.
11. blokea. 238.
11, 238. Apuntatuta.
Barrett, aurrera.
4. blokea. 637.
Apuntatuta.
Aurrera, 5.
5. blokea. 433.
5. 433. Apuntatuta.
O, nire salbamenaren Jainkoa...
...negarrez aritu nauzu gau eta egun Zure aurrean...
...nire otoitza irits bedi Zugana...
...Zure belarriak nire negarra entzun beza...
...arima estualdian baitaukat...
...eta nire bizia lurpera bota baitute...
...infernura eroritakoen multzoan zenbatu naute...
...indarrik gabeko gizona nauzu...
...hilobian datzan hilotza bezalakoa...
...Zuk ahaztutako gizonaren antzera.
Abandonatuta naukazu infernu gorrian, ilunpe beltzean...
-Isilik egon! -Aski da!
Norbaitek isilaraz dezala ergel hori!
Ama!
Monroe!
Monroe, 48!
Bai?
Zer nahi duk, Schuyler?
Bihar hemendik eramango naute, eta opari bat eman nahi diot Gatorri.
Bai, noski.
Nola egin duzue?
-Monroe harrapatu diat. -Ederki.
Orain, besteak. Lau zaindari zaudek. Laurak harrapatu!
Snader niretzat.
Zauritu gabe. Bizirik behar ditiagu. Hori duk nire plana.
Snader.
Ahoa zabaltzen baduk, beste zulo bat egingo diat!
Ez zenuke hau eraman behar, Snader.
Eraman ezak hemendik.
Acton!
Zaindariak!
Monroe!
Snader!
Monroe! Snader!
Aurrera.
Erotuta hago!
Schuyler, ez dadila telefonora iritsi!
Helduiok hanketatik!
Mugi! Bizkor!
Ireki ziegak!
Utzi ateratzen, Dunn!
Ezin dut sinetsi hau egia denik!
-Ederki! -Goazen!
Hil ditzagun zaindariak!
Non daude zaindariak?
Barrett naiz.
Dunn naiz. 11. blokea eta lau zaindari gure esku dauzkagu.
Zer daukazue?
Espetxeburua hona etortzen ez bada, laurak hilko ditugu!
Istiluak 11. blokean!
-Zer da hori? -Zergatik jotzen ari da sirena?
Ez dakit, baina 11.ean dirudi.
Preso bakartuak izango dira.
Ihesaldi bat da!
Horiek bai potroak!
Hemen gaude berriz.
Bai, astean 50 dolarren truke.
Barrett kapitaina? Linea zuzena jarri dizut gobernadorearekin.
Bai, jauna, 11.etik egindako dei guztiak kontrolatuko ditut.
Ofiziala, jauna.
Armategia, zenbat gizon dituzue hor?
Bigarren txandakoak iristen ari dira.
Esaiezu mugitzeko. Honela banatuko dituzu gizonak:
Bi 1. blokean, bost hirugarrenean...
...bi armarik gabe 4. blokean.
Erriflez eta negar-gasez armatuta denak.
Esaiezu ez tiro egiteko.
Bizkor, mutilok.
Ez tiro egin. Kapitainaren aginduak dira.
Aizu? Jarridazu Barrett kapitainarekin.
Esaiozu jartzeko.
Ambrose naiz. Zer gertatzen da?
Istiluak 11. blokean. Espetxeburua bidean dator.
Atean nago. Espetxeburuari itxoingo diot.
Patioan elkartuko gara.
Nahikoa da, lasai egon!
Aski da! Aski da!
Ixo!
Geldi hor!
Ondo da, geldi hor!
Ixo!
Isilik egon!
Hau irabazi nahi badugu, diziplina behar dugu.
Carnie eta ni gara buruzagiak.
Denok dakigu hemen zer dagoen gaizki.
Aldaketak eskatuko ditugu, beste kartzela batzuetan bezala.
Ez badigute hori ematen, zaindarietako bat hilko dugu.
Edo laurak, beharbada!
Denak, behar izanez gero, baina entzungo digute!
Ni eta lagun batzuk hemen gaude...
...beste blokeetan lekurik ez geneukalako.
Ez dugu istilurik nahi.
Nahikoa da!
Gurekin edo horiekin zaude. Bai?
-Dena babestuta? -Bai, jauna.
-Denak bere lekuan? -Egin dudan lehenengo gauza.
-Zaindariak bikoiztu dituzu? -Bai, jauna.
Nor zegoen zaindari 11.ean?
Snader, Acton, Monroe...
-Monroe? Nork bidali du horra? -Niri bururatu zait.
Oker egin duzu. Oraindik ez du eskarmenturik.
Bloke horretan sei goardia behar dira.
Nekez lortu nituen lau. Urri gabiltza jendez.
Ederki, Dunn, hemen naukazu.
Hitz emadazu, espetxeburu, onik itzuliko naizela hona.
Ez dizute ezer egingo hitz egiten dugun bitartean.
Zaindari! Hona nire aginduak:
Dunnek baimena du hona etorri, eta eragozpenik gabe horra itzultzeko.
Zer iruditzen zaizu, Dunn?
Ondo da, espetxeburu.
Bera prest egotean, 16, ireki atea.
-Hirekin joatea nahi? -Ez.
Snader besterik ez.
Hitza eman dizut.
Argitu ate hori.
Sinesten dizut, baina ez naiz zure zaindariez fio.
Ez duzu ireki behar?
-Zer nahi duzu, Dunn? -Prentsa hemen gaur gauean.
Istiluetan presoek ez dute inoiz ezer irabazten.
Hori nire kontua da.
Bahituak askatu eta prentsari deituko diot.
Ezin dut zurekin negoziatu gizon horiek dauzkazun artean.
Ondotxo dakizu bahiturik gabe ez daukadala aukerarik.
Hitz ematen badidazu ez diezula min egingo, prentsari deituko diot.
-Ezingo diet nire mutilei eutsi. -Pare bat ordu.
Ondo da.
Bejondeiala, Dunn! Ondo egina!
Zer moduz hori, Carnie?
Zain gaudek. Baina ez gaudek lotan.
Tony, egizak zerrenda bat horko zera horiekin.
-Alanbre hau erabil zezakeat. -Zer nahi duk, gu akabatzea?
Gauza izugarri bat erakutsi behar dizuet.
Zer da hori?
Normandian ikasi nian horrelako koktelak nahasten.
Begiraiok honi. Polita benetan!
Ondo zagok.
Lotu ezak leihoko barretara; ja ta txikitu egingo ditiagu.
Presta itzak horrelako gehiago.
Horra! Bukatu diat.
-Nola dabil? -Utzidak lepoa pixka batean.
Zaindariaren lepoa inguratu.
Zer moduz hago, zaindari?
Dunnekin negoziatu behar izan dut, eta estatuko poliziari deitu.
Esan nizun istiluak sor zitezkeela.
Preso batzuk 4. blokeko pasilloetan jarri behar izan ditut lotan.
Kontu berarekin ari zara beti: jende gehiegi, langile gutxiegi...
Ez dut hori eztabaidatu nahi.
Orain istilu handi bat daukat esku artean.
Istilua konpontzeko baimena ematen ez badidazu, okerreratu egingo da.
Ez diet presoei utziko estatuari baldintzak jartzen.
Haskell bidaliko dizut.
Bai, jauna.
Haskell.
Zertara dator politikari hori? Gizon horiek ez dute botorik ematen.
Monroeren emaztea.
Bai, Monroe andrea.
Egia al da nire senarra 11. blokean dagoela?
Hala da, bai.
Hil egingo dute.
Ez zaio ezer gertatuko. Hitz ematen dizut.
Ez dut zaindari gehiagoren emazteekin hitz egin nahi.
Esan diezaietela onik aterako direla.
Badauzkat lau gizon ate nagusian eta bi teilatuan.
Patioa hutsik dago.
Jo eta pasa egiten diok Barret kapitainari, Gator.
Gure eskariekin ari haiz?
Hau hasiera besterik ez duk.
Koronela sartu behar genikek tartean.
Niri ere bururatu zaidak. Koronela erabil genezakek.
Erabil ezak ba.
Bai.
Aizu, koronel.
Zu eta biok gara istilu hau goberna dezakegun bakarrak.
Lagunduko diguzu?
Mutila jipoitu behar izan dut nagusia nor den jakin dezaten.
Kalean piztiak garela uste dute; horixe frogatu duzu zuk gaur.
Zer aukera ditugu elkartuta ez bagaude?
Leku hau nahikoa txarra da, ez ezazu okerragotu.
Eskariak prestatzen ari gara.
Galdezka nabil jendeari ea zer kexak dituen. Zein dira zureak?
Beste guztien berdinak.
Ziega madarikatuk, zereginik eza...
Baina istilu honek ez du hori aldatuko.
-Zerk aldatuko du ba? -Ezerk ez, beharbada.
Gutaz ahaztuta daude.
Zu ikasia zara, dominak dituzu, gizonei agintzen ohituta zaude.
-Lagunduiguzu gure eskarietan. -Ni ez naiz tartean sartuko.
-Ez dut ulertzen. -Arrazoi asko daude.
Baldintzapeko askatasunean ateratzeko zorian nago.
Zuk zurea besterik ez.
Ederki, zuk kontrolatu mutilak, eta nik eskariekin lagunduko dizut.
Aizak, Carnie!
Monroek zigarro bat nahi dik.
Ez.
Bai ba, zer axola dio?
Jakina.
Piztutako aldetik emaiok.
Tori.
Har ezazu.
Eskerrik asko.
Zer ari dira horiek?
Ez gaituzte hilko, ezta?
Oraingoz, onik egongo zarete.
Ez da niregatik, emaztea haurdun daukat.
Nola mantendu dezakezu familia zure soldatarekin?
Bi lan ditut, hau eta beste bat hirian.
Emaztearekin hitz egitea baneuka bederen...
Ikusten zenbat sufritzen duten mutilek gutunik gabe?
-Ondo nagoela esan nahi diot! -Guk ere emazteak ditugu.
-Familia baduzu? -Jakina. Emaztea eta seme bat.
Aspaldi ez ditudala ikusi.
Oso ona naizela pentsatu arren, horrek ez dit ezertarako balio.
Kontularia naiz, eta oso ona.
Dirua desbideratu zenuen?
Ez, lapurreta.
Eta ateratzen naizenean, behar ez dudana lapurtzen dut berriz.
Denda txikitan, saltoki handitan, berdin dio.
-Ez duzu lapurtutakoa behar? -Ez.
Lapurtzeko gogoa besterik ez. Beste batzuek edatekoa bezala.
Psikiatria sailean egon behar zenuke, ez hemen. Desberdina zara.
Desberdina?
Begira Ray, 26koa. Arma bidezko lapurreta.
Zer uste duzu esan zuela: "Hau nahi dut eta hau hartuko dut"?
Ez, ez da hain sinplea.
Arazoren bat du.
Burutik jota daudela esan nahi duzu?
Zaindariak ere bai.
Noren alde zaude, Mac?
Ni, jakina...
Ikusteko behar ditut betaurrekoak...
...baina ez pentsatzeko.
Espetxeburua prentsarekin dago, Snader andrea.
Esaiozu berarekin hitz egin behar dudala.
Bai, Snader andrea, hitz ematen dizut.
Ez, espetxeburua prentsarekin dago. Ezin diot ezer esan.
Zer ari zen zaindari hasiberri bat zuloan?
Ez dugu aski gizon eta ez daude ondo prestatuta.
Askok beste lan batzuk dituzte bizimodua ateratzeko.
Zergatik hasi da istilua?
Nor da Dunn hori?
Arma bidezko lapurreta, hilketa, bigarren mailan.
Joera hiltzaileak ditu; arriskutsua eta desorekatua da.
Ospitale psikiatriko batean egon behar luke.
Noiz ikusiko dugu?
Haskell ordezkaria iristen denean.
Bidean dago. Hona beste bat.
Mike Carnie Eroa. Bizi osorako espetxean. Dunnen adiskidea da.
Eroetxetik bidali ziguten.
Hara berriz bidali nahi izan dut, Dunnekin batera. Alferrik.
Psikopatak dira denak?
Ez, hemen denetik dugu.
Zintzoak eta gaiztoak, kanpoan bezala.
Begira, Vetter, koronela esaten diote hemen.
Koronela da, berez. Gerrako txosten bikaina du.
Behin, mozkortu eta borrokan hasi, eta nahi gabeko hilketa.
Baldintzapekoaren zain dago. Laster aterako da.
Gehienek ez dute bizi guztirako kondena.
%95 kalera aterako dira noizbait.
Dunn bezakoak ez, ezta?
Zuen eta zuen familien artean biziko dira.
Eta %65ek berriz hautsiko du legea.
Kopuru handia da hori.
Horrek frogatzen du ez garela gure lana egiten ari.
Joan den udan ez al zenigun gauza bera esan?
Gauza bera esaten ari da azken bederatzi urteotan.
Kaixo, espetxeburu. Kaixo, denok.
Kaixo, Haskell.
Ea zer dugun.
Kaixo, Ryan, zer moduz?
Kaixo, Jack.
Pozten naiz zu ikusteaz, Bill.
-Earp. -Haskell jauna.
Nahaspila ederrean sartu gaituzu. Konpon dezagun berehala.
Ederki, Dunn, hemen dago prentsa.
Erakutsi eskuak!
Hauek presoekin erabiltzen dituzte.
Hori botatzen ez baduzu, ez zara hona etorriko.
Dunn, altxa katea! Basati aurpegia jarri.
Atera itzazue zaindariak katearekin.
-Erakutsiguzu nola erabili katea. -Bai, zurekin!
Ateratzera noa.
16, ireki atea.
Adierazpen bat egin behar diguk edo galderak egingo dizkiagu?
Kexu asko ditugu, eta jendeak jakin ditzala nahi dugu.
Ez dago lan egitaraurik.
Gizon gehienak eserita egoten dira, noiz aterako zain.
-Lana eskatzen ari zara? -Bai.
-Jendeari axola zaiola uste duzu? -Diru asko kostatzen zaie ba.
-Zure egunkariak hau argitaratuko du? -Guri interesatzen zaigu.
Bai, zakur amorratuak.
Leku hau gaizki antolatuta dago.
Jendea nahastuta dago: eroak gazteekin.
Zaindariak hilko omen dituzue zuen eskariak betetzen ez badira.
Egia da.
Hori ez al da hilketa? Espetxean edo kalean?
Estatu honek izango du heriotza horien erantzukizuna.
Zaindari guztiak ezkonduta daude. Batzuek seme-alabak dituzte.
-Gu ere bai. -Zuek ez zaituztete hilko!
Gu hilzorian ustelduta gaude.
Haskell jauna hemen dago, gobernuaren ordezkaria da.
Berak eta zuk elkar hartzen baduzue, istilua geldiaraziko duzu?
Elkar hartzen badugu.
Entzun diozu, Haskell jauna.
Gustura idatziko nuke entzun dudanaren antzeko zerbait.
Entzun diot. Bere kexuek ez dute oinarririk.
Gobernu federalak dioenez, 1.500 presotik gorako espetxeak...
...gobernaezinak dira.
Espetxe hau 4.000 presorentzat da eta 26 milioi dolar kosta da.
Zer egin behar dugu, bota?
Zein da istiluen arrazoia, zure iritziz?
Txosten oso bat emango dizut, Dunnekin hitz egin ondoren.
Horrelakoetan, edo presoek gobernatzen dute espetxea...
...edo espetxeak gobernatzen ditu presoak.
Nik ez nuke hori gaur gauean probatuko.
-Estatuko poliziari deituko diozu? -Behar izanez gero, bai.
Zaindari bat bidaliko zioagu Haskell horri.
Hau hasiera besterik ez da. Lasai hartu.
Ezin diogu istilu honi zabaltzen utzi.
Gaur gauean konpondu behar dugu.
Zer egin behar duzu?
Askatu zaindariak.
Baita zera ere.
Zer nahi duzu?
Zer egingo duzue gure alde?
Ez bazarete errenditzen, denok urkatuko zaituztet.
Alde hemendik!
-Dunn! -Haskell, zatoz hona!
Dunn!
Horra gure adierazpena, mutilok.
Primeran, Carnie! Nahi zutena eman diezu!
Oraingoz, mutilak nire alde dauzkat.
Baina noiz arte?
Batzuentzat zu zara buruzagia, ez ni.
Bat egiten badugu, gure mendean edukiko ditugu.
Eskariak idazten lagunduko nizula esan nizun. Horretantxe ari naiz.
Eskariak idatzi baino, esaiezu gizonei eskarien alde zaudela.
Eskarien alde nago, baina istiluaren kontra.
Agintzen ohituta egongo zarelako.
Baliteke.
Ez dut uste.
Egunkari eta irrati guztiak gure istilu honi begira daude.
Inoiz ez dugu berriz horrelako aukerarik izango.
Badakit.
Adierazi ahal izango bagenie edonork espetxean buka dezakeela...
Horrelaxe...
Zigorra bete eta alde egin, hori besterik ez dut nahi.
-Eta sekula ez itzuli? -Bai.
Sekula ez itzuli.
Desberdina zarela uste duzu oraindik, ezta?
Ez. Baina uniforme hau jantzita, preso itxura izateaz gainera...
...preso sentitzen zara.
Hona itzuli ezean ere, preso ohia izango zara beti...
...beraz, bide honetatik zergatik ez segitu?
Ezin dut. Hau matxinada bat da. Ezin dut parte hartu.
14 urte ezkero, 3 urte besterik pasatu izan ez bazenitu kalean...
...orduan jakingo zenuke zer sentitzen dudan.
Denbora galtzen ari gara.
Saiatuko naiz eskariekin. Ea zerbait lortzen dugun.
Zerbait? Dena lortu behar dugu!
Jim. 11.ekoek hori egin badute, guk ere bai.
Presarik gabe.
HASKELL ORDEZKARIARI LABANA SARTU DIOTE!!
Badakit, denok nekatuta gaude.
Zaindariek beren lekuan egon beharko dute oraingoz.
Hau Russell jauna da, New York Sunekoa. Iritsi berria da.
Kaixo. Zer moduz dago Haskell?
Axaleko zauri bat du, ez da arriskuan egon.
Sukaldean prest daude gosaria banatzeko.
Banatu gosaria blokez bloke. Beti bezala hasi.
4.000 gizoni eman behar diegu jaten.
Patioa ikuskatu behar dut.
Kontaiozu dena.
-Kafe bat nahi duzu? -Ederki.
Eta girgiluak eta kateak, zer?
Hirugarren atalean dago dena. Irakurriko duzue bukatzean.
Bukatu duzu, koronel?
Ia-ia.
Badago beste gauza bat.
Mutil gazteak horrelako gizonengandik bereizi behar dira.
Mutil gazteak bereizi norengandik?
Entzun didazu. Zu bezalakoengandik.
Ez sartu nire gauzetan!
Ez hadi harroputza izan!
Mickey!
Bota labana!
-Zer moduz zaude? -Ondo.
Zer berri?
1. 2. eta 3. blokeetan banatu dugu janaria.
-Hasi laugarrenarekin. -Bai, jauna.
Delmar, Barrett naiz. Hasi 4.ean banatzen.
Ez da arriskutsua 4.ekoak 11.etik pasatzea jangelarako bidean?
Bada.
Baina 4.000 gizonei jana ziegetan banatzea ere arriskutsua da.
Horretarako behar diren zaindariak segurtasuna mantentzeko dira.
Mugi.
Barret, 18.a.
Dunn da.
Bai, Dunn?
15 minutu barru prest egongo gara.
Itxoin telefonoan.
Dunn negoziatzeko prest dago.
Esaiozu gero deituko diozula.
Lehenbailehen bukatu nahi dut.
Ez dut nik jauzi egingo bera prest dagoenean.
Itxoin dezala pixka bat.
Denbora beren alde dago.
Zenbat eta gehiago iraun honek, orduan eta konpontzen zailago.
Esaiozu gero deituko diozula.
Gero deituko dizut.
Ez berandutu, espetxeburu.
Hobe dute ez berandutzea.
Zazpigarrena berean ari da.
Nik bat egingo nuke haiekin.
Hau txerri jana da!
Erne dorre guztiak. Espetxeburua naiz.
Ez tiro egin, hormara igotzen saiatzen ez diren artean.
-Bosgarren ziega-blokea. -Bai, jauna.
Hasi dira?
Bai, bidean daude.
Atzera egin dezatela. 4.ekoek jangelatik alde egin dute.
Atzera eginaraziezu.
Bai, jauna. Ziegetan sartu behar ditugu berriz.
Ziegetara berriz! Mugi!
Ziegetara!
Sartu ziegara!
Berriz giltzapetzen bazaituzte, ziegetan tiro egingo dizuete!
X14 1734ri. Prest. Aurrera.
Estatuko polizia. Aurrera.
Lancing naiz.
Kaixo, kapitaina. Reynolds espetxeburua naiz.
Zain gaude.
Zure beharra dugu, ahalik eta gizon gehienekin.
Denbora asko beharko duzu hona iristeko?
Bidean gaude.
Jar dezakezu zaindaririk patioan?
Gizon guztiak beren lekuan jarrita dauzkat.
Erotu egin dira. Ikaratzen hasi naiz.
Denok gaude ikaratuta.
Erreminten biltegia sutan dago!
Suhiltzaileak!
Sua erreminten biltegian!
Sua erreminten bulegoan! Goazen!
Roberts, bosgarren bloketik.
-Roberts? -Bizi guztiko kondena du.
Roberts. Istiluen buruzagiak hiltzera kondenatzen dituzte.
20 urteko bitarte latza daramat hemen.
Esaiezu ez tiro egiteko, zaindariak bizirik nahi badituzue.
Itxoin. Esaiozu zuk.
Gu hiltzeko prest daude!
Harresia.
Ez tiro egin gizonak 5.etik ateratzen direnean.
19.
19? Dorrea.
Presoak 5.etik aterako dira. Bahituak dauzkate. Utziezu joaten.
11.eko atea irekitzea nahi dute.
Bai, jauna.
Estatuko polizia dator!
Zergatik ez duzue armada ere ekarri, zikinak?
Arratoi nazkagarriak!
Zakur zorritsuak!
Ospa, txakur zikinak!
Espetxeburua naiz!
Ez dizuete tiro egingo, blokeetara itzultzen bazarete.
Zoazte blokeetara!
Zuen onerako esaten dizuet: itzuli blokeetara!
Itzuli blokeetara!
Baimena ematen badidazu, berehala sakabanatuko dizkizut.
Hartu zuk agintea.
Wilkinson tenientea, ekin B planari.
Dunn telefonoan.
Bai, Dunn?
Entzun ondo abisu hau.
Preso bat hiltzen baduzue, preso bakoitzagatik zaindari bat.
Jaso ezazue tirokatutako gizona.
Zatitu itzazue bi taldetan.
Milioi bat dolarretik gorako galerak izan dira.
Jangela eta erreminten biltegiko sua barne.
Behin iritsi orduko, ez zuten askorik iraun.
Hilik ez eta zauritu gutxi. Estatuko poliziak ondo bideratu ditu.
Espetxeburuaren jokabidea sarraskirik ez izatea da.
Ez, oraindik ez da bukatu. 11.ekoek jarraitzen dute.
Orain 9 bahitu dituzte. Bost zaindari 5. bloketik.
Ez dago haien berririk. Bizirik daude, ustez.
-Patioa garbirik dago. -Ederki.
Barrett, 18.a.
Bacon hil da.
Ez plazaratu medikuaren txostena 24 ordu barru arte.
Prentsak ez dezala jakin.
11.etik berriz.
Zer dugu?
Baconena entzun dut.
Istripu bat izan da.
Esadazu egia.
Hil egin da. Tiro batek jota.
Esan nizun.
Bat baten truk.
Carnie, ekarridak zaindarietako bat.
-Snader? -Snader.
Atsegin handiz.
Dunn, entzun! Hor al zaude?
Istripu bat izan da. Ez dugu guk hil, estatuko polizia batek baizik.
Negoziatu egin behar dugu.
Bai, baina Bacon hilda dago. Gure tratua: bat baten truk.
Snader hilko dute.
Itxaron, Dunn, oraintxe noa.
Dunn!
Eskariak entzuteko prest gaude.
Prest naukazu, espetxeburu.
Espetxe osoari hitz egin nahi diot.
Aurrena, erakutsidazu Snader.
Ondo da.
Ondo begiraiozu!
Gu, 11. blokekook...
...preso guztien izenean ari gara eskari hauek plazaratzen.
Zuen guztien izenean negoziatzen ari gara.
Hona beraz.
11. blokea birmoldatu egin behar da.
Lekua behar dugu arnasa hartzeko, eta argi gehiago, ikusteko.
Eroak beste guztiongandik bereizi behar dituzue...
...behar bezala zainduko dituzten lekuren batera.
Libra gaitzazue girgilu eta kateetatik...
...eta Snader bezalako zaindari basatiengandik.
Erakutsiguzue lanbide bat...
...hemendik ateratzean lana aurkitu ahal izan dezagun.
Ziur zaude eskari horiek ez dituzula zuk idatzi?
Zure kexu berberak dirudite.
11. blokea birmoldatu...
Estatuko batzordeak duela bi urte gaitzetsi zuen bloke hori.
Presoek ere irakurtzen dute.
Eta azkenik, ez dadila errepresaliarik izan...
...ez buruzagien aurka eta ez beste inoren aurka.
Hori da dena.
Egizu nahi duzuna horiekin, baina hitz ematen dizut...
...epaitegira eramango ditudala gizon horiek.
Zaindari horiengatik ez balitz, ez nuke ezer sinatuko.
Zer diozu?
Oso eskaera zorrotzak preso talde bat izateko.
Oso gizon bizkorrak dira. Dunn bereziki.
Hain bizkorra bada, zer ari da hemen?
Psikopata ere badelako, libre dauden beste hainbat bezala.
Eskariak onartzeko esango diozu gobernadoreari?
Gehienak, bai. Aspalditik ari naiz ni ere horixe bera eskatzen.
Badirudi orain lortuko dituzula.
Hau zuk sinatzea nahi dut eta gobernadoreak ere bai.
Nik sinatuko dizut. Baina gobernadoreak ez dakit.
Noiz jakingo duzu?
Emaizkidazu sei ordu.
Ondo da.
Ziega batera sar ezazue!
Carnie! Carnie!
Dunn! Carnie! Nahikoa da!
Ni akabatzen saiatu da.
Eramazue hemendik.
Gator, esaiozu Barretti telefonoa hartzeko.
Senda ezazue!
Goazen ziega batera.
Kontu handiz.
Utz nazazue bakarrik.
Ez du ezer hautsita.
Lepo gogorra dut.
Zorionez, sorbalda ukitu besterik ez dizu egin.
Sekula ez haut hain bero ikusi, Al.
-Mickeyren alde hengoela uste nian. -Uste okerra!
Eta oker jokatu du Carnieri agintea emanik.
Lan hori nahi baduzu, zuretzat.
Eta ixo!
Bai?
Mickey bidaliko dizuegu ate nagusitik.
Ederki. Andak bidaliko dizkizut Mickeyrentzat.
-Nor zara? -Mike Carnie.
-Non dago Dunn? -Ni naiz orain buruzagia.
Mike Carnie Eroa zen. Bera da orain gidaria.
Ia-ia hil dute presoetako bat.
-Zer gertatu zaio Dunni? -Ez dit esan.
Mike Eroa, nor da?
Eroa da esan dakiokeen hitz politena.
-Eritegia? -Bai?
Eraman anda batzuk 11. blokeko atera.
Zer duk, Snader?
Ez duk uste begiko haudanik, e? Oker hago.
Mesede bat egingo diat. Agur esan nahi diok emazteari?
Utziko diat emazteari azken agurra gutunez esaten.
Ez.
Beste zaindariak ari dituk gutuna idazten.
Nola sentituko da hire emaztea ez badu gutunik hartzen?
Jakina, nahi ez baduk...
Arkatza eta papera utziko dizkiat.
Iritziz aldatzen baduk, atean jo; Schuyllerrek jasoko dik gutuna.
Itxoin emazteek gutunak hartu arte, eta orduan deitu espetxezainari.
Laster, mugimendua!
A zer ergelkeria mordoa! "Agur, betiko..."
Deitu telefonozainari.
Carnie naiz. Monroe andrearekin hitz egin nahi dut.
Carnie Monroe andreari deika ari zaio.
Konektatu deia hona; entzun egin nahi dut.
Konektatu deia guk entzuteko moduan.
-Ea noraino iristen den. -Bai?
-Monroe andrea, Carnie presoa naiz. -Mike Carnie?
Zure senarraren agur-gutun bat daukat.
-Ez, ez dago hilda! -Oraindik ez.
"Sue maitea, guztiaren erantzukizuna nirea da".
Deitu gobernadoreari.
Deitu gobernadoreari, berehala.
"Zuri eta umeei agur esateko agindu didate".
"Ez dakit nola esan agur, ezin baitut sinetsi".
Konbentzituta?
Itxoin, jauna. Prest.
Gobernadore, sinatu duzu?
Ez.
Gizon horien bizitza zeure esku daukazu.
Ezin gara Carniez fio.
Sinatu behar baduzu, sinatu berehala!
Arreta handiz pentsatu beharra daukat.
Sinatzen badut, estatu honetako preso guztiek...
...zaindari batzuk bahitu eta beren eskariak egingo dituzte.
Ez dut nahi 9 gizonen hilketa zuk zeure gain hartzea.
Minutu bakoitzak axola du.
-Ez du sinatu? -Oraindik ez.
Zer gertatuko da 11. blokean sartzen bagara?
Bloke horretan sartzea handik ateratzea bezain zaila da. Zailagoa.
Nire gizon batzuk hilko lituzkete.
Lehergailuz zulo bat egiten badugu, presoak besterik ez dira hilko.
Biktima asko eragingo lituzke.
Barruko zaindariak ere bai.
Baliteke.
Bloke hori lehertzeko agindua ematen duzun unetik beretik...
...zurea izango da erantzukizun osoa.
Arriskatu egingo naiz. Kapitaina, has gaitezen.
Altxa burua pixka bat.
Hil egingo gaituzte? Zaindariok ez dugu ezer egin.
Geldirik egon.
Inoiz ez ditut gizonak gaizki tratatu.
Ez. Kaiolak itxi eta barruko piztiei janaria bota, hori baizik ez.
Ez dut inoiz inor jo. Ez dut preso begikorik izan.
Bai, denok berdin tratatu gaituzu.
Artaldea bezala.
Hemengo gizon bakoitzak bere sentiera berezia du...
...denok borrokatzen gara geure nortasunaren alde.
Eta zu hori suntsitzen aritu zara.
-Hau espetxea da eta ni zaindaria. -Badakit!
Horregatik gaude zure kontra.
Schuyler!
Ekarridak Snader, berarekin hasiko gaituk.
-Ez al diat ba esan... -Ixo!
Eta zabaldu begiak.
Ezin ditugu hil.
Jainkoak ez du hori onartuko.
Zer moduz dago Al, Tony?
Hobeto.
Hitz egizu berarekin, ea aurre egingo dioten Carnieri.
-Ez dut buruhausterik nahi. -Izango dituzu, nola edo hala.
Ez baduzu zaindaririk hiltzea nahi, borrokatu egin behar!
Tira ba!
Emaiguzu, Schuyler!
Zer ari zarete zuek?
Istilu hauen gidaria izaten utziko dizut...
...baina ezin duzu Snader hil.
Gator, mutilok! Zatozte!
Itxoin! Dunnek erabaki dezala hau!
Ederki. Ekar ezazue.
Zer gertatzen da? Oilo bihurtu zarete?
-Dunn ikusi nahi dut. -Carniek ezetz esan du.
Dunn ikusi nahi dudala esan dizut!
Lasai egon.
-Carniek Snader hilko du! -Zergatik? Zer gertatu da?
Ezer ez. Erotuta dago. Ez baduzu gelditzen, izorratuko gaitu.
Esan nion txorakeriarik ez egiteko!
Nahikoa da! Nahikoa da!
Blokea lehertu behar dute!
Zer?
Zaintzan nengoen eta poliziak ikusi ditut etortzen.
-Ez ziren loreak landatzen ari. -Non?
-Blokearen atzealdean! -Sartu Snader ziega batean!
Ixo! Ixo!
Ziria sartu digute.
Horma lehertu nahi dute!
Carnie, ekarri zaindariak! Hemen lotuko ditugu.
Gator, zuek hirurak, zatozte!
Ez duzu itxoingo gobernuak sinatu arte?
Eta ez badu sinatzen? Zure bidea ez da egokia.
Hasieran 4 bahitu ziren, orain 9. Bihar 20 izan litezke.
Ez duzue inoiz nire bidea saiatu.
Inoiz ez didazue behar nuen dirua eman.
Eman bazenidate, ez genuke istilu hau izango.
Ez dut uste. Istilu hauek zure politikaren ondorioa dira...
...presoekin tratuak egiteagatik.
Ea gobernadoreak ez duen sinatzen. Nik ez nuke sinatuko.
Zure jokabideari esker, leku hau askoz okerragoa izango da.
Ehunka gizon izango dituzu, haserre eta etsituta.
Eta jendeak uko egingo die askatzen dituztenean.
Haserre egongo dira, baina ikaratuta ere bai.
Benetan ari garela jakingo dute.
Bi aldiz pentsatuko dute istilutan hasi aurretik.
Ez.
Presoak okerrago tratatuz ez duzu inoiz istilurik geldituko.
Zuk geldituko dituzu haiek hobeto tratatuz?
Zoazte ziegetara!
Ezin isilik egon!
Errenditu egingo garela esango diot espetxeburuari!
Ni naiz buruzagia.
Horma lehertzen badute, zaindariak hil eta gu ere hilko gaituzte!
Jar ezazue alfer hori hor!
Gauza bera gertatuko zaio gu saltzen saiatzen denari.
-Prest zaudete? -Agindua eman.
Dunn naiz. Zer gertatzen da?
Espetxeburua patioa zeharkatzen ari da.
Eta dinamita, zer?
Ez da ezer gertatuko, zaindariak askatzen badituzue.
Gobernadoreak eskaria sinatu du.
Espetxeburua patioan dago. Gobernadoreak sinatu omen du!
-Trikimailu bat duk. -Ez, begiratzera noa!
Sinatu dut eta gobernadoreak ere bai.
Ez diguzu ziria sartuko?
Dinamita pixka bat jarriz, adibidez?
-Kazetari guztiak hor daude? -Bai.
Ederki, titular bat emango diegu.
Hasi ateratzen, banan-banan.
Goizeko egunkariak ikusi ondoren.
7,30etan edukiko dituzue.
Ederki.
Lortu dugu!
Askatu zaindariak, aurrenik!
Zuentzat garaipen bat da, beraz.
-Hala da eta. -Zorionak, orduan.
Ondo mereziak.
-Tom! -Sue!
Ez nuen uste berriz ikusiko zintudanik.
Aizu, koronel!
Bai, Dunn?
Ez dakit zergatik ez dugun ezer entzun. Zertan ariko dira?
-Bi aste baizik ez dira pasatu. -Baina ez da ezer gertatu.
Ez dute presarik.
Behartu egin dituzu, baina ez zaie hori gustatu.
Sinatu zuten, eta egunkarietan dago.
Zer dago egunkarietan?
Istiluen gidari izanda, zaindariak jo eta dena txikitu zenuela?
Bai, eta titularrek diote irabazi nuela!
Bai, baina ez dominarik espero.
Espetxeburuak zurekin hitz egin nahi du.
Bazen garaia!
Espetxeburuak 11. bloke berriko planoak omen ditu.
Hemen dator.
Itxaron kanpoan.
Zer da kontu hau?
Epaitu egingo zaituzte, istiluen gidari izateagatik...
...eta zaindariak bahitzeagatik.
Ez dut ulertzen, ordea.
Errepresaliarik ez. Hori izan zen tratua.
Ez dago traturik.
Estatuko legebiltzarrak gure sinadurak ukatu ditu.
-Zer egin dute? -Ezeztatu egin dituzte.
Ez omen dugu eskubiderik presoekin traturik egiteko.
Baina zuk sinatu egin zenuen. Hitza eman zenigun.
Ez zait gustatzen, Dunn.
Hala gertatu da.
Zer egingo didate?
Erruduntzat jotzen bazaituzte, 30 bat urte.
30 urte! Zergatik! Deusengatik!
Zer gertatuko zaie Carnieri eta Koronelari?
Carnie eroetxe batera bidaliko dute, hala behar baitzuen aspalditik.
Koronelari baldintzapeko askatasuna emango zaio.
Eta nik, berriz, 30 urte.
Ondo dakizu istilua ez nuela sortu ihes egiteko.
Hemen nola bizi garen jendeak jakiteko baizik!
Eta 30 urte!
Orain arte ezin izan dut Carnie lekuz aldatu.
Koronela ez zuten askatzen, eskubidea bazuen ere.
Saiatu ulertzen ongia gaizkitik ere etortzen dela.
Oso gutxi da hori 30 urteren truke.
Jendeak gehiago ikasi du espetxe barruko bizitzaz...
...azken asteotan nire azken 15 urteotako hitzaldietan baino.
Zergatik uste duzu izan dela hori?
Egunkarietan atera garelako.
Eta albiste zarete hala ere, tratuarekin edo gabe.
Haskellek dimisioa eskatu dit. Ikerketa bat egingo da.
Oraingoan, jendeak nire ikuspegia entzungo du.
Eta jendea da zure itxaropen bakarra.
Jendea da lagundu dezakeen bakarra.
A zer itxaropena!
Bizitza osoa pasatu dut kartzelatik sartu-atera.
Eta nori axola dio?
Hori ez da zuzena.
Beste estatu batzuetan, istiluek aldaketak ekarri dituzte.
Presoek irabazi dute.
Bai, irabazi dut...
30 urte!
AZPITITULUAK: Jon Muñoz