ARROTZ BAT BEZALA, EZ
Jaunok…
…hau gorpu bat da.
Medikuntza ikasleek diotenez, heriotzari umorez aurre egiteak…
…erraztu egiten omen ditu kontuak.
Ez da hala.
Egongo da txiste on bat heriotzaz, baina nik ez dut ezagutzen.
Heriotza, bereziki, ez da batere dibertigarria.
25 urte daramatzat patologian, eta oraindik ez dit barrerik eragin.
Batzuei ez zaizue atsegina irudituko.
Gutxi batzuentzat, berriz, ezinezkoa izango da, agian.
Kontuan hartu hau arima bizi bat zela duela 7 ordu…
…Gauza Guztien Egileak sortutako egitura honetan.
Egitura bortxatzeko zorian zaudete.
Hori egiten duzuenean, oso baliagarria izango zaizue…
…samurtasunez eta maitasunez tratatzea.
Gure gaurko helburua heriotzaren kausak jakitea da.
Rokitanskyren metodoaren arabera, osorik aterako ditugu erraiak.
Aurrena, ebaki bat pubiseko goi-kanpoko ardatzean.
Gero beste bat, zeharka.
Honela.
Duela 7 ordu hori arima bizi bat zen.
Erabakita dago: ez diot nire gorputza zientziari utziko.
Bai zera! Nik ez dut hiltzeko asmorik.
Aaronsek ondo esplikatzen du.
Bai, baina ez dago barre egiterik. Ondo da, urduri nago.
-Gurekin jango duzu, Marsh? -Ez, lana dut laborategian.
Erizainetara joango gara. Eramango dizugu bat.
-Polita? -Zer axola dizu? Bizirik daude, ez?
Neska egokia aurkitu arte itxarongo dut.
-Etxean ikusiko zaitut, Al. -Gero arte.
Gogorra izan behar du jakintsu batekin bizitzea.
Luke jatorra da.
Jan ahal izateko garbitzen du laborategia.
Badu zerbait, hala ere… Zer zaletasun ditu?
Medikua izan nahi du.
Eta zer izan nahi dugu guk, pintoreak?
Berak gogo handiagoa du. Gutako inork baino handiagoa.
Zer moduz, Kristina?
-Oinetako minez. -Ebakuntza luzea?
Gongoil zerbikalen disekzioa. Lau ordu.
Ez da asko. Joan den astean, sabeleko batek 6 ordu iraun zidan.
Kirurgialari laguntzailea ordezkatu behar izan zuten, zeren…
Hau al da zure afaria?
Ez naiz oso gose.
-Jan egin behar duzu. -Ez dut gogorik.
-Hartu hau. -Ez, Kris. Benetan, ez naiz gose.
Gaur goizean bila ibili natzaizu goian.
Ez esan?
Mesede bat eskatu nahi dizut.
Letteringek laminektomia bat egingo du astelehenean, ezta?
Lor dezakezu Alfredek eta nik ikustea?
Ez nuke hori egin behar.
Hedvigson andereñoa, zoaz B kirurgiara.
-Astelehenekoa konponduko dut. -Mila esker, Kris.
-Ederki, zer gertatu zen azkenean? -Ezer ez.
-Ezer ez? Zu bezalako tigreak? -Neska hori gaixo dago.
Laguntza behar du. Bertutearekin obsesionatuta dago.
-Ez dizu amore eman, ezta? -Hipertiroideak jota dago.
-Badaude arrain gehiago itsasoan. -Hau 18 dolar kostatu zait klubean.
Zer da hori?
Todd eta Sanford. "Laborategiko diagnosia".
Apunteak erosi dizkiot Brundageri, utziko dizkizut.
Apunteekin ez duzu inoiz analisiak egiten ikasiko.
Arreta jartzen ez baduzu, ez duzu gaindituko.
Bai, aita.
Berriz zabiltza diruz gaizki?
Zer ba?
Diruzainarena.
Zer gertatzen da?
Arazoak.
Aitarengana joan beharko dut.
Non daukazu?
Luke, nik…
Zer egin duzu diruarekin?
Utzidazu esplikatzen.
Zerbait geratzen da edo dena gastatu duzu?
Amarena zen.
Gorriak pasatu zituen diru hori niri uzteko.
Mesedez, Luke, ez…
Mozkor hutsa zara.
Badakit zer naizen.
Bai, dirua lapurtu dizut.
Abandonatuta utzi beharreko agure bat baino gehiago naiz, ordea.
Pertsona bat naiz, gizaki bat.
Zure amak ez zuen inoiz ulertu…
…eta zuk ere ez.
Ez duzu lortuko, Luke.
Medikua izan nahi duzu.
Txikitan, medikuen atzetik ibiltzen zinen…
…haien maletatxoak eramateko.
Erruki zaitut.
Ez duzu lortuko.
Gauza bat falta zaizu, Luke.
Garuna edukitzea ez da aski.
Bihotza eduki behar duzu.
Bitarteko entzimei buruzko lanak biharko nahi ditut neure mahaian.
Gaurkoz hori da dena, jaunok.
Emaizkidazu platinak. Behar ditut.
Garbitu, eta arratsaldean emango dizkizut.
Hiru eskola galdu dituzu.
Diru bila ibili naiz. Astelehenerako behar dut.
-Aitarekin egon zara? -Ahaztu ezazu.
Eta bekadunen diru-funtsa?
Egon naiz. 4.ekoentzat bakarrik da. Leku guztietara joan naiz.
Gaur bidali didate dirua. Tori, zuretzat.
Ez da aski, 400 behar ditut.
Har ezazu, bada zerbait.
Al…
Berdin dio. Hilabete honetan kafetegian jango dut.
Mugi, berandu iritsiko zara eta hurrengo eskolara.
Gero arte.
-Aizu, Al? -Bai?
Zure aitari eska diezaiokezu?
Bai, eska diezaioket.
Baina badakizu zer esango didan?
Bere eskarmentu handiaz harro, hau esango dit:
"Dirua ez da zuhaitzetan hazten".
"Dolar bat mailegatu, eta lagun bat galdu".
Eta, gainera, ez dauka.
Benetan.
Zoaz. Berandu iritsiko zara.
Zergatik zatoz nigana?
Laborategiko lana eman zenidan, adorea eman didazu…
-…badakizu medikua izango naizela. -Zenbat uste duzu irabazten dudala?
-8.000 edo 9.000 dolar. -Hori da. Eta hiru ume ditut.
Dirua gabe, bota egingo naute.
Ezingo nuke nire soldataren aurrerapen bat lortu?
Ez dago nire esku. Eta lortuko banizu, zer jango zenuke?
Ez dakit… Berdin dio, baina dirua behar dut.
Ikasketak utzi, lanean hasi, eta datorren urtean etorri.
Ezin dut urte osoa galdu. Ezin dut beste ezer egin.
Horixe ahal duzula.
Hau ez da munduaren amaiera. Esajeratzen ari zara.
Erruki handiegia diozu zeure buruari.
Gauza bat esango dizut: ikasle bikaina nintzen ni ere…
…eta zureak baino arazo handiagoei aurre egin behar izan nien.
Zu ez zara judua.
Judurik ez onartzearen lotsaz, onartutako %5 horietako bat naiz.
Ni naiz orain neure buruari erruki diodana.
-Ez duzu ahaiderik? -Aita besterik ez.
-Ezin dizu lagundu? -Mozkorra da.
Tori 75 dolar, ezin dizut gehiago eman.
Emaizkiozu astelehenean diruzainari.
Gasolindegi bat lapurtuko duzula esan, edozer gauza, gezurra esan.
Denbora gehiago lor ezazu.
Tori.
Jauna, ez dakit zer esan.
Eskola bat dut.
DIRUZAINAREN BULEGOA
Hau ez da ongintzako erakunde bat. Zorrotzak izan behar dugu honetan.
Zorrotza izan behar dut honetan.
Aurrerapen hau onartuko dizut.
Baina 30 egunetan ez badidazu gainerakoa ekartzen…
…ez dizugu eskoletara etortzen utziko.
Bai, jauna.
Marsh…
-Lortuko duzula uste duzu? -Lortuko dut.
Beldur nintzen ez ote zizuten utziko. Zer esan dizu?
30 eguneko luzapena. Diru guztia ordaindu, edo kalera.
Lasaitu, ba. Neskak hau prestatu dizu.
Tumorea ateratzen badiogu, bizkar-muinari erasan gabe…
…pazientea berriz ibili ahal izango da.
-Lehenengo ebakuntza? -Ez, jauna.
-Ohituta zaude? -Ia.
Kordea galtzen baduzu, atzerantz erori.
-Oraindik ez dago erabat lo? -Erabat ez.
Pazientea konorterik gabe dago.
Normalean, estimuluei erantzungo lieke.
Orratz bat.
Hagen andereñoa.
Ez dago inolako erantzunik.
Ikusagun zer egin dezakegun.
Forzepsak.
-Gehiago. -Bai, jauna.
Bisturia.
Hurbildu, ondo ikusi ahal izateko.
Ebaki bertikal bat egingo dugu erdialdean.
Hori da.
Bendatu ezazue.
-Senera etorri da? -Bigarren mailan dago.
Ia esna egotea nahi dut.
Anatomikoki, ebakuntza ondo atera da.
Ikusagun ea pazienteari lagundu diogun.
Ez estutu gehiegi.
-Zer presio du? -120-80.
Ederki.
A zer drama, ezta? Zuriz jantzitako gizonak heriotzaren aurka.
Labana zorrotzak, odola jarioan, misterioa… Telebistan bezala.
Baina ez engainatu zuen buruak, lan mekaniko bat da.
Orain dela 100 urte garrantzia gure iritziek zuten.
Kirurgia bizargileentzat zen.
Ez du hori pentsatzen.
"Smorgasbord" gustatzen zaizue?
Jadanik ez.
Datorren larunbatean bat prestatuko dut Bruni nire lagunaren etxean.
-Etorri nahi duzue? -Atsegin handiz joango gara.
Larunbatean. 8etan.
Erizainen logelaren aurrean itxarongo dizuet.
Damutuko zaizu, agian.
Zergatik ez gara atseginak izango berarekin? Mesede bat egin digu.
Abisatu dizut. "Smorgasbord" bat bazina bezala begiratu dizu.
Luke, ziur zaude ez duzula beste zerbait nahi?
Ez, eskerrik asko.
Ez, mila esker. Paso.
Pentsatzen aritu naiz: Zuen gisako mediku bizkorrek azalduko didazue.
Gauez, lo zerraldo egiten dut.
Arratsaldean, berriz, bazkal ondoren…
…neka-neka egoten naiz, lanerako gauza ez naizela.
Goizean ere gas pila izaten dut urdailean.
Zerk egingo ote dit kalte?
Ez zait bururatzen.
Niri, berriz, bai.
Luke, ez al zenigun txiste barregarri bat kontatu behar?
Hori da, kontaiguzu txiste barregarria.
Mesedez, kontatu.
Ezkonberri bikote bat zaldiz ibiltzera irten da.
Andregaiaren zaldia zutitu, eta senargaiak, bridetatik heldu…
…eta, ukabilaz mehatxatuz, esaten dio:
-"Hau lehenengoa da". -Zer?
Lehenengoa.
Lehenengo aldia.
-Lehenengo aldia, zertan? -Zaldia zutitzen zaiona.
Oley…
Oley, hori ez da txistearen amaiera.
Segi, Luke.
Handik gutxira, zaldia berriz zutitu zaio.
Eta senarrak ukabilaz berriz mehatxatu du.
-"Hau bigarrena da". -Ondo, ondo.
Zaldia hirugarrenez zutitzean, senarrak pistola atera du.
-Jakina, pistola zaldiarentzat. -Bai.
Zaldia tiroz akabatu du.
Emaztea, kexuka: "Abere gaixoa horrela hiltzea?"
Begietara begiratuta, senarrak emazteari: "Hau lehenengoa da".
Aurrenik, zaldiari abisatu, eta hil egin du.
Gero, emazteari abisatu dio, zaldiari bezala.
Bai, oso barregarria da.
Sardinzar gehiago nahi, Luke?
-Suediar janaria gustatzen zaizu? -Bai.
Kristik egin du.
Goizeko 8ak ezkero aritu da prestatzen. Sukaldari aparta da.
-Bikaina benetan. -Josten ere badaki.
Berak egin du soineko hori.
Azpiko arropa ere berak egiten du batzuetan.
Sinetsidazu, emazte zoragarria litzateke edozein gizonarentzat.
Bruni!
Haren senarrak ondo jakingo luke dirua nora doan.
Badakizu zer egiten duen?
Soldataren erdia bankuan sartzen du hilero.
Mesedez, Bruni.
Zenbat daukazu dagoeneko? 3.000 edo 4.000 dolar, bai.
Ez duzu hori orain egin beharrik, denbora pila dugu eta.
Ravere jauna, mesedez.
Ravere jauna? Marsh jauna naiz.
Zer dakizu nire mailegu-eskariaz?
Auto bat eta astean 1.000 dolar baneuzka, zugana joko al nukeen?
Ederki, eskerrik asko.
-Axola dizu zurekin joaten banaiz? -Ez.
-Nora zoaz? -Administraziora.
Zeri egiten diozu barre?
Zuri eta neska mototsdunari.
-Hara bestea! -Ba omen daude beste bi.
Ospitale batean ikasle batek 75 erizainen izenak apuntatu zituen.
Apustu egin zuen denak erakarriko zituela, ordena alfabetikoan.
Hara! Eta zer gertatu zen?
G letran amore eman zuen.
Eskerrak eman nahi dizkizut lehengo gauekoagatik.
Ez horregatik.
Ez, benetan diot. Primeran pasatu nuen.
Eta gaur nirekin afaldu nahiko zenukeela bururatu zait.
Luke, badakit izugarria izan zela.
Mugitu ezinik geratu arte bazkatu zintuzten.
Eta izugarri aspertu zintuzten.
Ez zieten barre ere egin zure txisteei.
Sinetsidazu, ez nauzu afaltzera gonbidatu beharrik.
Gonbidatu egin nahi zaitut, ordea.
Berriz aspertzeko arriskua hartuko duzu.
Zuk ez nauzu aspertzen.
Zerbait jatera joan nahi duzu?
-Ez, goazen paseatzera. -Ondo da.
Zer dabilkizu buruan?
Txikitan gorroto nien horrelako emakumeei.
-Nolakoei? -Filmekoari.
Uste nuen ez zela bidezkoa.
Munduko emakume guztiek behar lukete izan ederrak.
Zu ederra zara. Oso itxura polita duzu.
Nola esango nizuke? Dena egokia da zugan.
Mugitzeko zure era, ibiltzekoa, baita hitz egitekoa ere.
"Suediar Nightingale" deitzen didate beste erizainek.
Nola bururatu zitzaizun erizaintzan lan egitea?
Sei urterekin, erizain bat ikusi nuen, kapa urdina jantzita.
Orduan bururatu zitzaidan erizain izatea.
Eta hala naiz.
Baina utz ditzagun nire kontuak.
Interesatzen zaizkit.
Eta ez nago aspertuta.
Ez al zaude?
Ez, ez nago.
Gustuko ninduzula uste nuen.
Ni ez naiz Dorothy.
Zer du hark ikustekorik?
Ikasleekin dabilela denbora guztian.
Ni ez naiz horrelakoa.
Ni ere ibiliko nintzateke, baina ez didate eskatzen.
Ez bainaiz bera bezain sexya.
Ez dakizu nolakoa zaren, beraz, utz dezagun kontu hori.
Zer nahi duzu nigandik?
Kris, gustura nago zurekin.
Gustukoa zaitut, eta maiz ikusi nahi zaitut.
-Luke! -Benetan ari naiz.
Konforme?
Konforme.
Uztazu betiko apaltasun hori. Ez tematu horretan.
"Konforme" esan dut.
Konforme.
Zenbat aldiz ikusi duzu?
Nor?
A zer galdera!
-Hiruzpalau aldiz. -Larunbataz gero?
Eta zer egiten duzue?
-Paseatu, hitz egin. -Besterik ez?
Musu ematen dizu?
Zer?
Pixka bat.
Gustatzen zaizu?
Bruni, berataz maiteminduta nago.
Hasiera-hasieratik.
Ospitalean lehen aldiz ikusi nuenetik.
Eta ez dakit zer egin.
Zer? Bera maitatu.
Ez duzu ulertzen.
Medikua izan nahi du.
Beste gauza guztien gainetik nahi du hori.
Beharbada, horregatik maiteko dut hainbeste.
Zer esango dizut zuk ez dakizunik.
Ez zaituela maite sumatzen badiozu, ez ibili berarekin.
Baina maite bazaitu, gertatu beharrekoa gertatuko da.
-Baina nik nahi dut… -Emakume guztiek nahi dutena.
Horixe nahi, horixe eduki.
Oley, itzali hori.
Gora bihotzak, Kristi. Dena konponduko da.
-Zer duzu, Luke? -Zer esan nahi duzu?
Kezkaren bat dabilkizu arrats osoan. Zer da?
Pentsatzen aritu naiz.
Hau esateko modu eta une egokia bilatzen saiatu naiz.
Maite zaitut, Kris.
Ez dakit noiz eta nola hasi zen, baina… maite zaitut.
Eta ez aipatu ikasle eta erizain kontuak edo aspertzen nauzula esan.
Ez nuen halakorik esan behar.
Nola sentitzen zaren besterik ezidazu esan.
-Ezin dut. -Bai, ahal duzu. Esadazu.
Ezin dut. Ez dakit.
Ez al dakizu maite nauzun?
Horixe maite zaitudala.
Bazenekiela uste nuen, denek zekitela uste nuen.
Ez al duzu ikusten?
Zuk nirekin hitz egin baino lehenagotik maite zaitut.
Horixe entzun nahi nizun.
Eta zu nirekin ezkontzea nahi dut.
Baina orain estualdi batean nago, eta ez dakit zer egin.
Zer gertatzen da? Zer estualdi?
Unibertsitatetik botako naute.
-Okerren bat egin duzu? -Ez.
Orduan, zergatik?
Ordainsaria ordaindu nahi nuen, baina ez neukan dirurik.
-Hori al da dena? -Dena?
Dirua besterik ez da! Okerren bat egin zenuela uste nuen.
Benetako arazo bat zenuela uste nuen!
-Bota egingo naute. -Ez, ez zaituzte botako.
-Nik badaukat dirua. -Zuk?
Nik.
Entzun zenion lehengoan Bruniri. Diru asko daukat bankuan.
-Ez, ez. -Zergatik ez?
Zurea delako.
Zer ergela zaren batzuetan, Luke. Zer harroa!
Entzuidazu, Luke, eta ez eztabaidatu.
Asko maite zaitut.
Maite zaitut.
Eta zuri laguntzeko eskubidea dut.
Kris.
Zer duzu, Luke?
Goizeko 3retan astegunez?
Beste gelakide bat bilatu beharko duzu.
Aski da! Nonbaitetik aterako duzu dirua.
Ezkontzera noa.
Zer?
Ezkontzera noala.
Erotuta zaude. Ezin duzu. Ez al duzu nahikoa arazo?
-Ezkondu, norekin? -Kristinarekin.
-Hedvigson? -Hori da.
-Zurrutean aritu zara? -Badakit zertan ari naizen.
Ez dakizu! Hori ez da zurekin ezkontzeko neska egokia.
Berarekin ezkonduko naiz.
Medikuaren emazteak pazienteak lortzen dizkio.
Eskola on batekoa izan behar du, eta klub egokietako lagunekikoa.
Xarmagarria eta ondo hezia behar du. Hori, berriz, baserritar emaztea da.
Bukatu duzu?
Ez al nago zuzen?
Ulertu dut. Unibertsitatean geratzeko ari zara.
Ordainsaria ordaintzeko ezkonduko zara berarekin.
Berak ordainduko dizu, ez al da hala?
Bai, hala da.
Urruti iristeko ahalmenagatik izorratzen nauzue idealistek.
Ni ziniko hutsa izango naiz, baina ezingo nuke halakorik egin.
Aitak ordaintzen dizkizu ikasketak.
Dirua uzten badiozu, onartuiozu. Baina zergatik ezkonduko zara?
Ezin duzu ulertu. Ezkondu egin nahi dut, tratuaren nire zatia baita.
Hasieratik engainatuko duzu, ez baituzu maite.
Baina ez du inoiz jakingo. Ezingo du inoiz jakin.
Sekulako zerrikeria egin behar diozula uste dut.
Neskazahar gelditzeko beldur den neska gajo batez aprobetxatuko zara.
Haren bizkar bizi nahi duzu.
Barkatu.
Barkatu hori esan izana.
Ondo al zaude?
Bai, oso ondo.
Zibilizatuak, horra! Medikuntzan doktoreak.
Zer?
Nire aitabitxia izatea eskatu behar nizun.
Ederki. Hala izango naiz.
Dena ez da dirudien bezalakoa, hark…
Gauzak ez dira beltzak edo txuriak.
Badakit.
Gabon, Luke.
-Iritsi gara, ba. -Iritsi gara.
Bizilagunak ere konturatuko ziren, noski.
Gabon, Al.
Gabon bioi. Biharko 8ak arte.
-Garaiz. -Ederki, Al.
-Ez ahaztu hozkailuan begiratzea. -Mila esker, Oley.
Nire txikia!
-Gustatzen al zaizu? -Bai, polita da.
Sukaldea txikia da, baina lekua aurkitu diet gauza guztiei.
Eta logela aldatu dut.
Lan bikaina egin duzu.
Zer dago bururdian?
Erromero-adarrak.
Gure arbasoen herriko ohitura: ume osasuntsuagoak izateko.
Oleyk eta Brunik jarriko zituzten.
Zergatik esango zuen Oleyk hozkailukoa?
Begirada bat botako dut.
Xanpaina!
Zer atsegina izan den!
Ez dugu, noski, xanpain-koparik edukiko.
Ea hauek egokiak diren.
Desberdin sentitzen zara?
Desberdin?
Ezkonduta sentitzen zara?
Jakina.
Nik, berriz, ez dakit benetan egia ote den.
Egia da.
Ez al zara damutu?
Ez noski.
Ezkon-gauean gauza bera galdetuko diote ezkonberri guztiek senarrari.
Xanpaina edan ezazu.
Luke, maite zaitut.
Asko maite zaitut.
Maite zaitut, Kris.
Paziente honek ordularia irentsi du.
Tik-taka non daukan aurkitu behar!
Eskalpeloa, mesedez.
Txiki bat.
Ebaki txiki bat, lehenik, xifoidestik pubiseraino.
Eta beste ebaki zeharkako bat.
Honela.
Hesteak aterako ditugu orain.
Oso gizon altua da.
Bazter guztiak miatuko ditugu ordulariaren bila.
Bi segundo gehiago.
Ordulari merkea da, 4 minutu atzeratuta dago.
Orain, itxi, eta bere lekuan ipiniko ditugu heste guztiak.
Gauza bakoitza bere lekuan utzi beharra dago beti.
Goxo-goxo tratatu behar da pazientea.
Mila esker, doktore.
Kirurgiaren alde barregarriak oraindik agortu gabe 2. mailan?
Axola ez badizue, nik segituko dut. Lehen irudia.
Leukoplakia. Ahoko minbiziaren ezaugarririk nabarmenena.
Hau ikustean, narritagarri iraunkorra bilatu, astirik baduzue.
Honi esker bizi bat salbatu ahal izango duzue. Gogoratu!
Mikroskopioa erabili. Saila aztertu, ez dago berrikusteko astirik.
Hurrengoa.
Azkarregi doa.
Lasai. %70 ikastea besterik ez du espero zugandik.
Piztu argia.
Ireki ezazu.
-Zer orrialdetan? -Edozeinetan.
-917? -Zer gai da?
Abdukzio-nerbioa.
Pedunkulu arteko hobitik ateratzen den nerbio motore bat da.
Begi-globoko goiko, erdiko, beheko, zeharkako giharrak inerbatzen ditu.
Irisa inerbatzeko osagai parasinpatiko bat du. Zuzena da?
Hala da, jauna.
Ondo da.
Medikuntzako gradua ateratzeko…
…horrelako 15.000 orrialde buruz ikasi behar dira.
Hona medikuaren deskribapen labur bat:
Medikua oroimena da.
Ikasketak bukatzen dituztenak bakarrik izango dira gai…
…gure gizartean immunitatez beste norbait hiltzeko.
Beraz, dena ikasiko duzue. %70 ez, den-dena!
Bestela, ez duzue gaindituko.
Gaurkoz besterik ez.
Zuzenbidea ikasi nahi duzue?
%70 ez, den-dena.
Ikaratu egin nahi gaitu inor hiltzeko kontu horrekin?
Ez dakit.
Niri bost axola kirurgia, azaleko medikua izango naiz.
Hona mediku berria.
Gaixoak ez zaizkit ez hilko, ez sendatuko, ez naute gauez esnatuko.
Ez dute azala serio hartuko, eta ez dizute ordainduko.
Obstetrizia da onena. Umeak sendatzeko, denek ordaintzen dute.
Ez duzu lo egingo. Emakumeak ez dira arratsaldeko 3retan erditzen.
Ni kirurgiaren alde nago.
Dietrichen autoa ikusi dut. Badakizue zein duen?
Bentley bat. 17.000 dolar.
1.000 dolar baino gutxiagogatik ez dizu ezpal bat aterako.
Nik eztarria, sudurra eta belarriak. Hotzeria da medikuaren lagun onena.
Birusa deitu, eta aberastuko zara.
Txorakeriak! Benetako sekretua esango dizuet.
Kontua ez da zertan jardun, non baizik.
-Zer diozu? -Arazoa aztertzen aritu naiz.
Medikuak 11.000 dolar irabazten du. Mendebaldean, gehiago.
Pebble Beach, Colorado Springs, Beverly Hills… hor badago dirua.
Zertarako denbora hemen galdu? Apustuen munduan sar zaitezte.
Niri hiri txikiak gustatzen zaizkit.
Ez dakizu zer diozun, hor ez dago ez neurotikorik, ez dirurik.
-Hiri handiak. -Cadillacak.
50 dolarreko ultzera sendatzea 10ekoa bezain nekagarria da.
Errazagoa.
50 dolar ez badauzkate, hiltzen utzi behar al dira?
Zer? Mindu egin al zaitugu?
Ez, ez nauzue mindu.
Botaka egiteko gogoa ematen didazue.
Joango al gara Kildare doktorearekin kirurgiara?
Jostura.
Ez dut ulertzen. Zergatik ez ditu nerbio bagoak moztu?
Ixo. Entzun egingo dizu.
Atera erretraktoreak. Doktore, jos ezazu.
Bai, jauna. 3ko bat.
Radcliff doktoreak arreta handiz egingo du orain jostura.
Hau ospitaleko pazientea da, eta ez zaio kobratuko.
Ebakuntza hau 1.000 dolar kosta zaie nire paziente pribatuei.
Diru horren truk, pazienteak orbain eder bat edukitzeko eskubidea du.
Ikusi duzuen gastroenterostomia aukerako ebakuntza da.
Gastrektomia edo ia urdail osoa erauztea…
…duodenoko ultzera tratatzeko beste modu bat da.
Kasu bakoitzaren arabera ikusi behar da erabat.
Galderaren bat?
-Nerbioena galdetuko diot. -Isilik egon.
Bai?
Konturatu naiz ez dituzula nerbio bagoak moztu.
Arrazoi duzu.
Ebakuntza honetan ez al dira nerbio bagoak moztu behar…
…azidoak gutxitzeko eta, hala, ultzera berriz ez sortzeko?
-Nola duzu zuk izena? -Marsh, jauna.
Ehun bat aldiz egin dut ebakuntza hau…
…eta inoiz ez ditut nerbio bagoak moztu.
Badakit badagoela teoria bat…
Ez da teoria, froga klinikoa orain dela urtebete argitaratu zen.
-Aizu, Marsh, ez dut asmorik… -Tresneria garbituko al dugu?
Bai, bai.
Harroputza zara, eta oker zaude.
Txostena daukat, irakur dezakezu.
Nor zaren eta non zauden konturatzen zarenean…
…zure desenkusak onartuko ditut.
Nola ausartu zara? Nor uste duzu zarela?
Esadazu: Oker al zegoen?
Barkamena eskatzen ez badiozu, ezingo duzu hemen jarraitu.
-Oker zegoen? -Bai, oker zegoen.
Entzun didazu? Ezingo duzu hemen jarraitu.
Ez diot arrazoia emango, beste ospitale batera joango naiz.
Ez zaituzte inon onartuko. Dietrichek eragin handia du.
Ezin dut barkamena eskatu.
Ez duzu nahi, alegia.
Ederki, ba. Ez dut nahi.
-Kaixo, Luke. -Kaixo.
10 minutu barru afaria prest. Goseak amorratzen egongo zara.
Ez naiz gose.
Pixka batean eseriko naiz, ba.
Nekatuta nago.
Utz ditzagun itzulinguruak, eta goazen zuzenean harira.
-Ez dut zurekin liskartu nahi. -Zergatik ez? Denak liskartu dira.
Ez daukat zuri zer esanik, hitz egin duzu Aarons doktorearekin.
Ni konbentzitzeko esango zizun.
Denbora galtzen ari da, ba, ez baitiot barkamena eskatuko.
Arrazoi du. Ospitaletik botako zaituzte.
Bota nazatela, nahi badute!
Nazkatuta nago!
Dirua! Hori da denei axola zaien gauza bakarra.
Brundageri, baita Ali ere.
Eta kirurgialari usteko harroputz hori da okerrena.
Ezin da eguneratu, oso lanpetuta baitago milako billeteak kontatzen.
Askotan ikusi dut ebakuntza egiten. Kirurgialari ona da, zahar kutsukoa.
Ezin duzu ulertu? Ez duzu gaurkoa entzun?
Ez ditu nerbioak ebaki, eta %20ko aukera dago beste ultzera baterako.
Ulertzen duzu, baina haren alde zaude.
Ez nago haren alde!
Ebakuntzetan pasatzen dut ia nire bizitza osoa.
Oihukatzeko moduko gauzak ikusten ditut, baina eutsi egiten diot.
Zuk, bai, baina nik, ez.
Mediku batek zerbait oker egiten badu, ez zaio utzi behar.
Gehiegi eskatzen duzu.
Medikua gizon arrunta da, beste edozein gizon bezalakoa.
Medikuak ezin du beste edozein bezalakoa izan.
Giza-bizia du esku artean.
Giza-bizia!
Ez zara hori ez ulertzeko bezain tuntuna, ezta?
Badakit ez naizela oso bizkorra.
Batzuetan haserretu egiten zara ez dudalako zu bezala pentsatzen.
Hau datorren astean eman behar nizun, gure ezkon-urtebetetzerako.
Hobe izango da zuk orain ikustea.
Bruniri hitzeman nion bisitan joango nintzaiola.
Laster itzuliko naiz.
LUCAS MARSH, MEDIKUNTZAN DOKTOREA
Behazun-besikulako kirurgia izango da gaurko gaia.
Behazun-sistemaren infekzioak zeresan handia du, nonbait…
Bai, Marsh?
Barkamena eskatzen dizut atzokoagatik.
Ondo da, Marsh.
Denok egiten ditugu hutsegiteak.
Hemen biziberritzen dira liburuak.
Esan dezakedan edozer gauza duela urtebete ikasia behar zenuten.
Pazienteek ez zaitzatela beldurtu.
Ondo molda zaitezte erizainekin, ospitalea haiek daramate eta.
Thompson, zu eta Morgan zoazte B gelara.
C gela zuentzat da osorik.
-Suerte ona izan. -Eskerrik asko.
-Gero arte, ba. -Gora bihotzak.
-Zer itxura dut? -Animalia bikaina zara.
-Mediku itxura al dut? -Paziente bat bezala ari zara.
Akabatu ditzagun.
Ez da oso esaldi egokia, doktore.
Egun on. Katz andereñoa naiz, eta hau Collier andereñoa.
-Egun on. -Kaixo, panpoxa.
Petrikilo, irakurri hau. Ea zenbat hiltzen dituzun lehenengo egunean.
Roberts jauna da zuretzat lehena. Kolitis kronikoa.
-Zer moduz zaude gaur? -Petral.
Bihar hobeto egongo zara.
Zerbait jokatu nahi duzu?
Bukatu zaizu zain barneko elikadura.
Jaki solidoak jango dituzu.
Aukeran, nahiago dut hau.
Primeran, Dayton andrea, laster joango zara etxera.
Hemen geratu nahi nuke. Ez daukat nora joanik.
Ez didazue ebakuntza egingo, aitu!
Baietz esan zenuen. Trabatuta daukazu besikula.
Eta zer? Ez dut zuek ni ebakitzea nahi.
Lo egiteko pastilla bat emango dizute.
Ehunka ebakuntza egin dituen mediku batek anestesia ipiniko dizu.
5 zentimetroko ebaki bat egin, eta traba kenduko dizugu.
10 minutuko kontua. Ahul eta minduta, baina azkar altxatuko zara.
-Ez da hain erraza izango. -Erraza da, lasai.
Ez gaituzu engainatuko. Badakigu odola saltzen duzula. Zenbatean?
-5 dolar. -Hau izango duzu azken transfusioa.
Benetan ari naiz. Hau ez da gasolindegi bat.
Tira, Heidi.
Tira. Badakizu ibil zaitezkeela.
Tira.
Primeran!
Esan nizun ibiliko zinela.
4 minutu eta 30 segundo.
Oso jostura polita, baina pazientea hil egin da.
Luke, gorriak pasatu ditut. Hementxe erditu da.
Hementxe, bai horixe.
Zerbait egin dezakezu orin honekin? Erotuta nauka.
Ez du oso itxura onik. Ken diezadakezu.
Hobe ez ukitzea.
Hankakoa konpon diezadakezu?
Mugitu ezkero, min dut aldakan; eta buruko min handiak ditut.
Eta atzo zorabiatu, eta ia erori egin nintzen.
Ahaleginak egingo ditugu.
Bera gaizki dagoela uste baduzu, entzun hau.
Ez zizkiguten kasu hauek aipatu.
Babcock.
Deaver.
Doulet bereizgailua.
-Bailey saihets-hurbilgailua. -Volkman bereizgailua.
Richardson.
Kelly.
Kelly makotua.
Kelly besterik ez dute esaten.
Gaizki egina. Nahi duzuna zehatz eskatu, eta emango dizute.
Ez dakit zer egin berarekin. Zalapartaka eta builaka dabil beti.
Edo aitari traba egiten edo zinemara joateko tematuta.
Eta betazalak itxi-ireki ari da etengabe.
Nire onetik ateratzen nau. Ea gaitzak sendatzen dizkiozun.
Ez ditu betazalak itxi-irekiko, zu behingoz isiltzen bazara.
Lasai, doktore, hau zerraldo hilda dago.
Doktore.
Hau da horren diru-zorroa.
Autobus batek harrapatu du.
-Al, kafea nahi duzu? -Ez.
Zer duzu?
Gauza bat esan behar dizut.
Zer da?
Istripu bat.
Anbulantzian hil da.
Eta?
Zure aita zen.
-Beharbada, joan behar nuke… -Ez, uztazu.
Badakizu nolakoa den.
Bakarrik uztea da onena.
Etxera noa, eta agur esan nahi dizut.
Itxura ona duzu. Zer moduz zaude?
Harrituko zara, baina ondo nago. Ez dut minik.
Ederki.
-Zer da hori? -Orina kendu diote.
-Nork kendu dizu? -Beste doktoreak, zure lagunak.
-Kezkatuta geunden. -Deika aritu gara.
-Ondo al zaude? -Bai.
Zuk egin al duzu orin honen ebakuntza?
-Zuk egin duzu? -Bai. Zer ba?
Ez zen orin soil bat, melanoma bat zen.
-Zer? -Entzun didazu?
Lotan edo mozkortuta zeunden melanoma eskolan landu genuenean?
Esna daramazu gau osoa…
Ebakuntzarekin, minbizi-zelulak askatu dizkiozu, agian, odolera.
Ez dut uste melanoma bat zenik.
Ez, e? Zer dakizu zuk? Beti erizainen atzetik zabiltza-eta.
Ezin nauzu iraindu.
-Entzun. -Hau ez da horretarako lekua.
-Emakume hori hilko duzu, agian. -Luke!
Zuk esaten ez badiezu, nik esango diet. Ea zigortzen zaituzten.
Neuk esango diet.
Nire begiraldia bukatu behar dut.
Begiraldia bukatu behar dudala esan dut.
Nola hitz egin diozu horrela Ali mundu guztiaren aurrean?
Ez duzu ulertzen. Inoiz ez duzu ulertzen.
Hau ulertzen dut: Bi pertsona daude munduan zutaz kezkatzen direnak.
Eta bera da horietako bat.
-Guardia zeneukala gogoratu naiz. -Bai.
Barkatu lehen esan dizudana.
Baina arrazoi zenuen, eta Aarons sumindu egin zait.
Erizainen aurrean isilik egon behar nuen, ordea.
Zer axola du? Bi aste besterik ez zaizkigu geratzen.
Ezin dut emakume gajo hori burutik kendu.
Ahaztu ezazu, oker egongo naiz, agian.
Sekula ez naiz nire onera etorriko, zerbait gertatzen bazaio.
Badakit.
Baina ez dizut askorik lagundu garrasi bizian.
Beste edonor balitz, pikutara bidalia izango zintudan.
Baina ezagutzen zaitut.
Erresumindu egiten zara.
Ez dakit zer gertatzen zaidan. Batzuetan ezin izaten diot eutsi.
Batzuetan 30 kilo gehiago pisatu nahi nuke. Ikusiko zenuke orduan.
Badakit zenbat kostatu zaizun gaur hona etortzea.
Ondo da.
Aurrera.
Bukatu duzue egoiliar aldia.
Jarduneko medikuak zarete orain.
Hau izango duzue azken bilera.
Hementxe ikusi zenuten lehenengo disekzioa.
Eta egokia iruditu zait hementxe esatea zuei agur.
Patologoak izaten du azken hitza, baina orain ez dut hitza aurkitzen…
…zeren eta…
…baldin eta ez badakizue jadanik zein den…
…baldin eta bihotzean ez badaukazue…
…beranduegi baita nik zuei esateko.
Agur.
Jainkoak bedeinka zaitzatela.
Eta ez sustatu tabakoa.
Eseri, eseri.
Agur esatera etorri naiz.
-Hicksvillera omen zoaz. -Greenvillera.
-Txikia izango da. -Bai, landaldea da.
Ez zuten sekula milako billeterik ikusiko.
Zer uste duzu, ba? Horregatik garbiagoa izango dela airea?
Hala uste dut.
Bai noski.
Uste dut badakidala zer irudikatzen duzun.
Mendibide bat eta Ford zahar bat.
Ford zaharraren ordez, zaldi zuri bat…
…eta zu San Jorge zara, armadura distiratsua jantzita.
Baserri batera heldu, eta gizon bat hilzorian ikusten duzu…
…eta, bakarrik, tresnarik gabe eta batere laguntzarik gabe…
…ezinezko ebakuntza bat egingo duzu.
Bihotz garbia duzulako salbatuko duzu.
-Ez dut irudikatu… -Bide hori ibiliko duzu.
Eta bidea ibili ondoren, badakizu zer aurkituko duzun?
Gizon bat, ipurdian forunkulu bat daukana.
Forunkulu bat ipurdian.
Ebaki egingo diozu, eta etxera.
Agur, doktore.
Marsh.
Hemen graduatutako ikaslerik bikainenetako bat zara.
Mediku aparta izango zara.
Ez ezazu bizitza bizi greziar tragedia bat bezala…
…galdu egingo zara eta.
Eskerrik asko.
Agur, doktore.
Ongi etorri Greenvillera.
Runkleman doktorea, hau nire emaztea da.
Atseginez, doktore. Gauza asko entzun ditut zutaz.
Denak gezurrak.
-Besterik ez? -Ez.
Biluzik etortzen gara mundura eta biluzik joaten.
Landa-medikua zara orain.
Hor daukat autoa.
Horra, bada: Greenville.
Kafetegi bixiak eta jantzi bitxiak.
10ºC neguan eta 37ºC udan.
Kaixo, Martha.
Ez dit hitz egiten.
Bi hilabete barru hilko zela esan nion orain dela 30 urte.
Diagnostikoa da nire espezialitatea.
-Sam! -Kaixo, doktore.
Ez ibili hainbeste, bestela hanka galduko duzu datorren hilean.
Tentsioa zaindu, Dave. Luzaroago biziko zara.
Txotxoloa.
Erotuta daude.
Joan den astean gizon batek besoa hautsi zuen.
Kilometro eta erdi ibili zen besoari eusten.
Badakizue zer galdetu zidan aurrenik?
-Zenbat kostatuko zitzaion? -Horixe.
Gogoratu hori baserritarrez.
Beti jakin nahi izaten dute zenbat kostatuko zaien.
-Oso bizkorra da. -Bai horixe.
Hemen biziko zarete.
Oso etxe polita da.
Ez dago gaizki.
Hau da zuen autoa.
Garestiago bat erosi ezkero, jendeak esango du: "Horra nire apendizea".
Ea gustatzen zaizuen.
Ziur nago baietz.
Gizon bat bidali nuen hau garbitzera.
Laguntzatxo bat nire aldetik zuek erosoago egoteko.
-Zenbat ordaindu zenion? -75 zentimo ordua.
Lapurtu egin dizute.
Bulegora joan beharra daukat. Bihar goizean ikusiko zaitut.
-8etan? -Bai.
Ondo da. Zoaz. Moldatuko naiz.
Goazen, iritziz aldatu baino lehen.
Hau Marsh doktorea da.
Kontsultak aldatzen ez dizkiozun artean, Snow andreari ez dio axola…
…biztanle kopurua gutxitzen baduzu. Ez al da hala?
-Ez. Shoeman andreak deitu du. -Atsedena, eta Cafergot 5 orduro.
-Jergens jaunak berriz deitu du. -Antiazido dosi bikoitza.
Ultzera bat du.
-Zer ekarri du postak? -Laginak eta fakturak.
Eta Henderson andereñoaren beste gutun bat.
Zu bai barregarria!
Harrituta, ezta?
Ondo hornitutako liburutegia.
Landa-mediku batentzat.
Jakitun egon beharra dago.
Pazienteek Reader's Digest irakurtzen dute…
…eta sekula entzun ez dituzten gaixotasunez hitz egiten dute.
Segi, segi.
Adam Wernerek min handiagoa du besoan.
Orduro, kendu 5 minutuz pisua. Zer gehiago?
-Ezer gehiago ez, oraingoz. -Datozela.
Parrish jauna.
Goiz eta arratsalde erabili ukendua, eta ez eseri gehiegi.
Autobus-gidaria naiz, zutik gidatu beharko dut.
Irakasle batek esan zidan ipurdiko forunkuluak sendatuko nituela.
Hona lehenengo kasua.
Esan al zizun ez zizutela seguru asko ordainduko?
"A" esan.
Berriz.
Min ematen du!
Ez izan hain negartia.
Berdin zait zer gertatzen zaion zure igelari.
-Tira, Emma. -Ezinezkoa da.
Ezinezkoa da, baina haurdun zaude.
-Txantxetan ariko zara! -Ez, benetan ari naiz.
Gizon handi batek esan zuenez, ez da hanka hautsi bat baino okerragoa.
Bai, baina…
AZUKRE-PASTILLAK
Pastilla bat bazkal ondoren.
Mila esker, doktore, ea laguntzen didaten.
Lagunduko dizute.
Ez du ezer txarrik eta.
Min dutela esaten badizute, trata itzazu.
Min dutela uste badute, ustez duten mina trata ezazu.
Medikuntzan jarduteaz gainera, tratatu egin behar da jendea.
Zentimetro bat gehiago.
Lasai.
Orain.
Orain, itxi.
800 dolar diamantetan irentsi berri ditu mutiko honek!
-Ez diote kalte egingo. -Berari?
Niri bai, ordea!
Ez ezazu bistatik galdu, Harry.
Dave, uste dudana al daukat?
-Ez ni engainatu. -Bai, Ed.
-Min emango dit? -Konponduko dugu.
Hori bezain erraz?
67 urte dituzu, eta play boy bat bezala bizi izan zara.
Arrazoi duzu, Dave.
Ez naiz damutzen.
Ziur zaudete ebakuntza honek sendatuko nauela?
Jakina, beste gizon bat bihurtuko zaitugu.
Hori egitean, bidali bestea pikutara.
Esan nizun ordainduko zigutela.
Dirurik ez, baina oilasko ugari mahaian.
Nekatuta?
Hilda nago.
-Afaria berehala egongo da prest. -Ederki.
Lanpetuta egongo zinen egun osoan.
Lanpetuta?
Ez dakizu ondo. Trumilka datorkigu jendea kontsultara.
Ez dakit nondik ateratzen diren, hain herri txikia izanik.
Runkleman sekulako gizona da, denetik egiten du.
Adenoideak, bihotzekoak, haurdunaldiak…
Eta mediku ona da.
200dik gora kasu tratatuko genituen aste honetan.
Hori nahi zenuen.
Bai, baina hainbeste eta hain azkar.
Horrela lan eginez, ez dugu astirik.
Pazienteren bat behar bezala atendituta ez egoteak izutzen nau.
Jendeak ez du miraririk espero.
Ezin duzu egun osoan lan egin, eta gauez kezkatuta egon.
Ez noski.
Ez zara konturatu. Hain lanpetuta zabiltza, non…
…ez baitugu hitz egiteko astirik izan.
Eta gauza batzuk esan nahi dizkizut.
Nire bizitza osoan sekula izan naizena baino zoriontsuagoa naiz.
Lana faltan botako nuela uste nuen, baina ez.
Egun osoan errepikatzen diot neure buruari zer bizkorra naizen…
…zure andrea eta zure emaztea izanik.
Kontua da…
…izugarri maite zaitudala.
Osoa sentitu nahi dut.
Ez duzu uste orain…?
Familia eduki nahi dut, Luke.
Esan nahi dizut…
Tira…
Esan?
Bai, Marsh doktorea hemen dago.
Bai, Bassett andrea.
Ez, ez ezazu mugitu.
Bai, berehala. Helbidea emadazu.
Lang baserria, iparraldeko bide zaharra.
Ezkerra.
Eskerrik asko.
Nat Basset, ukuilu-mutila, zaldi batek ostikada bat eman dio.
Mila esker, Kris. Lo egizu berriz.
Orain atseden hartuko du, Basset andrea.
Gaur gauean ez da berriz esnatuko…
…baina, esnatzen bada, ez dadila ohetik mugitu.
Eskerrik asko, doktore.
Ia ahaztu zait.
Bukatzean berarengana joateko eskatu dit Lang andreak.
Goizeko ordu batetan?
Jaikita dago.
Gabon, Marsh doktorea naiz.
Ni Harriet Lang naiz.
Sartu, Marsh doktorea.
Eskerrik asko.
Net Bassetek kezkatuta nindukan.
-Zer moduz dago? -Oraindik ezin dut esan.
Aldaka hautsi bazaio, ezingo da bi hilabetetan mugitu.
-Abisatu nion zaldi horretaz. -Bai?
Zaldi garañoa da. Lasterketarako zaldiak hazten ditut.
Jakina.
Hau Ben Cosgrove da. Marsh doktorea.
Doktore.
Ordu batzuk badira joatekoa nintzela.
Ben umezaina da, helduentzat.
Bai.
Gabon, doktore.
Barkaidazu.
Zer edan nahi duzu?
Ezer ez.
Atsegin dut disko hori.
Behin eta berriz jartzen dut.
Dave Runklemanek zutaz hitz egin dit.
A bai?
Ez al didazu galdetu behar zer esan zidan?
Ederki. Zer esan zizun?
Medikua izateko jaioa zinela.
Ezagutu nahi zintudan.
Benetan.
Lotsarazten ari natzaizu.
Ez, ez nauzu lotsarazten, nekatuta nago.
Ebakuntza bat dut bihar goizeko 7etan.
Denek esaten didate bakarrik ez edateko.
Baina ez didate esan jendeari nola edanarazi nirekin.
Sentitzen dut zu bakarrik egotea.
Ez dut esan bakarrik nagoela.
Ez dut ondo lo egiten.
Gaur ondo lo egingo duzu.
Oso modu adeitsua gehiegi edan dudala esateko.
Eta arrazoi duzu, hala da.
Gabon, Marsh doktorea.
Gabon, Lang andrea.
Greenvilleko ospitalea, egun on. Itxaron pixka bat.
Egun on, Penrose andrea. Non daude sasimedikuak?
Garbitzen.
Kolonia-ura, hormona-krema eta ezpainetako gorria.
Maite zaitut.
Lang alargunarekin egon omen zara bart gauean.
Bai, ukuilu-mutilak kezkatuta zeukan.
Zer iruditzen zaizu?
-X izpien arabera… -Ez naiz ukuilu-mutilaz ari.
Ez esan pentsatu ez duzunik.
Oso atsegina dirudi.
Kaixo, doktore.
Lou.
Oraindik ez dut probatu joan den hileko droga miragarria.
Ea zer behar dudan.
4 poto aspirina, 20 penizilina prokainarekin…
…dozena bat espatula eta bi pakete benda handi.
Dena apuntatu duzu?
-Gauza berezi bat daukat. -Ez, ez.
Itxoin pixka bat.
Nor da Ben Cosgrove?
Haren abokatua. Eta andreak ez dio batere onik egin.
Kontuz, arriskutsua da.
Hau da azken 30 urteetako estetoskopiorik aurreratuena.
Sekula ez duzu horrelako anplifikaziorik entzun.
Aurrera.
Erosiko al dugu?
Bai, oso ona da.
-Zenbat da? -230.
Ederki. Eramazu bulegora. Eta orain, ospa.
Mila esker, Dave. Marsh doktorea. Datorren astea arte.
Hortaz?
Hortaz, zer?
Tira, tira. Zer entzun duzu?
-Ez dut ezer entzun. -Ez gezurrik esan.
Ondo da.
Murmurio sistolikoa, thrill, arritmia.
Zeren beldur zara?
Ehun laguni gora diagnostikatu izan diot hori.
Noiztik dakizu?
Orain dela bi hilabetez gero. Horregatik zaude zu hemen.
Erretiroa hartu beharko duzu.
Giltzurrunak zanpatuta dauzkat eta prostata ondoezik.
Aurrerantzean ez naiz ondo ibiliko, eta lan egiten ez badut…
Ekialdera joan behar zenuke, Raemer edo Hamiltonengana.
Ebakuntza egin diezadaten? Ez, mila esker.
Sendatzen saiatu behar duzu.
Hausten denean, azkar joango naiz.
Zer gehiago eska liteke?
Snider doktorea, Marsh doktorea.
Snider doktorea ospitaleko zuzendaria da.
-Atseginez. -Zer moduz, doktore?
Bera da anestesista?
Zu kaletarra zara, eta hau Greenville da.
Pazienteak ezin badu anestesista ordaindu, Snider aritzen da.
-Prest zaude, Clem? -Prest.
Kosta zaio arnasa hartzea.
-Zein da odol presioa? -6-0.
Zianotikoa da.
Pentotala eten.
-Sueroa besterik ez eman. -Zunda endotrakeala, azkar.
Espasmoan sartzen utzi diozu, ezin du arnasa hartu.
Itxita dauka, ezin dut zunda pasatu.
Trakeotomia egiozu.
Itxaron, Dave. Curarea.
Ez du ezer egingo.
Ez badu egiten, badugu irekitzeko astia.
Segi.
Erantzuten ari dela dirudi.
Zunda berriz.
Oxigenoa.
Oxigenoa!
Beste bata bat eta eskularruak.
Kolorea etortzen ari zaio, onik aterako da.
Mila esker, Kris, oso ondo egin duzu.
Begiraiozu: kezka-kezka eginda.
Badakit zer gertatzen zaion.
Egun osoa darama Snider doktoreaz niri hitz egin nahian.
Egun osoa daramat horretan, bai; Pentotalaren kontu hori…
-Mesedez, orain ez. -Hitz egin beharra daukat.
Garbi hitz egitea nahi duzu? Horixe egingo dut.
Ez dago bere buruaz ziur, ez da oso ona…
-…baina ospitaleko zuzendaria da. -Ez da gai!
Erne nago istilurik sor ez dezan, baina ezin dugu gainetik kendu.
Kargu politiko bat da. Eta inork ezin dugu ezer egin.
Ahatz dezagun eta saia gaitezen ahalik eta hobekiena pasatzen.
Hau nire gau librea da.
Harriet!
Kaixo, Dave. Dave Runkleman da.
Zer moduz, Dave?
Kaixo, Marsh doktorea.
Gabon, Lang andrea.
Nire emaztea; Lang andrea eta Cosgrove jauna.
Atseginez.
Pozten naiz zu ezagutzeaz.
Edan beste bat.
-Gehiegi edan dut. -Beste bat.
Ez kezkatu gehiago.
Harrietek urteak daramatza Benekin dantzan, eta ez da ezer gertatu.
Ez nago kezkatuta.
Soineko horrekin hain eder dago, ordea!
Haren astia eta dirua baneuka, eder nengoke ni ere.
Zu?
Bikote polita eginda zaudete!
Kris, nahikoa edan duzu.
Nik errezetatu diot, ez zaitez tartean sartu.
Kontuz honekin, oso gizon gaiztoa da eta.
Bai horixe, tori beste trago bat.
Ez du edaten, bere medikuak ez du nahi.
Nola esaten da latinez ginebra eta bermuta?
-Zer? -Hasi gara berriz.
Benek ez ditu medikuak begiko.
Pazienteak nahasteko egiten omen ditugu errezetak latinez.
Abokatuek hizkera arruntean idazten dituzte kontratuak, ezta?
Amateurrak gara zuen ondoan.
Elkarte sekretu bat zarete. Denak berdinak, agurtzeko eran izan ezik.
Mozkortuta zaude, eta ez dakizu zer esaten ari zaren.
Ez dakidala?
Hain mozkortuta nago, non gauza bat esango dizuedan.
Jendeak jakiten duenean zer gutxi dakizuen…
…ezingo duzue jendea orain arte bezala hil.
Paziente batzuk galdu ditut, baina asko salbatu.
-Guk, medikuok, badakigu… -Zer dakizue, ba, zuek?
-Oso zakar portatzen ari zara. -Eta oso ergel. Ezta?
Ez dakizue zergatik taupatzen den bihotza, ez zer den pentsamendua…
…ez zergatik sentitzen duten nerbioek.
Ez zergatik erditzen den emakumea 9 hilabeterekin eta ez 12rekin.
-Ez dakizue ezta ere… -Ez, ez dakigu dena.
Baina ikasi egiten dugu.
Ikasi?
Ez duzue ikasten, azpizatitu egiten duzue.
Zuetako batek gaixoaren birikak eskatzen ditu…
…beste batek urdaila, beste batek bihotza.
Eta lurralde pixka bat sobratzen bada, erdibanatu egiten duzue.
-Izena ere jarri diozue horri. -Dirukidetza.
Hori da.
Eta paziente gaixoak, sufritzeaz gainera, dena ordaintzen dizue.
Erizain-eskolan bagenuen txiste bat.
Hatz-markarik ez uzteko janzten dituzte medikuek eskularruak.
Ez du batere graziarik.
Isilaraz ezazu! Elkarte sekretua ekinean!
Zergatik ez diozue uzten sasimediku-jokabide horri?
Zergatik ez diozu uzten sasilegelari-jokabide horri?
Sasilegelari deitu didazu?
Ixo biak! Hau leku publiko bat da.
Barkatu.
Hobe dugu etxera joatea.
Berdin zait zer diozun, mediku baten emaztea zara.
Eta ezin baduzu edan, ez edan.
Ez dut inoiz edaten, badakizu. Horregatik…
Egia esan, gutxienez.
Gehiegi edan eta hitz egin duzu Harrietekin dantzatu naizelako.
Hori zuk esan duzu, ez nik.
Kris.
Zer?
Barkaidazu.
Ez da ezer.
Nire errua ere izan da.
Ez. Sniderekin haserre nengoen, eta Cosgroverekin gero.
Eta zuk ordaindu duzu.
Ez dugu nahikoa hitz egiten.
Ez gara haserretzen…
…baina badirudi ez dugula gauza handirik elkarri esateko.
-Batzuetan nahi nuke… -Haserrealditxo bat baizik ez da.
Barkamena eskatu dizut.
Ez da ona bi pertsona horrela egotea.
Ez da izango, ez.
Honetaz hitz egin nahi izan nizun lehengo gauean…
…baina nekatuta zeunden.
Hemen hartu dugu bizilekua.
Etxe hau daukagu.
Familia edukitzea pentsatu behar genuke.
Goizegi da horretan pentsatzeko. Hasiberria naiz medikuntzan.
Oraindik ez dut askorik irabazten.
Ez da asko kostatuko.
-Eta nik ere… -Hitz egigun beste egun batean.
Gabon, Luke.
Gabon, Kris.
Gure doktorea da eta!
Zer zabiltza hemen?
-Paziente bat dut hemendik hurbil. -Gaurkoz bukatu duzu?
Zatoz etxera. Trago batera gonbidatuko zaitut.
Beste bat aterako dizut.
Ez da ona.
Zer esan nahi duzu?
Ez dela ona.
Niretzat.
Ez dut ulertzen, hala ere.
Bakarrik nengoela esan zenidan, eta hala nago.
Zaldiak eta Benekin afaltzea, horra zer den nire bizitza.
Ez da zirrara handikoa, baina…
Ez duzu beste zerbaitekin zaletzeko arriskua hartu nahi.
Zurekin, ez.
24 orduz diharduzu medikuntzan.
Eta, gainera, ezkonduta zaude.
Ez duzu niretzat astirik.
Zergatik etorrarazi nauzu?
Gogoa neukalako.
Eta txorakeria bat izan da.
Ezin naiz zutaz maitemindu.
Zorionekoa zu nahi bezala maitemintzen zarelako.
Nik ezin dut.
Ergela.
Zer diozu, Al?
Tentsioa normal duzu, hemoglobina-analisia bikaina da…
…eta zorionak haurdun zaudelako 12 hilabeteko.
Eskerrik asko, banengoen ba.
Lucas Marsh aita! Ezin dut imajinatu.
Urduri dago? Zer esan du? Pozik egongo da.
Zer gertatzen da?
Oraindik ez diot esan.
Ez diozu esan?
Ez du zentzurik.
Hori ezin da sekretuan eduki, eta gutxiago mediku bati. Zergatik?
Zer gertatzen da?
Ez du umerik nahi.
Gizon askok ez dute nahi, badatorrela jakiten duten arte.
Orduan, tren elektriko bat erostera joaten dira.
Luke, ez.
Gu ez gara horrelako senar-emazteak.
Eskerrik asko, Al.
Kris, esaiozu.
Hala eta guztiz ere, esaiozu.
Ba al dut hutsunerik aste honetan?
-Ostegunean. -Ederki.
Atzeratu egun horretako hitzorduak. Ez naiz egongo.
Ondo da, doktore.
Sukarra izango du injekzioaren ondoren, baina ondo egongo da.
-Gabon. -Gabon, doktore.
-Gabon, -Gabon, doktore.
Nor da hori?
Terminala. Neumonia.
Tenperatura hartuiozu. Kiskaltzen dago.
-Ezin da, ia ez du pultsurik. -Hartuiozu.
-Nola du izena? -Carlisle Simmons.
-Ez dago ezer idatzia. -Ez dago ezer idazteko.
-Snider doktoreak ikusi du? -Jakina.
-Zer agindu du? -Horrelakoetan, ez du ezer agintzen.
Horrelakoetan?
Ordua iristean, doktoreak bakean hiltzen uzten die.
Honek ez du goiza arte iraungo.
Zenbat du?
39,8.
Tori.
Mantxa hauek bazeuzkan doktoreak aztertu duenean?
Bai, jauna.
-Atera ohea. -Baina, doktore.
Atera ohea.
Paziente hori nirea da! Zer ari zara?
Kloromizetina eta oxigeno bina kapsula nahi ditut.
-Doktore… -Egizu, eztabaidarik gabe.
Esaiozu nire emazteari berehala etortzeko.
Tifusa du, ez dugu astirik.
-Ez dakit zer nahi duzun. -Kendu! Isolatu egin behar dugu.
Dei hori egizu.
Zuzendaria naiz, eta ospitalea ez nahasteko agintzen dizut.
Tifusaren arriskuan jarri duzu ospitale osoa. Kontu larria da.
Baina sinestezina da paziente bat hiltzen uztea.
Zaharra da, hilzorian dago, ezin da ezer egin haren alde.
Medikua zara, eta ezin duzu erabaki hori hartu.
Bizirik eutsi behar diozu.
-Koman dago. Non daude blokeak? -Ez dauzkagu.
Denbora galtzen ari zara, badakit.
Goizeko 6ak baino lehen hilko da.
Ospa hemendik nik zu hil baino lehen.
Burutik jota zaude.
Ekatzu oxigenoa.
Alkohola.
Odol gehiago behar dut.
Ez, nik egingo dut hori.
Tentsioa hartuiozu.
Erantzun egin behar luke.
Ez dago presiorik.
Kortisona, 10 mg.
Masajea hanketan.
Komatik atera da. Aulkia kenduko dugu.
-Suero gehiago behar dugu. -Nik ekarriko dut.
Segi oxigenoarekin.
Arnas egiteari utzi dio.
Lortu dugu. Orain arnasa hartzen ari da.
Coramina-injekzio bat jarriko diot.
Nik segituko dut.
Honezkero, hilik zegokeen.
-Nekatuta egongo zara. -Pixka bat.
Gauza bat esan nahi dizut.
Zoragarria zara.
Beti jakin dut, baina ez dizut inoiz esan.
Aparta zara.
Erizain aparta.
Etxeko lanak eta familia kontuak, hori ez da zuretzat.
Ospitalera itzuli behar duzu.
Hemen behar zaituzte.
Nekatuta nago, etxera noa.
Jaun-andreok, Runkleman doktorearen ahotsa.
Tifusa dago Greenvillen. Tifusa oso kutsagarria da.
Izurrite bat saihets dezakegu, agindutakoa egiten baduzue.
Zoazte berehala ospitalera txertoa hartzera.
Berriz diot: Zoazte berehala ospitalera txertoa hartzera.
Odo ondo, Harry. Orduro emititu ezazu.
Bigarren injekzioa zortzi egun barru.
Zu al zara Runkleman doktorea?
-Nor zaitugu? -Alfred Boone.
Cadillac bat omen daukazu.
Axaleko kontua. Cadillacek nauka ni.
-Luke hemen al dago? -Injekzioak jartzera joan da.
-Kristinarengana joango naiz. -Mahuka igo ezazu.
-Txantxetan ari zara? -Mahuka igo.
Ondo da.
Greenvilleko ospitalea, gabon.
Kaixo, Marsh andrea. Bai, Marsh doktoreak arestian deitu du.
Beste injekzio bat jarri behar du, Lang andrearenean.
Eskerrik asko.
Bisita bakarra geratzen zaio, berehala etorriko da.
-Kafe gehiago? -Ez.
Isilaldi hau deseroso samarra da.
Zer gertatzen da?
Ez diot umearena Lukeri esan.
Egia esadazu.
Saiatu naiz berari esaten, baina ezin dut.
Esan egin behar diozu.
Ezin dut.
Luke zurekin ezkontzera zihoanean, eroa deitu nion. Badakizu.
Baina oker nengoen.
Eta lagundu egin nahi dizuet. Horretarako etorri naiz.
Badakit, eta eskertzen dizut.
Baina neuk konpondu beharko dut hau.
Bai.
Ez uste goseak amorratzen nagoenik, baina zer daukazu hozkailuan?
Begiratzera noa.
-Gabon, andrea. -Mila esker. Gabon, Clara.
Zer dabilkizu buruan?
-Ezer ez. -Esan egia.
Ez dakit… Sentitzen naiz…
Errudun.
Beharbada.
Ez zait gustatzen "esan nizun" esatea.
Bai.
Errudun sentitzen naiz.
Eta ez zait gustatzen.
Ez al zara, ba, emaztea axola ez zaion gizona?
Bai.
Berdin dio.
Ez zinateke errudun sentituko, axolako ez balizu.
Zertarako balio du hitz egiteak?
Joan egin nahi duzu. Zergatik ez zoaz?
Tira, ba.
Ez nuen uste hau horrela izango zenik.
Ez dut izango lehen baino arazo gehiago.
Esan nizun.
Zaldiz ibiliko naiz, eta bihar Ben Cosgroverekin afalduko dut.
Bizi egingo naiz.
Agur, Harriet.
-Al, zer zabiltza? -Sartu.
Zer zabiltza zu hemen gauaren erdian?
Zure zain.
-Goazen barrura. -Egon naiz barruan.
Sei ordu eta erdiz.
Zer gertatzen da?
Galdera ona da. Esadazu.
Aizu, Al…
Ez zaitez nekatu niri tartean ez sartzeko esanez.
Haurdun dago.
Ez dit hitzik esan.
Pare bat aldiz saiatu zaizu.
Bai, hala da.
Medikua zara.
Ez diozu inoiz begiratzen?
Ez diozu begiratzen?
Nahiago begiratu izan banio.
Orain da unea. Saiatu.
-Al… -Uztazu. Hurren arte.
Kris…
Al zain neukan kanpoan.
Ideiarik ere ez nuen.
Jakin izan banu…
Kris, barkaidazu.
Barkaidazu, benetan.
Utzidazu saiatzen…
Hitzematen dizut…
Altxa zaitez.
Barkamen eske zabiltza beti.
Min ematen didazun bakoitzean, barkamen eskean gero.
Maite nauzulako itxurak egiten konpondu nahi izaten duzu gero.
Baina ez du jadanik balio.
Badakit non egon zaren gaur gauean…
…eta ezin dizut barkatu.
Kris, entzuidazu. Entzun egin behar didazu.
Oker jokatu dut, badakit.
Baina zin dagizut…
Ez.
Entzun zuk niri eta ez eten, esaten didazunak ez baitu axolako.
Hasieratik uste zenuen ez nintzela behar bezain bizkorra…
…edo zure emaztea izateko behar bezain erakargarria edo emakumea.
Lagunak haurdun nagoela esan dizulako belaunikatu zara.
Utzi itxurak egiteari!
Nazkatuta naukazu! Ez zaitut behar ume hori edukitzeko!
-Kris, entzun egin behar didazu! -Ez!
Dirua behar zenuelako ezkondu zinen nirekin.
Lortu duzu, ba! Medikua zara! Orain ez nauzu behar!
Eta nik ez dut behar zuk eman diezadakezun gutxia!
Ez dut zurekin bizi nahi, Luke.
Mesedez, alde hemendik!
Ospa!
Zoaz hemendik, Luke!
Mesedez!
A zer eguraldia!
-Mezuren bat? -Bai, doktore.
Marsh doktorea, hona zureak.
-Baduzu Krisen berri? -Ez.
Bart gauean ikusi nuen, primeran dago.
Gaur berataz zerbait jakingo zenuela uste nuen.
Ahalmenak galtzen ariko naiz.
Eskerrik asko saiatzeagatik.
-Gabon, Marsh doktorea. -Zer moduz, Felton?
Itxura hobea duzu, Parker jauna.
Segi tratamentuarekin.
-Zer moduz, Charlie? -Ondo, doktore.
Ikusagun.
Marsh.
Dave Runkleman da.
Eskua bularrera eraman, eta lurrera erori da.
-Bat-batekoa izan da. -Demarol, 100 mg. Azkar.
Ireki egin behar dut. Aorta hausten ari zaio. Hemorragia du.
Ez al da hobe Staffordera deitu, eta beste mediku bat eskatzea?
Ez dago astirik. Lagundu nahi didazu?
Ederki, anestesista baten bila noa.
Ez ezazu horrela hartu. Hau edonori gerta dakioke.
Ixo, Dave.
-Motela eta erregularra. Eusten dio. -Angelu zuzeneko pintza.
Hor du haustura.
Ductus pintza.
Bereizi, leku gehiago behar dut.
Eutsi honi. Jostura. Arteria-pintzak.
Forzeps luzeak.
Lehortu.
Garbitu lekua.
-Zer presio du? -Ona. 110-70.
Ea ondo xurgatzen duen.
Hemorragia-lehorgailua.
Hori da.
-Utz dezakegu. -Ez, oraindik ez.
Oxigeno gehiago behar dugu. Ireki balbula.
Hemorragia moztu duzu. Itxi egingo dugu.
Forzeps txikiak.
Aorta bilduko dut, aukera guztiak baliatuko ditut.
-Azpitik egin. -Saiatzen ari naiz.
-Oso ahula da. Ez saiatu. -Disekzio-guraizeak.
Anestesia gehiago. Plastikoa.
-Kontuz ibili. -Azpitik joan behar dut.
Kontuz, luzatzen ari da.
Birika gelditu beharko da.
Ia-ia lortu dut.
Kontuz.
Marsh, zatitzen ari da!
Pintzak, azkar!
Moztu eterra, oxigenoa bakarrik!
Ahalik eta odol gehiena, azkar!
Odol gehiago!
Xurgatzeari eutsi.
-Transfusioa hankan. -Ebakia handitu behar da.
Osteotomoa.
Bereizgailua. Barker.
-Hemostatikoak. -Ez, kurboak.
Rheinhoff forzepsa.
Honek ez dio eusten. Cushing.
Hemostatikoak.
-Zenbat dakartzazu? -Sei.
Askoz gehiago beharko ditut. Aurkitzen dituzun guztiak ekarri.
Itxaron, hurbildu osziloskopioa lehenik.
Ezkerreko aneurisma.
Pultsua oso ahula du.
Presio-balbula.
Tiraiozu bereizgailu horri.
Kendu traste hori hortik.
Eramazu. Heldu hemendik, Sneider.
Azkarrago sarrarazi behar da odola.
Pultsua ahultzen ari zaio. Ia ez diot sumatzen.
Bihotza gelditu zaio.
Adrenalina, azkar.
Jarriozu zuk. Nik masajea egingo diot.
Ez du erantzuten.
Erantzunik ez, hala ere.
Doktore.
Hil da, Marsh.
Jainkoak lagundu diezaiola, oker jokatu du.
Kris.
Luke.
Kris, lagunduidazu.
Jainkoarren, lagunduidazu!
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz