Danba! Eman diot!
Tiro ona!
Kaixo. Beti dakit non zauden.
-Non zabiltza gaur ehizan? -Oihanean, ez al duzu ikusten?
-Bai horixe! -Tigre asko daude, gainera.
-Pare bati tiro egiten ikusi zaitut. -Tiro egin behar izan diet.
-Gauza izugarriak egiten dituzte. -A bai?
Bai. Hemen egon ez banintz, nire tximuari erasoko zioten.
Bai zera!
Lehenengoari tiro egin diodanean, tximua zuhaitzera igo ahal izan da.
Ikusten? Hor dago.
Gure inguruko zuhaitz guztiak tximuz beteta daude.
Hala da.
Baina, itxoin pixka bat, hau ez da tximua.
Nola ez, ba?
Tximinoa delako. Orangutana da.
O-ran…? Rango deituko diot.
Nik ere Rango deituko nioke, zu banintz.
-Tximinoak ez dira tximuak? -Ez, ez.
Tximuek buztan luzea dute. Tximinoek ez dute buztanik.
Ikusten? Ez du buztanik.
Zer da hobea, tximua izatea edo tximinoa?
Tximinoa! Bizkorragoak dira. Gure antzekoagoak.
Zure antzekoagoak?
Bion antzekoagoak.
"Oran"ek gizakia esan nahi du. "Gutan"ek, berriz, basoa.
Natiboek orangutan deitzen diote, alegia, Basoko Gizakia.
Noizbait gizaki izango ziren, agian.
Agian, bai, baina ez dut uste.
Maskota onak dira gaztetan.
Ikusi al duzu inoiz benetakoren bat?
Bai. Maskotatzat haietako bat zeukan mutiko bat ezagutu nuen.
-Nik ezagutzen al dut? -Ez, bere herrian ezagutu nuen.
-Non bizi da? -Hemendik urruti-urruti!
Hau bezalako oihan sarri batean.
-Eta nola zuen izena? -Bin deitzen zioten.
Eta nola zuen tximuak izena?
Gogoratu, ez zen tximua. Orangutana zen.
Orduan, Rango zuen izena, nire tximuak bezala.
Jakina.
Zer ari zen mutila oihanean? Tigre ehizan, ni bezala?
Ez, ehizan ikasten ari zen.
Baina Ali, haren aita, hura ehiztaria zen.
Etengabe ari zen tigreak hiltzen.
Hara! Hori bakarrik egiten zuen?
Bai. Horrela ateratzen zuen bizimodua.
Nola?
Tigreak animalia izugarriak dira.
Dozenaka lagun hiltzen dituzte urtero.
Eta behiak, ahuntzak eta txerriak ere hiltzen dituzte.
Aliren herria inbaditzen zuten.
Eta herritarrek oihanera bidali zuten Ali, tigreak hiltzera.
Alik eta Binek etxe bat eraiki zuten oihanaren gainaldean.
Honelako teilatu bat zuen.
Zergatik?
Euria bi aldeetara erortzeko. Euri asko egiten du oihanean.
-Oihanean zeuden? -Erdi-erdian.
Oihan sarri bat zeukaten inguruan…
…eta han tximuak, panterak, hartzak, tigreak…
-…eta rangoak. -Rangoak ere bai, noski.
Tua bere aita zaharrarekin bizi zen Rango.
Zuhaitz gainean bizi ziren biak, tigreak iritsiko ez ziren lekuan.
Afrikara joan nahi nuke tigreak hiltzera!
Ezin duzu hori egin.
Afrikan ez dago tigrerik.
-Non bizi dira tigreak? -Gehienak, Indian.
O! Oihan hau Indian dago, ba.
Ez, ba. Ez dago orangutanik Indian.
Afrikan bizi ez baziren eta Indian bizi ez baziren, non bizi ziren?
Zatoz. Erakutsiko dizut.
Hemen dago. Sumatra.
-Uharte bat! -Bai, ekuatorean bertan.
Tigreak eta orangutanak dauzkan munduko leku bakarra da.
-Zergatik? -Ez dakit, ba. Inork ez daki.
Baina hura da leku bakarra, biak batera bizi direna.
Tigreari animalia guztiek beldur diote?
Denek, batek izan ezik.
Zeinek?
Itxaron eta ikusi.
Hemen, oihanean, kostatik urrun, basoko bi jaun prestu bizi dira.
Bi orangutan.
Tua zaharra eta haren seme txikia, Rango.
Zuhaitzetan pasatzen dute denbora gehiena.
Tigreak ezin dira zuhaitzetara igo.
Eta ezein gizakiri ez zaio bururatu orangutan bati tiro egitea.
Giza itxura handiegia dute, ia gu bezalakoak dira.
Ali tigre-ehiztariak badaki…
…semeak tiratzaile ona izan behar duela bizirik irauteko.
Semeari ehizatzen erakustea ez da denbora-pasa, kontu serioa baizik.
Koko bat ipini du jomugatzat.
Eguna iritsitakoan tigrea hiltzeko gai bihurtu nahi du semea.
Mosketoi bat da arma.
Amerikarrek edo europarrek duela 100 urte erabiltzen zituzten…
…horrelako mosketoiak.
Baina hori da oihaneko biztanleek ezagutu duten arma bakarra.
Batzuetan, ehunka tximu janari bila jaisten dira zuhaitzetatik.
Oso une zoriontsuak dira haientzat.
Tigrerik edo lehoinabarrik ikusi gabe, egun zoriontsua dute.
Hauek dira bake-une bakarrak.
Etsai hiltzaileen aurka gerran bizi baitira animalia babesgabe hauek.
Giboiak ere, oihaneko igokaririk eta akrobatarik onena izanik ere,…
…janari bila lurrera jaitsi behar izaten du batzuetan.
Arma erabili ez ezik, harrapatu ere egiten ditu Alik tigreak.
"Jauzi hilgarria" izeneko tranpa bat erabiltzen du.
Banbu-puntak ipintzen dizkio, labanak bezain zorrotzak.
Bidexkan jartzen du tranpa…
…eta soka bat lotzen dio tramankuluari.
Tigreak soka ukitu orduko, jauzi hilgarria!
Tua zaharrari jakin-mina sortzen dio…
…gizona deitutako bizilagun bitxi horrek.
Oihanean sartu aurretik, zergatik ixten du Alik kontu handiz txabola?
Zer dago barruan?
Janaria.
Janari gehiago.
Janaria besterik ez.
Dozena bat tximurentzat nahikoa, eta Tularen jalekeriarentzat sobra.
Ezin erabaki zer gustatzen zaion gehien.
Alik tranpa-kutxa ere erabiltzen du tigreak harrapatzeko.
Mutur batean ate bat dago, soketatik zintzilik…
…tigrea sartzean atea erori, eta abian jartzen du tresna.
Oihanean, isilik egon arren eta bakarrik sentitu arren…
…ziur egon zaitez bi begi begira edukiko dituzula.
Badago tigreak harrapatzeko beste modu bat: hobia.
Oihaneko bideetan zehar zebilen jende asko lurperatu du.
Tigreak hiltzeko modu ugarietako bat da…
…tigrea baita piztiarik basati, maltzur eta harraparienetako bat.
Eta helburu bakarra du: besteak hiltzea.
Bin tranpak egiten laguntzen ari zaio aitari.
Ali eraikitzen ari den hobi motarako…
…hosto erraldoiak faktore garrantzitsu bat dira.
Lehenik, banbu-zerrendez estaltzen da tranpa.
Hosto erraldoiekin estaltzen da, gero, banbua.
Bideko edozein tigre engainatuko du kamuflaje horrek.
Alik behar-beharrezkoa duen bananondoari zer gertatu zaio?
Ez daki, noski, Tua izan dela, baina tximinoen susmoz dago.
Azpilanetan ari dira beti.
Aukera hori ezin baliatu gabe utzi.
Atea zabalik dago. Ez dago inor etxean.
Janaria titi tximuarentzat.
Nork egin du hau?
Nork inbaditu du etxea?
Tua tximinoak.
Modu bakarra dago hau konpontzeko.
Tranpa bat.
Tigrea mehatxua eta tximinoa traba diren bezala…
…badago animalia bat baketsu askoa: uretako bufaloa.
Indartsua, pazientzia handikoa eta otzana da.
Oihan osoan gizonak duen adiskide bakarra.
Tuari tranpa jarriz Alik ez dio minik eman nahi…
…zentzabidea eman nahi dio.
Tuari gehien gustatzen zaionarekin betetzen du tranpa: arrautzekin.
Tuari jarritako tranpa ondo atera da.
Beharbada, Alik zerbait garrantzitsuagoa harrapatu du.
Oihanean kontu handiz ibili beharra dago.
Zer egin dezake Tuak bahiketa honen aurrean?
Ezer ez.
Bere seme babesgabea nora eraman duten oroitzen saiatzea izan ezik…
Eta, gero, beharbada…
Sorkari babesgabe hori defendatzeko zorian dago Ali…
…baina Tua oharkabean igotzen ari da…
…beren etsai komunaren ahutzetara.
Pantera beltzarengana.
Arratsa iritsi da, eta Ali etxetik urrun dago.
Ez da segurua ilundu ondoren oihana zeharkatzea.
Gaueko arriskuetatik babestuko duen leku bat bilatuko du, beraz.
Eta Bin, Ali ehizan urrun ari denean bakarrik egoten oihuta,…
…arratseko bere ohiko errutina egiten ari da.
Oihanean bakarrik pasatu beharreko beste gau luze bat baizik ez da.
Iluntzeak babesa hartzeko ordua iragartzen die oihaneko izakiei.
Gehienak adabaruetan babesten dira.
Gaua badator, eta ilunpea arriskuz betea dago.
Tximu txikiek ere sentitzen dute hori…
…eta amaren besoetan bilatzen dute babesa.
Tua kontu handiz ari da goi-goian ohea prestatzen.
Baina bihar gauean ez du hor lo egingo.
Tximinoek ez dute sekula leku berean bi aldiz lo egiten.
Ondo ikasia dute helbide finko bat edukitzeak duen arriskua.
Ali gure adiskidearen ohea ez da Tuarena bezain segurua.
Baina belaunaldi asko joan dira gizakia zuhaitzetan bizi zenetik…
…eta galdua du zintzilik patxadan lo egiteko abilezia.
Lehen gizakiek aspaldi ikasi zuten erabiltzen…
…beste ezein animaliak menderatzen ikasi ez duen…
…eta animalia guztiak ikaratzen dituen elementu bat:
Sua.
Adaburuak ere ez dira sua bezain seguruak.
Adarretan ez du inork lo egiten, felinoren bat inguruan badabil.
Tua zaharra gose gabe esnatu da gaur goizean.
Pentsamendu bakarra dabilkio garunean.
Zer gertatu ote zaio bere semeari, gizon bitxi horiek eraman dutenetik?
Itzuliko al da noizbait?
Tuak hau pentsatuko zuen, beharbada:
"Ez dut sekula gehiago semea bistatik galduko".
Onik aurkitu zuen Rango.
Baina jakinduria azkar ezabatzen dio bere tentaziorik handienak:
Janariak.
Heriotzaren aurrean, tximua eta gizona berdinak dira.
Hortik aurrera, ez batak ez besteak ezin dute ez pentsatu, ez iragarri.
Alik jakingo luke bere semea ez zela sekula itzuliko.
Baina Tua gaixoa, jota, zain dago eserita, begira, itxaropenez.
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz