EMAKUME EZEZAGUN BATEN GUTUNA
Viena 1900 inguruan
Erabakia hartu duzu, beraz? Aurrera jarraituko duzu?
Zergatik ez?
Tiratzaile ona delako.
-Hori entzun dut. -Saiatu lo pixka bat egiten.
Ni zu banintz, ez nuke koñak gehiago edango.
5etan etorriko gara zure bila. 3 ordu dituzu.
Ez zait askorik axola inork ni hiltzea.
Baina badakizute zer latza den niretzat goizean goiz jaikitzea.
-Gabon. -Gabon.
Stefan okerreko gizonarekin liskartu da oraingoan.
Hemengo egongo ote da gu beraren bila etortzean?
-Nor da? -Brand.
Egun on, Brand jauna.
Gora bihotzak, John.
Ez dut konpromiso hau hartzeko asmorik.
Ohorearen luxua jaun prestuentzat bakarrik da.
Bildu nire gauzak.
Egonaldi mugagabe baterako zure ustez beharko dudan guztia.
Zalgurdi bat nahi dut behean ordubete barru.
Atzetik irtengo naiz.
Tamalez, ez naiz hemen egongo horien aurpegiak ikusteko.
Gauez iritsi da?
Ekarriko al didazu kafea… koñakarekin?
"Gutun hau irakurtzen duzunerako, hilik egongo naiz, beharbada".
Gutun hau irakurtzen duzunerako, hilik egongo naiz, beharbada.
Hainbeste gauza ditut zuri esateko, eta oso denbora gutxi, agian.
Noizbait bidaliko al dut? Ez dakit.
Idazteko indarra behar dut beranduegi izan baino lehen.
Idazten ari naizen artean, garbi geratzen ari da…
…guri gertatutakoak bere arrazoi propioa zuela…
…gure ulermen eskasaz gaindikoa.
Hau iristen bazaizu…
…jakingo duzu nola izan nintzen zurea…
…ni nor nintzen edo existitzen ere ote nintzen ez zenekienean.
Denok bi urtebetetze ditugula uste dut.
Jaiotza fisikoaren eguna eta bizi kontzientearen hasiera.
Nire oroimenean ez dago ezer bizirik edo errealik…
…udaberriko egun hura aurretik…
…eskolatik etorri…
…eta etxe-aldaketa kamioi bat ikusi bainuen gure etxe aurrean.
Nor ote zen gure etxelagun berria, gauza eder haien jabea?
Sartu, Lisa!
Sartu berehala, aitu?
Lisa!
Bai, ama.
Nork garbituko du hori dena? Nik, noski.
Ez dut beste zereginik eta!
Ekarri beste soka bat.
-Zer? -Beste soka bat ekartzeko.
Ederki!
Ekarri beste soka bat!
Ez dut musikari baten trasterik etxez gehiago aldatuko.
Zergatik jo behar du pianoa eta ez flautina?
Non jarriko ditut hauek?
Zer?
Langelan.
Non dago eskatu dizudan soka? Zain daude!
Banoa!
Eskerrik asko.
Lisa, zer ari zara hor? Sartu barrura!
Egun hartan ez zintudan ikusi, eta hurrengo egunetan ere ez.
Baina jotzen entzuten nizun.
-Ea isiltzen duen zarata hori. -Ez da zarata.
Ez niri zalapartaka etorri. Brand jauna jotzen ari da.
Jotzea, hori?
-Zenbat urte ditu? -Nork?
Berak.
Ez dakit. Zahar samarra, ustez.
Eskolatik kanpo hizketan aritu naizen mutil hori…
Mutil argal ile-horia eta sudur luzea…
Janari denda ondoan bizi dena…
Zerbait egin beharko dut, ez baditu eskuak geldirik edukitzen.
A zer gauzak egiten dituen, kalean bertan!
Eskerrik asko, John. Berandu etorriko naiz.
Eskerrik asko.
Egun on.
Baina, Lisa…!
Gorri-gorri zaude.
Lotsagorritu egin zara!
Emango dizut nik!
Bai, lotsagorritu egin nintzen.
Eta hori ulertzea kostako bazaizu ere…
…une hartatik bertatik, zutaz maitemindu nintzen.
Kontzienteki hasi nintzen neure burua zuretzat prestatzen.
Txukunago janzten nintzen, zu nitaz ez lotsatzeko.
Dantza-eskolak hartu nituen.
Dotoreagoa izan nahi nuen eta manera onak zuretzat ikasi.
Gehiago jakin nahi nuen zutaz eta zure munduaz.
Liburutegira joan nintzen antzinako musikari handien bizitzak ikastera.
Zure kontzertuetara joaterik ez banuen ere…
…zure arrakasta partekatzeko moduak aurkitu nituen.
Hilabeteak pasatu ahala, zure lagunak ezagutzen hasi nintzen.
Asko emakumeak ziren. Gehienak.
Lisa!
Non zaude?
Ez al duzu afaltzen bukatu behar?
Barkatu, ama.
Baina zu bakarrik zeunden arrats horietarako bizi nintzen, ordea.
Eta niretzat bakarrik jotzen ari zinela itxuratzen nuen.
Badakit ez zenekiela.
Nire bizitzako ordurik zoriontsuenak ematen zenizkidan.
Niretzat egun handi bat iritsi zen orduan.
Gure eraikinean, osteguna alfonbrak astintzeko eguna zen.
Goazen berari laguntzera!
-Neurea astindu beharra daukat. -Gero astinduko dizut nik.
-Gogoratu zer hitzeman didazun. -Gogoratuko dut.
Alfonbra polita!
-Alfonbra polita da, ezta? -Alfonbra soil bat da.
Zuk zer dakizu!
-Zergatik ari gara hau egiten? -Ixo! Entzun egingo dizu.
Ezin du hitz egin.
Entzun dezake, ordea.
Ez horregatik.
Goazen, Lisa.
Orain joango naiz.
-Zer egin behar duzu? -Zoaz. Orain joango naiz.
Zer egin behar duzu?
Joaten ez bazara, behera botako zaitut.
Erotu egin al zara?
Lisa!
Zer zabiltza hor goian?
Gauza bat esan behar dizut.
Oso berri onak dira.
Horretan zentzuz pentsatzen baduzu, asko poztuko zara.
Eseri.
Ulertzekoa da ni Kastner jaunarekin ikusteak zu harritu izana.
Huts egin dut, beharbada, zuri hori lehenago ez esanez…
Zure ama ez da hain zaharra.
Miresleak ere baditu. Eta, baita ere…
…gai da gizon batez maitemintzeko.
Egunen batean hobeto ulertuko duzu horrek zer esan nahi duen.
Badakizu zer latza den guretzat nire dirusari txikiarekin bizitzea.
Kastner jaunak negozio egoki bat dauka Linzen.
Jostun militarra da.
Eta ohorez eskatu dit berarekin ezkontzeko.
Gainera, gizon jatorra da eta estimazio handia dizu.
Bere laguntzarekin, askoz errazagoa izango zaizu…
Ama!
Zer gertatzen da?
Linzera joan beharko dugu? Han bizi beharko dugu?
Zergatik ez? Zerk atxikitzen gaitu hemen?
Ez naiz joango! Ez naiz joango!
Lisa!
Zer gertatzen da?
Zer duzu?
Lisa!
Ez naiz joango! Ez naiz joango!
Zentzuduna izan eta esaiozu amari.
-Ez naiz joango! -Lisa!
Hori gure konpartimentuan joango da.
Guztira, 11 dira.
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11.
Eta kutxak, laztana.
Lasai, maitea. Ni arduratuko naiz guztiaz.
Esan didate kutxak…
Edo nirea minutu erdiz atzeratuta dago, edo geltokikoa aurreratuta.
Zenbat da?
-Borondatea, jauna. -Koroa batekin aski izango da.
Hitzematen dizut kutxak garaiz iritsiko direla.
Eta maleta guztiak ere bai. 1, 2, 3, 4, 5…
Zenbat denbora beharko dute 3. klasean bidaltzen baditugu?
2 aste, beharbada.
Hauetako bakoitza bigarren klasean.
Hirugarren klasean!
Esan ez dizut, ba!
Egin beharrekoa garaiz egin. Horrela beti hobeto.
Deskargatu itzazu hemen.
Gure trena ez da 12ak arte aterako.
-Janaria! -Janaria! Ia ahaztu zait.
Bat-batean jakin nuen ezin nintzela zu gabe bizi.
Ez nekien zer egingo nuen…
…edo gurasoek zer egingo zuten nire falta sumatzean.
Zu beste behin ikusi besterik ez nuen nahi.
Zure ondoan berriz egon.
Neure burua zure oinetara bota, zuri heldu, eta zu sekula ez utzi.
Gainerako guztiak ez zidan axolarik.
Ondo da, ondo da.
O, zu zara, Lisa!
Linzeko bidean zeundela uste nuen.
-Trena ez al da atera…? -Gauza bat ahaztu zait.
Ni bizi izan nintzen gela hauek zure musikak bete zituen.
Orain hutsik zeuden.
Berpiztuko ote ziren berriz?
Berpiztuko ote nintzen ni?
Zuk bakarrik erantzun zenezakeen.
Beraz, zain egon nintzen.
Zain.
Ordu niretzat amaigabeetan zure atetik kanpo eserita egon nintzen…
…esna egoteko ahaleginetan…
…lo hartu eta ikusiko ez zintudan beldurrez.
Orduan…
-Nor da? -Brand.
Egun on, Brand jauna.
Eta, beraz, han ez zen ezer geratzen niretzat.
Linzera joan nintzen.
Zu erabateko askatasunean bizi izan zarenez beti…
…ba ote dakizu nolakoa den hiri gotortu txiki bateko bizimodua?
18 urte beteak nituen…
…eta nire lekua hartu beharra neukan, nonbait, gizartean.
Lisa, oinetara ez begiratu.
Diskrezioz joka ezazu eta utziozu berari hitz egiten.
Baina zuk ere hitz egizu. Entzuten didazu, Lisa?
Egun on, koronela.
Egun on.
Kastner andrea, Kastner andereñoa, Kastner jauna.
Ohore handiz aurkezten dizuet nire iloba, von Kaltnegger tenientea.
Ohore handiz muin ematen dizut eskuan.
-Atsegin handia da zu ezagutzea. -Eskerrik asko, tenientea.
Ohore eta atsegin handia da niretzat zu ezagutzea.
Eskerrik asko, tenientea.
Gure alaba aurkezten dizut, Lisa.
Leopold von Kaltnegger tenientea.
…enperadorearen urbetetetze goizeko desfilea.
Barkatu.
-Gustatzen zaizu Linz? -Bai, nahikoa.
Sosegu handikoa irudituko zaizu Vienan bizi ondoren.
-Atsegin dut Viena. -Benetan?
Vienan zer duzu gustukoa?
-Musikazalea izango zara eta. -Bai.
Musika ona daukagu hemen ere.
Bi larunbat arratsaldez behin kontzertua izaten dugu Kursalon-en.
Benetan?
Noizbait zu hara ohorez laguntzeko baimena emango didazu, beharbada?
Oso atsegina zara.
Kadetea nintzenean, neuk ere jotzen nuen.
-Bigarren tronpeta jotzen nuen. -Zer polita!
Pozten naiz zuri musika gustatzeaz.
Ez du ezer txarrik neskak jende egokia besterik ez ezagutzeak.
Tenienteak arrazoi zuen. Linz hiri musikal bat zen.
Uda hartan, hilean bitan, entzutera joaten ginen tenientea eta biok.
Ilundu aurretik ziur nago zerbait iragarriko digutela.
Atsegin handia hartuko genuke, koronela.
Kontu bat aipatu nahi nizuke.
Barkatuko didazu nire buruari zilegitu diodan ekintza hau.
Esan beharrik ez dago lehen aldiz ikusi zintudanetik…
-…oso itxura ona hartu nizula. -Eskerrik asko.
Zure gurasoek ez dute gaitzesten zuri eskaintzen dizudan lagunartea.
-Baina, teniente, nik… -Utzidazu bukatzen.
Nire aukerei dagokionez, osabak eta beste batzuek uste dute…
…karrera militar bikain bat egiteko gai izango naizela.
Horretan ez dago zalantzarik.
Goizegi da, jakina, erabateko urratsez hitz egiteko.
Zentzuzko epe bat behar dugu elkar ezagutzeko…
Barkatu, ezinezkoa da.
Ezinezkoa?
Mesedez, ez eskatu azalpenik.
Berriz galdetu behar dizut. Beste norbait al dago?
Bai. Ezkontzeko hitzemanda nago.
-Ezkontzeko hitzemanda? -Lehenago esan behar nizun, baina…
Baina Linzen zauden ezkero, ez zaitut beste inorekin ikusi.
Ez da Linzen bizi. Vienan bizi da.
-Vienan? -Musika idazten du. Musikaria da.
Nola da posible? Zure gurasoek nire osaba adoretu dute…
Oraindik ez dakite.
Gizon batekin ezkontzeko hitzemanda zaude eta zure gurasoek ez dakite?
Barkatu, ni…
Beraz, mesedez.
-Ez zaie asko faltako. -Ardoa!
Zerbitzari, ardoa!
-Ez dut ulertzen. -Lisa, zer gertatu da?
-Zer gertatu da? -Ezer ez.
Zerbait esango zenion. Zer esan diozu?
-Egia besterik ez diot esan. -Egia? Zer esan nahi du egiak?
-Zer esan diozu? -Ez nagoela libre.
Zer?
Nire guraso gaixoentzat hura amaiera zen.
Niretzat, berriz, hasiera berri bat zen.
Hura berriz ikustean, Viena distira berri batez agertu zitzaidan.
Kanpoan nengoen artean, irrikaz pentsatzen nuen zure hiria zela.
Orain, gure hiria da.
Madame Spitzerren etxean aurkitu nuen lana.
Horrelako saltegietan gauza asko ikasten dira.
-Lisa andereñoa, mesedez. -Banoa.
Arnasari eutsi.
Lisa andereñoa, zain gauzkazu.
-Oso polita. -Bai.
Oso.
Txit xarmagarria, bai horixe.
Iruditzen zaizu…?
Ez da besteak bezalakoa. Ez diot neska horri ulertzen.
Arratsero, itxi orduko, zuzenean joaten da etxera.
Bai zera!
Spitzer andreak egia esan zuen. Ez nintzen besteak bezalakoa.
Ez neukan inor zain.
Joan egiten nintzen, etxera ez…
…nik etxetzat neukan leku bakarrera baizik.
Gauero-gauero leku berera itzultzen nintzen.
Zuk ez zenuen inoiz nigan erreparatu.
Harik eta arrats batean…
Lehendik ere ikusia zaitut, duela gau batzuk.
Hementxe. Hemendik gertu bizi zara?
Ez.
Kale-kantariak entzutea gustatzen zaizu?
-Bai… -Niri ere ez.
-Neure burua aurkeztuko dizut. -Ez. Badakit nor zaren.
Nora joan erabaki beharko dugu goiz edo berandu.
Gauza bat ezeztatu behar dut.
Nolanahi ere, inoiz ez naiz iristen joatekoa naizen lekuetara.
-Barkatu. -Barkaidazu.
-Guztiz xarmagarria. -Eskerrik asko.
Beste zerbaitetan lagundu diezazuket?
Esaiozu Bowlishi ez naizela gaur arratsean entsaiora joango.
Zorionak.
Fritz, libre dago egunkaria?
Itxaron pixka bat. Brand jaunarekin ari naiz eta.
-Eta Lily, zer? -Lily…
Etortzen bada, zer esan behar diot?
-Esaiozu… -Esango diot…
…kontu garrantzitsu bat zela eta lan egin behar zenuela.
Hori da. Oso ondo.
-Ziur nago ulertuko duela. -Ziur nago.
-Mila esker. -Agur.
Stefan, atzo ez zintudan ikusi. Zurekin hitz egin behar dut.
Gero.
Kontzertu baten eskuizkribua ikusi dut. Mutil gazte batena da…
Schönbrunneko abesbatzaren erdia bere aitarena da.
Zure kontzertuetako batean joko bazenu…
Bihar hitz egingo dugu horretaz.
Ez izutu. Ondo geratzen ez bazaizu ere, otarraina ez da aztoratuko.
Oker nengoen. Ondo geratzen zaizu.
Ikusagun. Noiz jarriko dute berriz otarraina?
Ostiralean. Astebete denbora luzea da.
Zer iruditzen asteazkenean? Oreina dute.
Astelehenetan faisaia dute. Astelehenean ondo datorkizu?
Ez dut hitzordurik.
Nik ere ez. Bihar gauean afaltzera joango gara.
"Wiener Schnitzel".
Ondoko gelako emakumea Rudenski kondesa da, oker ez banago.
Sinatuko al diozu gaur arratseko kontzertuko egitaraua?
Kondesak esan du Mozartek berak ez zuela hobeto joko.
Zer atsegina!
Tori. Eskerrak eman kondesari konplimenduagatik.
Ez dut merezi, hala ere.
Duela 4 urte, re txikikoa jo zenuenean…
Horretaz gogoratzen zara?
…biharamuneko kritikak ere Mozartekin konparatu zintuen.
Oso gaztea nintzen. Horretan zegoen antza guztia.
Gustatzen zaizu?
"Valpolicella" du izena.
Alpeez bestaldean jaitsita hori da ikusten den lehen gauza.
Italiarrek diotenez, hain ardo ona da…
…mahatsak sustraiak haranean dauzkalako…
…eta begiak mendietan.
-Mesedez… -Mesedez, zer?
Mesedez, zutaz hitz egizu.
Sinesten dizut nire berri jakin nahi duzula. Zergatik?
Berdin dio zergatik.
Nahikoa erraz joan zaizkit gauzak.
Jendeak berehala onartu zuen nire musika.
Azkarregi, beharbada.
Batzuetan errazagoa da besteei atsegin ematea norberari baino.
Zer esan behar zenuen?
Ez duzu gehiegi hitz egiten.
-Tira… Ez dakit ondo nola esan… -Bai.
-Batzuetan, jotzen ari zinenean… -Segi.
…iruditzen zitzaidan ez zenuela aurkitu bila ari zinen hura.
Zenbat denbora daramazu nire pianoan ezkutatuta?
Ez eman azalpenik.
Konturatu berri naiz aztia zarela eta txiki-txikia egin zaitezkeela.
Gauza ona izan behar du azti baten adiskidea izateak.
Auskalo.
Noizbait lagundu diezadakezu, beharbada.
Nola lagundu diezazuket?
Horretan pentsatzen ari zinen, beraz.
Oso neska bitxia zara.
Nornahi ere zarela, nonahitik ere zatozela…
-…ez duzu arazorik? -Arazo handirik, ez.
Aspaldi ez zidala inork hori egiten.
Gelditu hemen.
-Gabon, Brand jauna. -Gabon.
-Arrosak? -Bai.
Gorriak?
Ez. Gorria okerreko margoa da. Emadazu arrosa txuri bakar bat.
Hau okasio berezi bat da.
-Tori. Gabon. -Gabon. Ondo pasa.
Asmatu al dut? Hau al da zure lorea?
Aurrerantzean hala izango da.
-Ixtea nahi duzu? -Ez.
Orain parkera.
-Dena itxita egongo al da? -Ez nuke nahi.
Ez naiz inoiz urtaro honetan etorri.
Atseginagoa da neguan. Ez dakit zergatik.
Udaberria nolakoa izango ote den imajinatzea nahiagoko duzu, agian.
Udaberrian ez baitago ez imajinatu ez desiratu beharrik.
-Badago nitaz zerbait ez dakizunik? -Gauzatxo batzuk.
Ez dakit argizarizko zure panpina bat noizbait egingo ote duten…
…eta hemen jarri ospetsua zarelako.
Hori egiten badute, ordainduko duzu ni ikustera etortzeko?
Berpiztuko bazina…
Orain neskato bat bezala ikusten zaitut.
Benetan?
Aita bizirik zegoenean, asko bidaiatzen genuen.
Ia noranahi joan ginen. Primeran pasatu genuen.
Ez nekien hainbeste bidaiatu zenuenik.
Leku berdinetan egongo ginen, agian.
Ez, ez dut uste.
Non egon zinen?
Aspaldiko kontua da, baina…
Adibidez, Rio de Janeiron.
Ederra, exotikoa; badu lorategi botanikoa…
…palmondoak hiribideetan, Azukre-koskor mendia…
…eta portua, arrain hegalariak ikusteko leku aproposa.
-Venezian gaude. -Bai, iritsi gara.
Nora joan nahi duzu? Frantziara? Ingalaterrara? Errusiara?
Suitzara.
Barkatu une batez, makinistarekin hitz egitera noa.
Zu eta andrea bidaiaz gozatzen ari zarete?
Asko. Suitzara joatea erabaki dugu.
-Tori. -Mila esker!
Suitza.
Suitza!
Arrain hegalariei begira zeunden. Eta gero?
Ez duzu bidaia amaitu behar?
Ez zen bidaiarik egon. Axola dizu?
Aitak lagun bat zeukan bidaia-agentzian.
Aitak kaleaz bestaldean lan egiten zuen, udal ur araztegian.
Eta argazkiz betetako karpetak ekartzen zizkigun. Pila genituen.
Arratsean aitak bidaia-berokia janzten zuen. Ni oso umea nintzen.
Aitak galdetu: "Nora joango gara?" Nik: "Veracruzera". Izen polita da.
"Han uda da. Kiskali egingo zara, kafe-ale bat bezala".
Beraz, ez zara inoiz han egon?
Ez. Gauerdiko Eguzkiaren Herrialderako bidaia bezalakoa zen.
-Zergatik ez, oraingoan? -Eguraldiagatik.
India bururatu zitzaidanean, aita gogoratu zen euri sasoian zeudela.
Zure aita klimetan aditua zen.
Amak zioenez, aitak leku guztietako eguraldia zekien, baina ez etxekoa.
-Zer mendi zen hori? -Mattherhorn.
Igo duzu?
Mendia igo ondoren, gero zer?
Gero jaitsi egin behar da.
Hitz egidazu gehiago zure aitaz.
Joan egin zen azkenean.
-Begirik politenak zituen. -Bai, ikusten ditut.
Zergatik gustatzen zaizu mendiak igotzea?
Oso gora igo arren, beti egoten delako beste bat gorago.
Eta bestea ederragoa izango dela imajinatzen duzu.
-Udaberria parkean bezala. -Zuk asko dakizu nitaz.
Eta nik ez dakit ia ezer zutaz.
Asko bidaiatu duzula izan ezik.
Bukatu da bidaia. Aldaketa.
-Zer dugu orain? -Nora ez gara joan?
-Ez dago herrialde gehiagorik. -Berriz hasiko gara, ba.
-Tori. -Mila esker!
Gure gaztaroko eszenak berriz ikusiko ditugu.
Horiek ez dakit, baina ni etxera joango naiz pieza honen ondoren.
Ni ere bai, ez badizkit 50 koroa ordaintzen.
Ezkonduentzat jotzea gustatzen zait. Etxea badaukate eta.
Aztia zara.
Orain ziur nago.
Nola dantzatuko ginen horrela, ba, elkarrekin inoiz dantzatu gabe?
Eta dantzatu izan bagina, gogoan izango genukeen.
Mesedez.
-Gauza bat hitzemadazu. -Edozer gauza.
Non bizi zaren ere ez dakit.
Hitz emadazu ez zarela desagertuko.
Ez naiz ni desagertuko.
-Iritsi gara. -Eskerrik asko.
Eskerrik asko!
-Nor da? -Brand.
Egun on, Brand jauna.
Eser zaitez. Unetxo bat besterik ez.
Lisa, jantzita utzi. Norbaitek ikusi nahi dizu.
Bezero berri bat da. Eta ona dirudi.
Berehala etorriko da.
-Hau gustatuko zaizu, ziur nago. -Baita ni ere.
Asko gustatzen zait.
Asko.
Nola aurkitu nauzu?
-Detektibe ona naiz, ezta? -Hala zara, bai.
Atzeratu egin beharko dugu gaur gauekoa.
Ezin nintzen joan zu ikusi gabe.
-Nora zoaz? -Milanera.
Orkestra osoa joango da. La Scalan joko dugu.
Zoragarria da.
Zeharo ahaztuta neukan.
Ez da luzerako izango. Bi aste besterik ez.
Trena 5:30etan aterako da.
Etor zintezke niri agur esatera?
Saiatuko naiz.
Han ikusiko zaitut. Agur. Eskerrik asko.
Agur. Han egongo zara.
Zer moduz?
Ez zitzaion soinekoa interesatzen.
Goizago atera naiteke gaur?
-Zer ordutan? -5ak aldera.
Bai, noski.
Eskerrik asko.
Zorionak, maitea.
-Stefan, trena badoa. -Itxaron pixka bat.
Zenbat denbora daramazu hemen?
Ez dut joan nahi. Sinesten didazu?
-Zu etortzean, hemen edukiko nauzu. -Mugi!
-Bai. -Stefan, bizkor!
Zutaz oso gutxi dakit oraindik.
Misterioa gustatzen zaizu.
Zu bezalako emakumea existitzea, eta nik aurkitu izana…
…hori bai dela misterioa.
Esan ezazu "Stefan" bart gauean esan duzun bezala.
Stefan.
Bizitza osoan esan duzula dirudi.
-Hobe duzu mugitzea. -Bai.
Agur.
-Stefan! -Bai! Agur.
Ez da luzerako izango. Bi aste barru etorriko naiz!
Agur! Bi aste!
Bi aste! Stefan, zer gutxi ezagutzen zenuen zeure burua.
Tren hark nire bizitzatik kanpo eraman zintuen.
Gizon ezkondu bat da?
Vienan bizi al da?
Nor den jakingo bagenu…
…bere erantzukizuna onartzera behartu genezake.
Stefan, azaroaren 12an jaioa. Ama: Lisa Bernal; aita:
Ez diguzu bere izena esango?
Umea zaintzeko baliabiderik ez daukazu, ordea.
Moldatuko gara.
Esan egin behar diguzu. Gizon batek hori…
Nekatuta nago. Joango al zara?
Pentsatuko duzu zergatik ez nintzaizun laguntza bila joan.
Zuk ezagututako emakumeen artean nik izan nahi nuen…
…ezer eskatu ez zizun bakarra.
Zuk zure semea inoiz ezagutu ez izana da nire damurik handiena.
Urte haietako garai batzuk nahiago ditut ez oroitu.
Baina ziur esaten dizut hau…
…kostuak kostu, berak mila aldiz itzuli zidan.
Mutikoaz harro egongo zinatekeen zu ere.
9 urte inguru zituenean…
…bere eta nire onerako, ezkondu egin nintzen.
Ezagutzen duzu nire senarra.
Johann Stauffer nirekin ezkondu zen…
…gutaz eta gure semeaz egia jakinik.
Zer polita! Eskerrik asko, Johann.
Zer urtebetetze polita! Hau… eta Stefan etxean.
Ez naiz iaioa gauza hauek esaten, baina…
Niri ematen didazun bezainbat zorion handia nahi dut zuretzat.
Behar bezalako emaztea banintz, garaiz prest nengoke.
Zoriontsua zara?
Zergatik ez nintzen izango?
Gabon esango diogu.
Beste talentu bat?
Talentu asko ditu, baina esnea bukatzekoa, ez.
Ikus dezaket hori?
Ezta hortzak garbitzeko ere.
Suitzan egina.
Suitzak oso leku polita izan behar du, ezta?
-Nork eman dizu? -Franz jaunak.
-Nor da Frank jauna? -Bere musika irakaslea.
Berezko talentua dudala esaten du.
-Harmonikarako? -Ez, musikarako.
-Gabon, Stefan. -Gabon, jauna.
-Gabon, maitea. -Gabon, ama.
Ama!
Berehala etorriko naiz.
Gogoratzen zara eskolatik etorrita etxean pasatu nuen lehen gauaz?
Bai, eta zer?
Kalera joan zinenean, zure gelan lo egiten utzi zenidan.
Ondo. Mesede berezi bat da, etxean pasatuko duzun lehen gaua delako.
Baina azkar. Berandu nabil.
-Banoa. -Ez dago presarik.
-Gabon, jauna. -Gabon.
Politagoa litzateke "gabon, aita" esatea, "gabon, jauna" esan ordez.
Baina horrela deitu izan diot beti.
Zuk hori aldatzea gustatuko litzaiokeela uste dut.
Niri "gabon, andrea" esango bazenit, bitxia geratuko litzateke.
Hitzemadazu ohera joango zarela, nire zain gelditu gabe.
Hitzematen dizut.
Operako egitaraua ekarriko didazu?
Hitzematen dizut.
-Agur, andrea. -Agur, jauna.
Semetzat tratatzen zaituen pertsona aita da nolabait zuretzat.
Ederki, ama, zuk hala badiozu.
Gabon.
FLAUTA MAGIKOA
Gure bizitzen nondik norakoa oso gauza txikiek alda dezakete.
Hainbeste jende pasatzen da, bakoitza bere arazoetan murgildua.
Hainbeste aurpegi, non bat erraz gal baitaiteke.
Orain badakit. Ezer ez da ustekabean gertatzen.
Une bakoitza neurtuta dago. Urrats bakoitzak garrantzia du.
Oihala igotzera doa. Bigarren ekitaldia.
Begira! Hori ez al da Stefan Brand?
-Joan den astean itzuli zen. -Kontzertu-bira batetik?
Atsegin bidaian, seguru asko.
Bere burua horrela erreta, harritzekoa da bizirik egotea.
Duela 10 urte, promesa handi bat zen.
Zer pena!
Talentu horrekin, piano-jotzaile bikaina izan zitekeen.
Talentua ez da aski izango, agian.
Talentu gehiegi izango ditu, agian.
Bigarren ekitaldia! Oihala igotzera doa.
Barkatu. Berandu gatoz.
Ezagutzen duzu koronela eta bere koñaka.
Helsendorff jenerala zutaz galdezka aritu da.
-Konkista bat egin duzu. -Gurekin egon behar zenuen.
Bat-batean, une horretan, dena arriskuan zegoen.
Nik segurutzat neukan guztia.
Hor nonbait zure begiak zeuden, eta banekien ezin niela ihes egin.
Ikusi zintudan lehen aldian bezala izan zen.
Geroztikako urteak urtzen ari ziren.
-Buruko mina dut. -Etxera eramango zaitut.
Ez. Etzan egingo naiz. Gera zaitez hemen.
Emango al diozu mezu bat nire senarrari?
17an dago. Orain, ez.
Esaiozu etxera joan naizela eta ez kezkatzeko.
-Deitu nire zalgurdiari. -Bai, andrea.
-Alboko sarreran. -Bai, andrea.
Barkaidazu.
Pertsekuzioa dagoen lekuan pertsegitzaileak ere egon behar du.
Nonbaiten ikusi zaitut. Badakit.
Zure atzetik joan naiz. Palkoan begira egon natzaizu.
Baina ezin zaitut kokatu.
Eta zurekin hitz egin beharra daukat.
Badakit ez duela belarrira ondo ematen, baina kasu honetan egia da.
Sinesten didazu, ezta?
-Bai. -Mila esker.
Mesedez, itxaron pixka bat.
Non edo non elkartu ote gara edo ikusi ote zaitut?
Nire kontzertuetako batean?
Aspaldi izango zen.
Aspaldi honetan ez dut kontzerturik eman Vienan.
Eta beste inon ere ez.
Ez duzu jadanik jotzen?
Ez da hain erabatekoa.
Hurrengo astean hasiko naizela esaten diot beti neure buruari.
Eta hurrengo astea iristen denean, aste hau da.
Beraz, hurrengo astearen zain egoten naiz berriz.
Zeren zain zaude?
-Oso galdera kezkagarria da. -Nire zalgurdia.
Ezin didazu hori galdetu, eta alde egin.
Sentipen bat dut… Ez uste erotuta nagoenik.
Badakit bitxia dirudiela. Ezin dut esplikatu.
Esango nuke ulertzen didazula ni esateko gauza ere ez naizena.
Eta lagundu diezadakezula.
Inoiz ibili zara aurpegiz aurpegi, kartak balira bezala…
…bakar bat bilatu nahian…
…zure oroimenaren ertzean dagoen huraxe?
Zain eduki zaituen aurpegi huraxe.
Gaur gauean, lehen aldiz ikusi zaitudanean…
…eta, geroago, ilunpean begira egon natzaizunean…
…iruditu zait aurkitu dudala aurpegi bakarra besteen artean.
Nor zara zu?
Hitz emadazu berriz ikusiko zaitudala. Ikusi egin behar zaitut.
Ez dakit.
Johann, ez duzu usteko nik hau gertatzea nahi nuenik?
Ez.
Zer egin behar duzu?
Ez dakit.
Lisa. Ezkonduta gaude.
Ez da izango, beharbada, behin espero izan zenuena…
…baina badaukazu etxea, semea, eta zaintzen zaituen jendea.
Badakit, Johann.
Edozer gauza egingo nuke zuri minik ez emateko, baina ezin dut.
Eta zure semea?
Berari ere ez diozu minik emango?
Ez du minik hartuko, ikusiko duzu.
Badaude ohorea eta begirunea bezalako gauzak.
Gaur arratsean hamaika aldiz esan diot hori neure buruari.
Hori zure esku ez balego bezala hitz egiten duzu.
Hori ez da horrela. Borondatea baduzu.
Egokia dena, zuri gehien komeni zaizuna egin dezakezu.
Edo alferrik gal dezakezu zeure bizitza.
Ez dut inoiz nahigaberik izan, berarena izan ezik.
-Txorakeria erromantiko bat da. -Hala al da?
Johann, ezin dut eragotzi. Sinetsidazu, arren.
Eta berak zer? Berak ere ezin du eragotzi?
Badakit nire premia duela, nik beti bere premia izan dudan bezainbat.
Ez al da horretaz berandu samar konturatu?
Etxean gaude, jauna.
-Gabon. -Gabon, jauna.
Lisa, hori egiten baduzu, inoiz ezingo duzu atzera egin.
-Badakizu hori, ezta? -Bai.
Abisatuta zaude.
Ahalegin guztiak egingo ditut hori eragozteko.
Kaixo, maitea. Esnatu.
Zure gelara joateko ordua duzu.
-Ondo pasatu duzue? -Bai, maitea.
-Gabon, aita. -Gabon.
-Entzun didazu? Esan egin dut. -Bai, maitea.
Hitz egidazu operaz, zirrara egin dizu?
-Zer moduz horrela? -Zoragarria zara.
Zoragarria zu zara .
Mutiko zoragarria izan zara beti.
Ez dakizu zer garrantzi handia izan duen niretzat…
…beti zutaz harro egon izanak.
Badakit hori.
Ez kezkatu, ama.
Ikusiko duzu. Bi aste tren espres bat bezain azkar pasatuko dira.
-Ziur etorriko zarela? -Bai. Hitzematen dizut.
Niretzat gela ere har dezakezu herrian.
Azken aldiko bera hartuko dizut, balkoiduna.
Ez al dizut esan konpartimentu hori berrogeialdian dagoela?
Barkatu, andrea. Konpartimentu hau itxi egin behar da.
Hurrengo bagoira eramango zaituztet.
Zer ondo! Lokomotoratik gertuago egongo naiz.
Nik hartuko dizut maleta.
Bi lokomotora dauzkagu tren honetan?
Batekin moldatu ohi gara…
…baina ingeniariarekin hitz egingo dut.
Zer moduz horko hori? Bi eserleku ditu.
Bakarrik bidaiatuko du.
Ez kezkatu mutikoaz. Nik zainduko dizut.
Minutu bat barru aterako gara. Bizkor ibili eta hartu lekua.
Hemendik hobeto ikusiko duzu.
-Hotzak bazaude, itxi leihoa. -Bai, ama.
Badakizu irrika handian nengoela zu etxean edukitzeko.
Orain ezin dizut azaldu…
Noizbait, aurki, arrazoi bat eman ahal izango dizut.
Baina orain sinetsi behar didazu hau zure hobe beharrez dela.
Ez zait askorik axola joatea, zu laster etorriko zara eta.
-Bi oporraldi izango dira. -Bai, maitea.
Zu etorritako azken alditik aurkitu dugun paseo berria ikusiko duzu.
Hobe duzu jaistea, andrea.
Maiz idatziko didazu, ezta?
Bai, ama. Baina ezin dizut maiz idatzi. Bi aste besterik ez dira.
Agur, ama. Bi aste!
Utzi pasatzen.
Zer gertatu da?
Zaurituren bat?
Ez dago larritzeko arrazoirik.
-Tifusa omen da. -Tifusa?
Bai. Tifusa trenean.
-Bai, andrea? -Stefan Brand jauna hemen dago?
Brand? Itxoin pixka bat.
Fritz!
Brand jauna hemen egon al da gaur arratsean?
Brand jauna ez da jadanik gure bezeroa.
Aspalditik.
Gaur egun errazago aurkituko duzu Brand jauna Ritzen.
Gabon, andrea, oraindik badauzkat lore politak.
Ixtera noa. Sorta eder bat salduko dizut, merke-merke.
Hauek eramango ditut, txuriak.
Ez dituzu bildu beharrik.
Orain, segi.
Stefan Brand etxean al dago?
Eskerrik asko.
Hau da ezustekoa hau!
Ezusteko zoriontsua, bai horixe.
Johnek ez nau prestatu hain okasio atseginerako.
Ilunpean begiek nahasi ote ninduten iruditu zitzaidan bart arratsean.
Irudikatu zintudan baino ederragoa zara.
Oso atsegina zara.
Afari-legea egiteko ordua da.
Edo beranduegi al da? Berdin dio. Hemen zaude.
Niri dagokidanez, munduko ordulari guztiak gelditu egin dira.
Barkaidazu une batez.
John!
John, barkaidazu hain berandu zu kalera irtenarazteagatik.
Zoaz izkinara eta ekarri zerbait.
Afaldu egingo dugu. Betiko gauzak.
Johnek bizimodua antolatzen dio erremediorik gabeko ezkongai bati.
Liluratuta zauzka zu ere!
Berentzat ezezaguna zen jainko baten estatua eraiki zuten grekoek…
…noizbait hura ezagutuko zutelakoan.
Nirea jainkosa bat da, nonbait.
Eta ez duzu inoiz aurkitu?
Urte askoan, ez nintzen goizero esnatzen…
…nire buruari hau esan gabe:
"Gaur etorriko da, agian".
"Nire bizitza benetan hasiko da".
Batzuetan oso hurbil zirudien.
Baina orain zaharragoa naiz, eta gehiago dakit.
Zeuretzat ere ez duzu jotzen jadanik?
O, gogoratzen dut! Bart arratsean interesatuta zeunden.
Johnek itxi egin zuen kanpora joan nintzenean.
Gaur egun denbora asko pasatzen dut etxetik kanpo.
Giltza eskatuko diot etortzen denean.
Eder-ederra zara. Soineko zoragarria da.
Eskerrik asko.
Nola utzi duzu erabat?
Jakin-minez bazaude, esan egingo dizut.
Gau batean gela honetara itzuli nintzen.
Kontzertu bat eman nuen, beste guztiak bezalakoa.
Ez hobea, ez okerragoa.
Gero, betiko kontuak esan zituzten.
Erabat konbentzituta ez dagoenak esaten dituen kontuak.
Ispiluan begiratu nion neure buruari. Horko horretan.
Gazte-miraria ez zen jadanik hain gaztea.
Eta ez zen miraria, inolaz ere.
Harrezkero, beste zeregin batzuk aurkitu nituen.
Dibertigarriagoak.
Bart gauean jakin nuen. Zuk ez?
Ez dizut edateko ere ezer eskaini.
-Stefan. -Bai.
Hona etorri naiz… Gauza bat esan behar dizut.
Zurekin zerikusia badu, asko interesatzen zait.
Gurekin du zerikusia.
Ezin gara serio aritu goizaldeko ordu hauetan.
Xanpain koparik gabe, ez, bederen.
Berehala.
Xanpainak zapore hobea du gauerdiaren ondoren, ezta?
Askoz hobea.
Estatu Batuetatik etorri berria naiz. Herrialde liluragarria da.
Gizonak diruzaleak dira…
…eta haien emazteak, berriz, europar gizonen zaleak.
Bidaia zoragarria izango zen.
Zuk asko bidaiatzen duzu?
Ez didazu sinetsiko, baina gogoan eduki zaitut egun osoan.
Ez, ez dizut sinesten.
Etortzekoa zinela jakin izan banu…
Egia esan, ez nuen uste hain azkar moldatuko zenuenik hau.
Oso bizkorra zara, ordea, eta primeran antolatu duzu.
Oso emakume bitxia zara.
Hala al naiz?
Bart gauean esan zenuen gauza bat buruan dabilkit etengabe.
Zer?
Berehala esango dizut, jela ekarri orduko.
Bakarrik sentitzen zara hor?
Bakar-bakarrik.
Gutaz hitz egitera joana nintzaizun.
Nire bizi osoa zuri eskaintzera.
Baina zu ez zinen nitaz gogoratu ere egiten.
Norabait eramatea nahi duzu, neska?
Edonora?
Berdin dio nora.
Ez naiz oroitzen nora joan nintzen.
Denbora aurrera zihoan.
Ez egunetan edo ordutan.
Gure artean ipinia zuen distantzian baizik.
Berriz pentsa nezakeenez, semearengana itzuli nintzen.
Beranduegi zen, ordea.
Bart gauean hil zen tifusez.
Ni han ote nengoen ere jakin gabe.
Orain bakarrik nago.
Burua lehertzeko zorian daukat, eta lokiak kiskaltzen.
Jainkoa zintzoa izan da, beharbada, eta ni ere sukarretan nago.
Gutun hau iristen bazaizu, sinets ezazu hau:
Beti maite izan zaitudan bezala maite zaitut orain.
Nire bizitzaren neurria…
…zurekin eta gure semearekin egondako uneak dira.
Baldin eta une horiek partekatu izan bazenitu…
Baldin eta aintzat hartu izan bazenu bederen beti zurea zena…
…inoiz galdu ez zena aurkituko zenukeen.
Baldin eta…
"Gutun hau gure paziente batek idatzia da".
"Zuretzat dela uste dugu, zure izena esan baitzuen hil aurretik".
"Jainkoa erruki dadila zuek biotaz".
"Mary Theresa. Arreba zuzendaria".
Zu gogoratzen zinen neska horretaz?
Lisa…
Ekarri nire gauzak.
Prest, jaunok.
Baldin eta aintzat hartu izan bazenu bederen beti zurea zena…
…inoiz galdu ez zena aurkituko zenukeen.
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz