Betebeharren pozak
Siggi Jepsen.
Siggi Jepsen?
Galderarik?
Siggi?
Itxi atea.
ALEMANIERA KLASEA
Biluztu zaitez.
Eman buelta.
Idazlanak alemanieraz. Siggi Jepsen
"Betebeharren pozak"
- Max al dago? - Dikera jaitsi da.
Goazen, Siggi.
Jens?
Hiriburuari buruzko zerbait al da?
Dikera noa.
- Jens. - Max.
Haserre apur bat falta du, ezta?
Hau irakur dezazun eskatu dute.
Nahiko argi dago guztia, Jens.
Sinadura izan ezik.
Irakurtezina da.
Gauza asko dute sinatzeko.
Margotzea eta lan egitea debekatuta.
Jatea eta edatea debekatuta.
Horrelakoek ezin dute sinadura irakurgarririk izan.
Entregatzearekin batera, debekua indarrean da.
Bai, hala jartzen du.
Ez da nire ideia izan.
Ni mezulari soila naiz.
Debekua derrigorrezkoa da.
Bai, baina soilik hiriburuan, Jens.
Debeku berria inposatu dezadan agindu didate.
Ni naiz gertuen dagoena.
Rügbulleko komisaldegia
- Hori ez. - Margolan gaizberak direla diote.
Ez, nire erretratua ez!
Ez zaitez ausartu!
Tori, eraman ezazu nire bulegora.
Mugi!
Aitak zerbait esan du margolan gaizberen inguruan.
Paduretara joango naiz.
Iritsi berri zara eta dagoeneko bazoaz.
Agur.
Hilke!
Siggi, zoaz etxera!
Siggi!
- Nola du izena? - "Kaio langileak barrez".
Baina ez duzu margotzeko baimenik.
Siggi!
Jaitsi itzazu galtzak.
Makurtu zaitez.
Eman ezazu buelta.
Zer duzu esateko?
Ekaitza dagoenean etxean gelditu behar dut.
Amak hala behartzen zaitu beraz, nik ere bai.
Ekaitza badago, etxean gelditu!
Probetxuzko gizonek agindutakoa egiten dute.
Probetxuzko bihurtuko zaitugu.
Margolaria lanean aritu al da?
Galdera bat egin dizut.
Margotzen aritu al da?
Kaioak.
Kaioak margotu ditu.
Kaioak?
Eta denek zure antza zuten.
Elkarrekin lan egingo dugu, Siggi,
Ezingo gaitu inork garaitu.
Ezta berak ere.
Nirekin lan egingo duzu eta nik probetxuzko bihurtuko zaitut.
Oh, Siggi.
Zure aitak ba al daki hemen zaudela?
Margotzea arriskutsua dela uste dute.
Uste dute
ni arriskutsua naizela, Siggi.
Ni!
Elkarrekin margotuko al dugu?
Eh?
Baina ez kontatu inori.
Zin egiten didazu?
Tori.
Ongi da, beraz.
Hau siluetentzat.
Eta gero, koloreztatu.
Non sartu dira guztiak?
Hilik al daude?
Ez noski.
Zure aitak ezin dit ezer egin, Siggi.
Ez naiz margotzen ari.
Luze egon zara margolariarekin, margotu al du?
- Ez. - Zer egin duzue orduan?
- Nik margotu dut. - Eta margolariak?
Irakatsi egin dit.
Zer irakatsi dizu?
Mina nola margotu.
Behatu egin behar duzu soilik.
Baina debekatuta duzu margotzea, Siggi.
Hilke?
Siggi.
Nora joan dira etxe hutsekoak?
Zergatik galdetzen duzu?
Nora joan dira?
Hau baino leku hobe batera.
Eta non dago leku hori?
Zein da leku hobea?
Bultza fuerte, Siggi.
"Max", esan zuen Dittek
"urte hauetan guztietan egon zaren jendearekin
ospatu behar duzu zure urtebetetze eguna".
Eta
"Glüserupeko biztanleok baturik jarraitu behar dugu".
Erokeria galantak egiten genituen, ezta, Jens?
Istilu mordoak izaten genituen.
Biok atsegin genuen zure Gudrun garai hartan, gogorazen?
Bera aukeratu zenuen, nik kolore ederragoak erabili banituen ere.
Baina zu beste maila batean zeunden.
Gaztea, ederra, indartsua.
Bikote honek asko maite ditudan hiru ume ekarri zituen.
Klaas
zaharrena, hor kanpoan dagoena
aberria defendatzen.
Gure Hilke ederra
eta, noski, Siggi, nire semebitxia.
Ez gaizki ulertu Gudunen inguruan esandakoa.
Ditteren aurretik izan zen hori
Flensburgoko nire abeslari bikaina.
Nigatik dena utzi zuena.
Bere lanbidea, kontzertuak.
Ditte da maite dudan emakumea.
Eta ez soilik bere pastelengatik.
Iada 20 urte daramatzazu nire alboan.
Eta eskerrak eman nahi dizkizut ni aguantatzearren.
Eta bereziki
orain egiten ari zarenagatik.
Tira!
Mila esker agure marmarti honekin ospatzera etortzeagatik. Topa!
- Topa! - Zugatik.
Topa!
Nahiago dut Maxek hitz egitea. Hobe moldatzen da.
Baina gaurkoan hitz batzuk esan behar ditut.
Max, zure margolanak lehenengoz ikusi nituenean
izugarri hunkitu nintzen.
Pentsatu nuen: "Bera da nahi dudan guztia".
Eta zugatik utzi nion abesteari.
Ez zaitez horren umila izan.
Margolari bikaina zara.
Gure garaiko hoberenetariko bat. Eta Glüserupen jaio zinen.
Eta bihotz handiko pertsona zara, baina hori guztiok dakizue.
Maxek ez luke inor itotzen utziko.
Ez, berak ez luke halakorik egingo.
Eta horregatik desio dut zuretzat
sekula ez zaitzagun itotzen utzi
izozturiko uretara eroriko bazina ere.
Zure koadroen bidez hitz egiten jarrai diezaguzun.
Max, zerbait berezia pentsatu dut zure urtebetetze egunerako.
Gogoan al duzu, Jens
gazteak giñenean?
Uste dut gaurkoan elkarrekin abestu beharko genukeela berriz.
Badakizu
gure abestia.
- Egingo al zenuke? - Jens.
Aita, abestu, mesedez.
Bost beltxarga basati hegan zebiltzan
Beltxarga zuri distiratsu eta ederrak.
Abestu, abestu, zer gertatu zen orduan?
Ez genituen sekula berriro ikusi.
Abestu, abestu, zer gertatu zen orduan?
Ez genituen sekula berriro ikusi.
Bost urki hozitu ziren
lirain eta mehe basoko mugan.
Abestu, abestu, zer gertatu zen orduan?
Ez zen bat bera ere berriro loratu.
Zuretzat, Max. Hiriburutik.
Ez zen bat bera ere berriro loratu.
Bost mutiko joan egin ziren
Jarraitu abesten, aita.
- Harro borrokara. - Segi abesten.
Abestu, abestu, zer gertatu zen orduan?
Ez zen bat bera ere etxera itzuli.
Abestu, abestu, zer gertatu zen orduan?
Ez zen bat bera ere etxera itzuli.
"Endekatutako Artearen Konfiskazioari buruzko Legearen arabera, jakinarazten
dizugu azken bost urteetako koadro guztiak konfiskatu egingo direla".
Bihar izango da.
Zuk ba al zenekien?
- Jakinda ere gurekin abesten duzu? - Agian itzuliko dizkizute.
Aztertu egingo dituzte eta gero itzuli egingo dizkizute.
- Hala uste al duzu? - Nire eginbeharra da!
Ni hiltzea aginduko balizute egin egingo zenuke.
- Ez dut horrelakorik onartuko. - Gauza bat esango dizut.
Batzuetan eginkizunei aurka egin behar zaie!
Eginkizunei aurka egitea nahi duzu! Entzun al duzue?
Esan berri duena ulertu al duzue?
Jens, hamar urterekin presako konportetan jolasean zenbiltzan.
Zer gertatu zen uretara erori zinenean?
Nork jokatu zuen bizia zu salbatzeko?
Bazen zorrak kitatzeko garaia!
Orduan ez nuen amore eman
eta orain ere ez dut emango.
Ez dizut kaioen margolanagatik galdetuko.
Horretan ere, bakean gaude.
Baina hemendik aurrera, Max, erne ibili!
Geldi!
Ditte.
Margolanak bildu behar ditugu.
- Gaur irten behar dira. - Oso margolan hauskorrak dira!
Margolan gaizberak dira.
Ez zaitez ausartu.
Bildu egin behar dira!
Max!
Siggi, joan egin behar dut.
Siggi!
Geldi!
Ez dut zu joaterik nahi!
Hemen gelditzea nahi dut!
Ez dut aitarekin gelditu nahi!
Hau da horren ezaguna den Jepsen jauna.
Siggi, esan gizonei idazlanaren gaia zein zen.
- "Betebeharren pozak". - Betebeharren pozak.
Ezer ez idaztearen arrazoia galdetu nionean
idazteko asko zuela erantzun zidan.
Irudi asko gainjartzen zirela
eta hasierarik aurkitu ezin zuela.
Beste idazlan bat jarri nion zigor gisa.
Uste dut Jepsen presoak bere zeregina bete duela.
Eta ezin hobe obeditu du.
Baina zuek epaitu.
- Konplota. - Egiaztapen mnemonikoa.
Oso argi dago.
Dagoeneko konturatu zara
alemaneko idazlanak egin behar dituzula.
Lan bat da, ez da zigor bat.
Betiko erregimenera itzul zaitezke.
Oso eskuzabala da hori.
Baina idazten jarraitu behar dut.
Pozik nago egin duzunarekin.
Falta dena barkatu dizugu.
Jaunok, jarraitu egin behar dugu.
Betebeharren pozak
ulertu nahiko nituzke, guztiz.
Istorioa amaitu behar dut, mesedez!
Nori ari zatzaizkio?
Neroni.
Ekar iezaiozue ura, kiratsa dario.
Klaas!
Dunetan ezkutatuko naiz.
Jatekoa eraman behar didazu, ados?
Ezkutaleku bat dut.
Goazen, mugi!
Hemen geldituko naiz?
Hona ez dator inor.
Aurrera jarraituko du.
Ezer kontatuz gero, hil egingo zaitut.
- Non zeunden? - Hor kanpoan.
Horren goiz?
Zure anai maiteak
horren harro gintuen hark
besoan tiro egin du
koldar horrek.
Entzerratu egingo zuten
baina ihes egin du.
Laguntzen duen oro da errudun.
Siggi, Klaas hemendik etorriz gero, salatu egin behar duzu.
Berehala.
- Oso garrantzitsua da. - Ez da etorriko.
Nora joango da ba?
Ulertzen al duzu?
- Ulertu al duzu? - Bai, aita.
Bai!
Nora zoaz?
Zer duzu?
Siggi.
Jantzi zaitez ongi.
Hemen gelditzen banaiz, hil egingo naiz.
Siggi.
Besoan tiro egin du.
Ezin duzu nigana jo.
Sukarra du.
Zoaz etxera, Siggi. Eta ez esan ezer inori.
Margolariaren etxera joan al zara?
Margotzen ari da berriro?
Ezer kontatu behar al didazu?
Ziur al zaude?
Siggi.
Jantzi, Siggi.
Deitu!
Ez, mesedez!
Goazen.
Ni naiz, Siggi.
Siggi, zer duzu?
Sentitzen dut.
Margolan zaharra da.
Margolan zaharra.
Siggi, goazen.
Jens?
Zer ari zara hemen?
Gauza bat bilatzen ari da.
Norbait al da hemen?
Lapurrik sartu al da?
- Ez da lapurrik! - Ixo!
Eser zaitezte, biok.
- Barregarri zaude horrela. - Eseri!
Goazen, Siggi, hemen ez da lapurrik.
Hori konfiskatuta dago.
Jens.
Jens, entzun.
Gure artean hitz egin behar dugu.
Aspaldian ezagutu ginen. Aski da.
Legeari aurka egin diezaiokezula uste duzu.
Niri aurka egin.
Lurrera!
Ditte!
Utz dezagun.
Nork daki zer geratatuko den urte beten edo bin, edo lehenago.
Ez zara honetatik libratuko.
Klaas.
Altxa egin behar nauzu!
Klaas.
Aita!
Klaas!
Lagundu egin behar duzu!
Ez beldurrik izan, osatu egingo zara.
- Bidean al daude? - Ez da inor bidean.
- Zure esku dago, Jens. - Hala da.
Bai.
- Ezer egiterik badut... - Utzi nire kontu.
- Seme bat bezala da niretzat. - Badakit.
Hil egingo dute. Kargu zara, ezta?
Hobe duzu joan.
Zure esku dago!
Lekuko bat dugu orain.
Zorretan dago nirekin, ez du halakorik egingo.
Zer esan nahi duzu, aita?
Rügbulleko komisaldegia.
Ditte, zaude.
Eser zaitez orduan, mesedez.
- Siggi. - Eraman egin dute.
Margotuko al dugu elkarrekin?
Bat-batean gorriak eta horiak solas zoragarri bat izango dute.
Eguzkia sartu aurretik.
- Margolana oparituko al didazu? - Noski.
Eskerrik asko.
Nola dago zure seme zaharra?
Ospitale militarrean dago.
- Ederki utziko dute han. - Te bat har nezake?
Zerbait gehiagorekin?
Grog bat ere har dezakezu. Ura irakiten dago.
Galde dezaket karpetan zer dagoen?
Marrazkiak.
Karpeta ireki dezazun eskatzeko eskubidea dut.
Drama bat da.
Ia errefrakziorik gabea.
Ez dut ezer ere ikusten.
Harilkatu nazatela, ez dago ezer.
Modulazioa ez du lortu, ezta?
Baina alegoria apaingarria da.
Epaitu ezazu zuk zeuk.
Niri ez tonu horretan hitz egin Max Ludwig Nansen bazara ere.
Nola deitu behar zaitut
Jens Ole Jepsen?
- Lasaitu zaitezte, lagunak zarete. - Lagunak?
Lagunak al gara, Jens?
Aja!
Marraztu egin du?
Zer iritzi duzue?
- Hinnerk, zer diozu? - Ez dut ezer ere esan.
Hau konfiskatuta.
Badakizu nire betebeharra dela.
Horrelako ilunabar bat oso arriskutsua da.
Siggi.
Hamar minutu.
Ez da zure errua, laztana.
Ditte zainduko al duzu?
Itzuliko al zara?
Agur, Siggi.
Margolan polita.
Drama apur bat gehiegi.
Edatekorik ekarriko al zenidake?
Arrain salda ekarriko zenidake, mesedez?
Ardo apur bat orain, mesedez.
Horrek egarri handiagoa emango dizu. Hori esan zuen Maxek.
Max estimatzen duzu, ezta?
Ilunabarrarena.
Zure aitari esan behar diozu.
Edo min egingo diote.
Joan egin behar dut.
Siggi.
Edo min egingo diote.
Joan egin behar dut, Ditte.
Baina joan egin behar dut.
Hilke!
Utz etzazu zorroa.
Margolaria aske utzi dute.
Eser zaitez.
Zu zaude zutik.
Harekin asko egoten zinen.
Baina zuk esan zenidan
Margotzen erakutsi nahi zizun?
- Bai. - Erakutsi al zizun
kolorea nola margotu?
Atsegin zenuen.
Ezta?
Baina han margotzea debekatu nizun.
Kasu egin zenidan?
Ez zaitut entzuten.
Bai.
Debekatu nizun momentutik
margolariaren etxean margotu al zenuen?
Ez.
Zer uste duzu deklaratu zuela margolariak?
Zergatik utzi zuten aske?
Zergatik egiten dute zure aitaz barre?
- Azalpenik al duzu? - Jens.
Galdetu dizut ea badakizun zergatik utzi duten aske margolaria.
Zergatik egiten dute nitaz barre?
- Jens. - Margolana
ume baten lana zelako!
- Ume baten lana! - Aita!
Geldi! Geldi!
Nire seme-alabek!
Haien egitekoa ahaztu dute! - Nire seme-alabek!
Siggi!
Siggi.
Laztana.
Zatoz hona!
Ditte gaixorik dago.
Neumonia izan daiteke.
Agian bista batek alaitu dezake, zer uste duzu?
Bakean gaude orain, ezta?
Zer egin dizu?
Ditte?
Begira, bisita bat duzu.
Max?
Ekarriko al dizkiozu galleta batzuk Siggiri?
Ni joaten naizenean, Siggi
Maxi konpainia egin behar diozu.
Egingo al duzu?
Nora zoaz?
Horren bakarrik egon ez dadin.
Bere ehorzketarako josi zuen soineko hori.
Beti zuen eskura.
Jarriko al diogu edaririk Ditteri hilkutxan, osaba Max?
Ideia ona da.
Aita.
Egizu Dittegatik.
Aire-alarma bat egon liteke.
- Faltan izango zaituzte. - Hobe faltan soberan baino.
Eta hemen amaitzen da zure bidaia
Ditte Nansen
Flensburgon hasi zena.
"Ez zaitez lorategian luze egon!
Ez zaitez hondartzara jaitsi!
Ahotsa zaindu behar duzu, laztana.
Ziegel irakaslea dator
kantu-irakaslea eta zurekin kontent egon behar du".
Bai.
Gure Dittek, familia on baten alabak
zoriontasuna ekarri zuen soilik ume bat zenean
bere abestiak abesten zituenean.
Glüserupeko guztioi poztasuna ekarri zigun
bere goxotasun eta
emakume-apaltasunarekin.
Hau Ditterentzat.
Beste bat Ditterentzat?
Begira nor datorren.
Herri sarreran dauzkagu ingelesak.
Karretera defendatzea da agindua.
ALEMANIAKO DEFENTSA ZIBILA
Alarmak prest daude Rügbullen, munizioa jarri dute.
Gai diren gizon guztiak
datozela nirekin!
- Karretera defendatuko dugu. - Ditteren hileta da!
Hiriburutik dator agindua.
- Karretera defendatuko dugu! - Ezin dute gehiago agindu.
Ba al dakizu desertoreei zer gertatzen zaien?
Guda amaitu da, Jens.
Guda irabazten dugunean
amaituko da.
Egidazu tiro orduan.
- Egidazu tiro! - Ez zirikatu.
Egidazu tiro!
Bete zure eginkizuna!
Tira, egidazu tiro.
Karretera defendatu behar dugu!
Alde nire etxetik eta ez zaitez sekula berriro hurbildu.
Berandu da.
Komisaldegi bat al da hau?
Oso alemana.
Jar ezazu hor.
Zuen aitak beti bete zuen haren eginkizuna.
- Sartu. - Agur!
Ez da itzuliko.
Gosaria prestatuko dut.
Zorionak zure urtebetetzean.
Ongi etorri helduarora.
Nire amak beti marradunak egiten zizkidan.
Hau zure arrebarena da.
Zer egingo zenuke esango balizute:
"Siggi, entregatu bihar idazlana eta aske utziko zaitugu.
Gizon askea zara".
Entregatu egin beharko dut?
Iada bihar?
Bihar goizegi da.
Hor kanpoko zure kamaradek zuk eta nik bezain serio
hartuko balituzte beteharren pozak
munduak ordena perfektua izango luke, Siggi.
Zerbait sartu dut ipurdian. Miatu nazazu!
Egizu. Tira!
Hilke! Hirira al zoaz?
Asko hazi zara.
Siggi.
Kaixo.
Beno.
Hemen naiz.
Denbora luzez itxaron dut egun hau.
Siggi.
Bizkarra garbituko al zenidake?
Mesedez.
Garbituidazu bizkarra.
Hilke, ekarzu bere erretratua.
Hartu argazkia.
Klaasen argazkia.
Egizu esaten dizudana.
Zertarako nahi duzu?
- Barkatu? - Zertarako nahi duzu argazkia?
Ikusiko duzu.
Eser zaitezte.
Hutsetik hasi behar dugu.
Guztiok dakigu zer egin zenuten.
Atal hau itxi behar dugu.
Eta
epaia eman.
Etorkizunean Klaasen izena
ez da berriro ere esango.
Gure memoriatik ezabatuko dugu.
Ongi da. Lanean hasteko garaia da.
Aita?
Hau gaizbera da, Siggi.
Eta? Zer duzu?
Margotzea ez da iada debekua.
Ezin duzu ezer konfiskatu.
Ezin duzu ezer bereganatu.
Ezta koadroak erre ere.
Bukatu da.
Ulertzen al duzu, aita?
Beno, beno. Egunean zaudela dirudi.
Agian jakingo duzu norberarekin leiala izan behar dela.
Garaiak aldatu arren, eginkizunak bete behar dira.
Aitortutako beharren inguruan ari naiz.
Hau salatu dezakezu.
Nire aurka lan egitea duzu.
Zure anaia akabatu dut eta zu ere akaba zaitzaket.
Non da margolana?
- Non da margolana? - Zein margolan?
Ez al zenuen suntsitu?
Bai.
Gaizbera zen.
Siggi.
Siggi! Esnatu, sute bat dago!
- Non? - Ez dakit.
- Siggi. - Siggi!
Ez!
Siggi!
- Baretu zaitez. - Lasaitu zaitez.
Lasaitu zaitez.
Hilke, Siggi!
MAX LUDWIG NANSENEN ERAKUSKETA
Modelo bat behar zuen, besterik ez.
- Badakizu gure artean gertatutakoa! - Bai, aita, baina kontu zaharra da.
Mundu guztiak ikus dezan margotu du.
Iseka egiten ari zait!
Zerk atsekabetzen zaitu? Medikuarenera joatea da.
Bere aurrean biluztu zara.
Zure gorpua eskaini diozu.
Ni ez naiz zure ezbeharren erantzule.
Zatoz nirekin, Siggi.
Egitekoak dauzkat oraindik.
Ez zaitez istilutan sartu, ados?
Agur, Hilke.
- Non dago margolana? - Zein margolan?
Emadazu koadroa eta bake santua.
- Badakizu zein den. "Dantzaria". - Desagertu egin da?
Gogoan duzu nire koadroak kendu zizkidaten garaia?
Ez nuen uste berriro errepikatuko zenik.
Ezin dizut lagundu.
Hazi egin zara.
Zorionak.
Ez nuen uste berriro ere etxe honetan ikusiko ginenik.
Goazen harira, Siggi.
Max Ludwig Nansenen estudioan margolanak falta dira.
Guztira, hamar.
Zerikusirik al duzu horrekin?
Ez.
Ez dakit deus.
Delitu bati buruz ari gara.
Kartzelara joan zaitezke honengatik.
Bai?
Harrapatu egingo zaitugu.
Ahal nuen guztia egin nuen zu probetxuzko pertsona bihurtzeko.
Margolanak erretzen ari direla esan didate.
Probetxuzko pertsonak al dira?
Esango al zeniguke hau guztia noiz margotu zenuen?
Nonbait ezkutatuko zinen, ezta?
Chapeau!
Jaun-andreok
ezin zoriontsuago naiz, azkenean margolari zoragarri
honen lana berriro ere miretsi dezakegulako.
Eta ez soilik hemen, Glüserup txikian.
Ez. Ezaguna da berriro ere.
Eta espero dut, Nansen maitea
zuretzat lekua beti non egongo den argi izartea
hau da, nire galeria xumean.
Zoragarria!
Geldi!
Laguntza behar duzu, mutiko.
Itzulpena: Leire Vega Barandiaran www.subtitulam.com
Eusko Jaurlaritza-Zineuskadik finantzatutako azpitituluak