Pilota eta eskua, eskua eta pilota.
Esku hutsa eta pilota gogorra.
Atano IIIaren kondairazko eskuak.
Euskal pilota jokuaren atzean tradizio oso bat dago.
Jatorria mitoen artean galtzen da.
Gipuzkoan nahiz Bizkaian
Araban edo Nafarroan pilotan jokatzen da.
Pareta baten kontra jokatzen da. Haurrek eskolatik ateratakoan.
Helduek lanaren ondoren.
Herri txikienetan ere frontoi bat dago.
Frontoi publiko eta pribatuak. Batzuk estaliak, besteak irekiak.
Badira erdiestaliak ere.
Donostia, Tolosa, Gasteiz, Iruña,
Eibar, Bergara bezalako herri-hirietan pilotaren katedralak daude.
Frontoi handiak. Bertan elkartzen dira ikusleak
pilota joku garbi eta herrikoiena ikusteko:
esku pilota.
Belaunak, eskuak eta hankak dira gorputzeko atalik
zigortuenak. Gogorra benetan pilotariaren lanbidea!
Sestaon, Ciprik eta bere semeak egiten dituzte pilota onenak.
Frontoi handi guztiek erabiltzen dituzte Cipriren pilotak.
Euskal probintzietako leku askotan
bestelako pilota joku mota asko jokatzen dira.
Osagarri desberdinak eta tamaina askotako frontoiak erabiltzen dituzte.
Baina esku pilota beti izan da eta izango da
pilota joko garbiena.
Txapelduna, Retegi II.a, entrenamendu lanetan.
Atano III.a, txapeldun 21 urtez.
Mitoa. Bikaina.
Kautxua hego-ekialdetik dator.
Barruko gomak elastikotasuna emango dio pilotari.
Pilotaren erdigunea mitreazko bolatxo bat da.
Gomaz estaltzen da eta gainetik, artilezko haria.
Eta azkenik, kanpoaldean, ahuntz larrua.
Ciprik eta bere semeak hiru bat ordu behar dituzte pilota bat egiteko.
Ez daude bi pilota guztiz berdinak.
Bizitza propioa dute.
Zenbat aldiz egin ahal izango dute idi hauek plaza
orduerdian, arrastaka 1.000 kg-ko harria daramatela?
Igandean, meza ondoren, jendeak apostu egingo du
Lezo portu-herrian, Euskal Herriaren ipar-ekialdean.
Donostia Bizkaiko Golkoaren muturrean kokatzen da.
Frantziarekin muga eginez, Donostia
Euskal Herri industrial eta langile baten fatxada dotorea da,
leihoak Europara begira zabalik.
Donostiatik hiru ordu laurdenera dago Eibar.
Eta bertan dago Astelena frontoia,
esku pilotaren zentru garrantzitsuenetakoa.
Pilotariak profesionalak dira.
Bikoteka jokatzen dute: gorriak urdinen aurka.
Bikote bakoitzak atzelari bat eta aurrelari bat dauka.
Hona hemen profesional baten eskua eta ume batena.
Pilota joko bat da baina baita lanbide bat ere.
Maiz belaunaldi batetik bestera transmititua.
Praktikatzea ezinbestekoa da. Pilotak sakean ematen duen botea
garrantzitsua da. Botea bertikala bada,
pilota gehiegi igoko da eta abiadura galduko du.
Beraz, efektua eman behar zaio, aurreraka.
Pilota bizitza duen objektua da.
Izaki biziduna dela esan liteke.
Tenperatura aldaketek eragina dute pilotarengan.
Hego haizeak edo giro hezeak bezala.
Retegi II.a erabateko pilotaria da.
Tximista bezain arriskutsua, eskubiarekin nahiz ezkerrarekin.
Aurrealdean jokoa mozten duenean, zerbait gertatuko den seinale da.
Jokoa bere osotasunean ulertzen du.
Oso gogor eta azkar jotzen dio pilotari
eskubiarekin ezkerrarekin bezain ondo.
Otsailetik maiatzera txapelketak izaten dira urtero.
Banakakoak dira, hau da, pilotari bat bestearen aurka.
Retegi II.a azken urteotako txapelduna izan da.
Abadiñoko frontoia igande arratsalde batean.
Berasaluze IV.a beti joaten da semearen partidetara.
Atano III.a
Atano V.a
Atano VII.a
Atano IV.a
Atano IX.a
Atano VIII.a
Atano X.a
Atano XII.a
Atano III.a, 79 urterekin, ziurrenik
inoizko pilotaririk onena.
1927tik 1948ra ez zioten titulua kendu.
Atano III.ak estilo berri bat sortu zuen. Lehen
indarra eta monotonia baloratzen ziren gehien. Berarentzat zirraragarriagoa
eta artistikoagoa zen sorpresaz beteriko jokoa.
Zauri larrienak azalean egindako lesioak dira.
Hausturak ez dira oso ohikoak eta ez dira arriskutsuak.
Azaleko lesioak zailak dira sendatzen.
Pilotari gehienek izan dituzte arazoek eskuekin.
Askainen, Jean Pierre Ladutxe aitarekin entrenatzen da
familiaren trinkete pribatuan.
Ia arratsaldero muga zeharkatzen du
Hego Euskal Herriko frontoietan dituen konpromezuak betetzeko.
Ladutxe Ipar Euskal Herritar bakarra da
esku pilotan arrakastaz joka dezakeena mugaren bestaldean.
Urriko igande bat Eibarko Astelena frontoian.
Partida ez da oraindik une gorenera iritsi.
Retegi II.a eta Esnaola, Ladutxe eta Tolosaren aurka.
Ikusleek gorrien edo urdinen alde apustu egiten dute.
Apustuak artekariek eramaten dituzte eta
jokoaren arabera aldatu egin daitezke.
Ladutxek huts egin du. Retegi II.ak egingo du sakea.
Apustu desberdinak eskeintzen dira.
Batzuen zein besteen aldeko apustuak ugaritzen doaz.
Oraingoan 1.000 800a gorrien alde.
Apusturako unitatea duroa da.
Apustu baxuena mila durotakoa da.
Atano III, txapeldun zaharra, 1982ko urriko egun batean,
bere jaioterriko lorategian, Azkoitian.
Jendeak oraindik bere arintasun elektrikoaz hitz egiten du,
katuaren moduko mugimenduez.
Gazte bat pilotan jokatzen 1982ko urrian
barnekaldean dagoen mendialdeko frontoi batean.
Gure esker ona Enrique Bidarteri, Eibarko Astelena frontoiari
artekariei eta ikusleei.
Jose Maria Ugarteri partida onenak bilatu zizkigulako.
Eta Donostiako Hotel Londresi.
Euskal Herrian filmatua 1982ko urrian.