LANGILE KLASEA PARADISURA DOA
Esna zaude?
Bai.
Guk Beckenbauer erosi dugu, 400 milioitan.
Guk Riva erosi dugu.
Eta nork eman dizue dirua?
Ez gaude zuek bezain etsita.
Kafea.
Kafea nahi duzu?
-Zer moduz zaude, maitea? -Maitea, maitea…
Dena hemen dago. Garunean.
Garuna zuzendaritza nagusia da.
Erabakiak hartzen ditu, proiektuak eta programak egiten ditu…
…eta martxan jartzen du produkzioa.
Gizabanakoa… Gizabanakoa orbitan sartzen da.
Mugimenduan jartzen da.
Besoak, hankak, ahoa, begiak, mihia…
…dena mugitzen hasten da eta…
…janaria lortzen du, lehengaia, alegia.
Baina zer esaten ari zara?
Gizabanakoak jateko lan egiten du.
A zer aurkikuntza!
Janaria honaino jaitsi, eta hor makina batek txikitu egiten du…
…eta ateratzeko prest uzten du.
Fabrika batean bezala.
Gizabanakoa fabrika bat bezalakoa da.
Eta zer?
-Kaka-fabrika! -Kaka, kaka, kaka!
Hori da hitz egiteko modua, goizean goiz!
Entzuidazu. Arrazoitu ezazu.
Egizu kontu kakak prezio bat duela.
Norbera pozik bere errenta ziurrarekin.
Baina, ez. Ez dakite kaka non jarri.
Ez esan txorakeriarik.
Kakak ura kutsatzen du, kiratsa dario.
Zer fina!
Zuri, Arturo, jan eginaraziko dizute handitzen zarenean…
…minbizia sendatzen duelako aitzakian.
Utzi umea bakean!
Umea…
Hau ume bat al da? Hau iruzur hutsa da.
Martetarra, ilargitarra, venustarra.
Langileak!
Zuen kide ikasleen izenean hitz egiten dizuet!
Goizeko 8ak dira. Irteten zaretenerako, ilunduta egongo da!
Eguzkiaren argiak gaur ez du zuentzat argituko.
Zortzi orduko destajua!
Leher eginda aterako zarete, hutsik, eguna galdu izanaren damuz!
Zuen bizitzako 8 ordu lapurtu dizkizuetela sentituz!
Destajuari, ez! Soldata duin batekin gehiago irabaziko duzue!
Nork bidali zaitu? Zergatik ez zoaz unibertsitatera ikastera?
Nagusiek gehiago irabazten dute.
Langileak, kartzelan sartzen ari zarete!
Gaur, 8 orduz lan behartuak egin ondoren, ilunpetan aterako zarete!
Eguzkiaren argiak gaur ez du zuentzat argituko!
Enpresaburuen eta sindikatuen arteko batasuna hausteko…
…oinarrizko batzorde bateratu bat osatzea proposatzen dizuegu!
Langileen eta ikasleen arteko batasun iraultzailea!
Soldata handiagoa eta lan gutxiago!
Langileok, egun on.
Zuzendaritzak lan ona opa dizue.
Zuen interesako, ondo tratatu egokitu zaizuen makina.
Haren mantenimendua zaindu ezazue.
Enpresaren segurtasun-neurriek osasuna bermatzen dizuete.
Makinarekiko zuen harremanak zuen osasuna baldintzatuko du.
Makinaren eskakizunak errespetatu eta ez ahaztu hau:
Makina gehi arreta berdin produkzioa.
Lan ona egin.
Zuek, zatozte!
Zatozte!
Lulu! Berriak dira. Biharko lanean nahi ditut, aitu?
-Tarciso Mena. Manfredoniakoa. -Zer?
-Hori da nire izena. -Bost axola niri zure izenak!
Ikusten? Erritmoa galtzen dut.
Pieza batetik bestera, 30 lira gutxiago!
Barkatu. Ez nekien.
Ixo! Lan hau tximu batek ere egin dezake.
Beraz, zuk ere bai.
Erritmoari eusten diot.
-Zutik! Erdia produzitzen duzu eta. -Prostatatik ondoezik nabil.
Markak garbi diote: atzeratu egiten zara, zutik ez bazaude.
Zutik baldin banago, pixa egin behar dut etengabe.
Beti pixa egiten egon behar dut? Nork egiten du hemen hori?
-Zergatik ez zoaz mutuara? -Zer mutua eta mutuondo!
Nik, lana edo pixa! Prostatagatik da. 200 aldiz esan dizut.
Pozik egon, ba, prostata lehendakarien gaixotasuna da eta.
Bi segundo galtzen dituzu itzuleran.
Zergatik ez duzu zuk egiten, putrea!
Ez duzu ilea moztu.
Zoaz pikutara!
Orduan, segurtasun-arautegiko arauak dioenez…
…txanoa jantzi behar duzu, emakume langileek bezala.
Zoaz kaka egitera!
Langileok: sindikatuek batzar batera deitu dute.
Elkarturik joan zaitezte lerro politikoko departamentua eskatzera!
Dena eta azkar!
Diru gehiago, lan gutxiago!
Nork ordaintzen die horiei?
Denok elkarturik sindikatuen kontra!
Baina nork ordaintzen die horiei?
Ezkutatuta daude.
Maniobra zatitzaile bat egin nahi dute.
-Antolatuta daude. -Niretzat, espioiak dira.
Deitu diezaiogun sindikatuari.
Ongintzako erakunde bat dela uste dute.
-Tarciso Mena. Manfredoniakoa. -Eta beste hori?
-Esaiozu. -Salvatore Quaranta, Leccekoa.
Ludovico Massa, Lulu ezizenez. Lonbardiakoa, ia Suitzan.
Hau Narcissa Eustaquia da, birjina.
Elkarrekin jar zaitezte biak.
Nire janaria nahi baduzue, hartu. Ez naiz gose. Hutsik nago barrutik.
Barkatu, Massa jauna, jakin-min hutsez…
…nola moldatzen zara erritmoari eusteko?
Fabrikan aspertu egiten naiz, potroak zanpatzen zaizkit.
Beraz, lan egiten dut, hala behar du eta.
Entzun ondo: bizitza abiapuntua eta helmuga da.
Hemen denok korrika gabiltza.
Ni hemengo txapelduna naiz. Honek badaki hori.
Egia da.
Eta gero baldarrak daude: Siziliako ekialdeko hau, adibidez.
Horiek ez dira hemen bizi. Goizez nekatuta daude…
…eta nik erritmo bizia jartzen diet.
Hilabete batean 25.000 lira irabazi nituen destajuan.
25 billete! Baina korrika bizian, e?
Ni kontzentratu egiten bainaiz.
Ni kontzentratuta nago. Kontzentratuta!
Teknika bat dut kontzentratzeko, eta neska honek badaki.
Garunarekin adi nago…
…eta ipurdi batean pentsatzen dut.
Honen ipurdian.
Hemen barruan, egin behar dudana besterik ez dut egiten.
Lan egin behar dugunez, lan egiten dugu.
Hainbeste komediarik gabe!
Ulertzen? Lan egin, hainbeste komedia gabe!
Bai, bai!
Bai, ulertu dizut. Argi dago.
Zenbat urte dituzu?
31. 15 urte ezkero nago fabrikan.
Bitan intoxikatu naiz bernizarekin. Urratu bat izan dut, ultzera bat.
Lulu! Produkzio-denbora egin behar didazu.
Berehala.
Destajua kontrolatu behar da.
Nagusi, zigarro bat erretzera noa.
-Utzi ikusten. -Errendimendu eskasa.
Utziko al didazu?
-14. -35.
-12. -28.
-12. -30.
-8. -27.
-12. -27.
-12. -30.
-10. -32.
-10. -30.
Zatoz.
Zigarro bat nahi duzu?
Gehiago errenditu!
Makina honen produkzioak orduko 115etik 300 piezara igo behar du.
Goazen hurrengora.
-Erritmo kontua besterik ez da. -Kabroia!
Arrazoitu ezazu.
Afrikar nazkagarria!
Makina gelditzen badu, denbora galtzen du.
Emaiozu!
Zer denbora du?
Pieza mugitzean hartuz gero, 3 segundo irabazten dira.
-30. -Egina.
45.
Pieza mugitzen, 3 segundo.
-30. -Zu ere beldur zara.
48.
3, 3, 3 9 segundo dira.
-Kontatu zenbat egin dudan. -30.
-48. -Geldi!
Aizu, Lulu.
Zu ez zara ohean hilko, makinan hilko zara.
Zer alde dago?
-Zigarro bat erreko dut, nagusi. -Bai.
Makina honek 200etik 250 piezara igo behar du produkzioa.
Nagusi!
Zure ustez, noiz jarriko dira indarrean denbora berriak?
Berehala!
Nork esan du hori?
Makinak esan, eta nik erabaki!
-Guri ez zaigu ondo iruditzen. -Hori ez dago ondo.
Denbora berriak jarri aurretik, zenbat irabaziko dugun erabaki!
Lan egin ondoren, zuzendaritzak erabakiko du hori.
Zuzendaritzarik, ez! Orain erabaki dezagun.
Errendimendua igotzen baduzue, igo ezazue soldata ere!
Lana utzi duten guztiei isuna jarriko zaie.
Badakizu hau ez dela enpresa bakarra.
Gurekin, langileokin, eztabaidatzen ikasi behar duzue.
Isuna jarriko zaizue!
-Emango dizut…! -Zer ari zara? Jo egingo duzu?
-Zuen lekuetara! -Lulu, hau damutuko zaizu!
-Ipur-miazkatzailea! -Nik asmatu al dut destajua?
Nik asmatu al dut destajua?
Ardi esanekoak zarete denok!
Berriketa, berriketa!
Une egokia iristen denean, galtzetan kaka egiten dute.
Bost axola horiek zer esaten duten!
Barregura ematen dit lankideek bezala ez pentsatzeak.
Nik ez dakit ezer.
Indarra badut, lan egiten dut. Horixe dakit, ez dut ezer eskatzen.
Kontzentratu egiten naiz, Narcissaren ipurdian pentsatuz.
A zer ipurdia duen Narcissak! Tornulariak egina dirudi!
Gazteok, begiratu eta ikasi. Ni kontzentratuta nago.
Beste mundu batean nago.
Piezan besterik ez pentsatu. Pieza zulo bat da; zuloa pieza bat da.
Aski da zuloan ez erortzea. Zuloan ez erortzeko…
…Narcissaren zuloan pentsatu. Kontzeptua argi al dago?
Jangelan esan dizuedan bezala, kontu teknikoa da dena.
Garunaz Narcissaren ipurdian pentsatu!
Eta segi aurrera! Pieza bat, ipurdi bat.
Pieza bat, ipurdi bat.
Pieza bat.
Ipurdi-miazkatzailea naizela uste al duzu?
Nirekin, ez. Zergatik esaten didazu hori?
Ipurdi-miazkatzailea nagusiaren kideko bat da, nagusiaren ezaguna.
Fabrika ez da ile-apaindegiaren negozioa bezalakoa.
Horregatik da garbiagoa nire negozioa zure fabrika baino.
Nagusia han dago, ordea, eta bururatzen bazaio, kalera zoaz.
Fabrikan, berriz, nagusia ez da han egoten.
Elkartea.
Suitza.
Amerika.
Liechtestein.
Gaixorik al zaude?
Badator berriz.
Ultzeraren itzulera.
Gaur gauean, ultzera; bestetan, buruko mina edo bizkarreko mina.
Aitzakiak! Nazkatuta nago.
Zer esan nahi duzu orain? Noiz…?
Utzi aitzakiak.
Inoiz ez duzu gogorik.
3 hilabete daramatzat pildora hartzen, alferrik. Aitu?
-Aski, aski. -Aski, hori denbora guztian.
Ez. Aski nik esaten dut.
-Moztu, aitu? -Zera hori moztuko dizut.
Nora zoaz orain? Ez joan egongelara.
Ez dizut ezer nahaspilatuko.
-Esan dizut egongelara ez joateko. -Zergatik? Telebista han dago.
Telebista ikusi nahi baduzu, hemen ikus ezazu.
Zer ari zara marmarka?
Leher eginda egin behar maitasuna!
Saia zaitez, ba.
-Arriskatuko al zara? -Erabat.
Saia gaitezen, ba.
-Gaixoa! Hau benetakoa da. -Ez. Dena gezurra da.
-Ileordea duzu. -Nolakoa nintzen ileorderik gabe?
Eta ordezko titiak!
-Ez! Dena nirea da, maitea. -Azazkalak ere bai.
Den-dena nirea da. Ez hasi aitzakiatan.
Hobe duzu medikuarengana joan.
Zoaz medikuarengana!
Ez nabil aitzakiatan!
Zer uste duzu? Makina bat daukadala hankartean?
Ez naiz jadanik oroitzen.
Badakizu zer den gehien gustatzen zaidana?
Goizean bakarrik larrua jotzea.
Gauez, batere ez.
Goizean, fabrikara sartzen naizenean.
Hirutan ere egingo nizuke txortan.
Baina zu ez zaude. Negozioan zaude.
Negozioa, badakit.
Ez da ezer izango.
Auskalo, nekeagatik izango da.
Hilean 20 billete eskuratzeko, ipurdia lehertu behar dut!
Eta zer egiten didate? Eraso, zanpatu, erantzun!
Nik bakarrik dakit hori zer den. Zakur bat bezala nabil.
Zakur bat bezala.
-Tira, tira. -Utz nazazu bakean.
-Ez zaitez horrela jarri. -Utz nazazu!
Zatoz hona.
-Utz nazazu. -Zatoz, maitea.
B.A.N.eko langileok! Hiru sindikatuok elkarturik…
…borrokarako deia egiten dizuegu, arriskuen kontra…
…destajuaren kontra, osasunaren alde…
…soldata handiagoa edukitzeko eta denbora gehiago izateko…
…seme-alabekin eta emazteekin egoteko!
Egunean 1.000 pieza eginda, 300 lira ordaintzen zizueten.
Orain 3.000 egiten dituzue denbora berriekin…
…baina irabazia lehengo horretan geratu zaizue!
B.A.N.ek milioika lira irabazten ditu horrela!
Eta zuei, berriz, prezioak igotzen dizkizuete.
Dena garesti ordaintzen da. Lana debalde hartzen dute, ordea!
Destajua gehiago ordainduko dute. Pieza gehiago, soldata handiagoa!
Pieza gutxiago, soldata handiagoa, lan gutxiago!
Langileok! Behartu sindikatuak plataforma iraultzaile batera!
Destajua ez da kontratatu behar! Deuseztatu egin behar da!
Fabrika kartzela bat da eta kartzelatik ihes egin behar da!
Kontratuak aztertu behar dira!
Hankak lurrean tinko iraun dezagun!
Destajua eta politika negoziatzea da gure berehalako helburua!
Erakuts diezaiegun gure indarra nagusiei!
Hiru sindikatu elkartuen ahotsa da hau!
Sindikatuen batasuna!
Aste honetan eman behar dizkidazu 10.000 lirak.
Ez, ez. Ez dizut ezer emango.
-Behar ditut. -Arrazoitu ezazu.
Ni txerri eme horrekin bizi naiz eta semea mantentzen diot.
Zu nire emaztearekin bizi zara eta nire semea mantentzen duzu.
Ez, jauna! Mutikoa zure semea da, baina bestea, berriz, ez!
Zer nahi duzu? Ni ez naiz bere aita.
Aitak ez dio ezer ematen, uko egiten dio. Enplegatu bat da!
Ezin dut mutikoa hartu, eta komunera bota!
Niri bost axola horrek. Konpon ezazu zuk.
Konponduko dut, bai horixe! Ez dizut ezer emango.
-Zugan pentsatzen ari nintzen. -Bai zera!
Zergatik ez duzu aitortzen neska hori gezurti hutsa dela?
Ez du, ba, esan zuk gizonik ezagutzen ez duzula?
Lehengusu bat edukiko duzu herrian. Idisko bat, e?
Zuk beti gauza bera buruan!
Eta zertan nahi duzu pentsatzea? Paradisuan?
Eta zergatik ez?
Paradisua hemen dago! Hemen dago!
Massa! Lanera!
-Purgatu du jaunak bere burua? -Ez!
Zoazte pikutara!
Poliki, poliki. Zuk galdutako soldata guk emango dizugu.
Dirua bilduko dugu.
Massa, telefonora.
Administrazio kontseilutik deitzen dizute.
Komunak garbitzera bidaliko zaituzte!
Bizkarrezurra hautsiko dizut, burlaka segitzen baduzu!
Bizkarrezurra hautsiko dizut!
Bizkarrezurra zu ari zara hausten…
…nik ez baitut horrela lan egingo!
Eta bizkarrezurra hausten badu, ondo merezia du. Bai horixe!
Massa.
Gizonaren bizitza ez da luzea. Zahartzaroan pentsa ezazu.
Bizkarrezur hautsian pentsa ezazu.
Artritisa izango duzu, ospitalean egongo zara bronkoneumoniarekin.
Erdi itsututa, gorra, eta lagunik gabe.
Burua hautsiko dizut.
Burua hautsiko diot.
Txikitu egingo diot!
Pareta zipriztindu dezala!
Bizkarrezurra hautsiko diot!
Har nazazu!
Lagundu!
-Zer gertatu da? -Ezer ez.
-Ez da ezer. -Hatza!
Hatza!
-Zein hatz? -Utzi ikusten!
Ez da ezer. Utz nazazue!
Zoazte lanera!
Massa zauritu egin da! Lana gelditu!
Geldi! Istripu bat izan da!
Greba! Hauek dira destajuak egiten dizkigun opariak!
Grebara, denok elkartuta! Grebara!
Zorionez, ez da ezer.
Lasai, lasai!
Lasai! Ez dezagun burua galdu! Lasai!
Zergatik egiten duzue atzera?
Nik ez dut atzera egin! Baina pentsatu beharra dago!
Koldar hutsak zarete! Gure ugazabak bezalakoak!
Hiltzaileak!
Destajua kendu behar da!
Salduak!
Zuek denbora mozten diguzue, eta guk hatzak mozten ditugu!
Batzarra egin dezagun!
-Batzarra! -Batzarra!
Nire semea ikustera etorri naiz.
Sartu.
-Hor al dago? -Bai, hor dago.
Kaixo. Armando ikustera etorri naiz.
Baduzu ezbeharraren berri?
Zer gertatu da?
Nola ba? Ez al dizu esan hatza galdu dudala?
-Kaixo. -Arratsalde on.
Zuek ere ez dakizue hatza galdu dudala?
Ez, ez dakigu ezer.
Zer dugu, Armando? Zer moduz? Zer ari zara?
-Kaixo, aita. Marrazten ari naiz. -Marrazten!
Zuk ere ez dakizu aitak hatz bat galdu duela?
Utzi ikusten.
-Hemen. Ez dago hatzik. -Ai ene!
-Ez al diozu inori esan? -Ez nuen inor kezkatu nahi.
-Jakina. Arrazoi du. -Zer esaten ari zarete?
Hatza galtzen duenak semeak behintzat jakitea nahi du!
Ez da gehiegi eskatzea, ez?
Aitaren hatza, semearentzat, aitaren hatza da beti!
Bai, baina aurrena beste kezkaren bat izan behar zenuke.
Semeari dirua emateak izan behar luke aita baten lehentasuna.
Baten batek egia desitxuratzeko interesa izango zuen, beharbada.
Ni banoa.
Nora zoaz, aita?
-Egoitzara noa unetxo batez. -Azkar itzuli.
-Ez lioke osaba deitu behar? -Berez atera zaio.
Berez? Burua jan diozu. Bai, ergela naiz ni!
Ergela, bai, ni!
Aita omen zara, baina ordaindu egin behar duzu, bestela bera da aita.
Amona, ixo!
-Ginevra, hitz egin dezagun. -Geratu hemen, laztana.
-Ez gaitezen hasi. -Zer? Ez omen dut ezer egiten.
-Nor da aita? -Lasai egon, geldirik egon.
-Zer egin dizut nik? -Dena.
-Zer egin dizut nik? -Ez ni ukitu.
-Zer egin dizut nik? -Ez ni ukitu!
Zer egin dizut nik?
Ez ezazu betikoa egin. Ez ni ukitu!
Bakean utz nazazu! Bakarrik utz nazazu!
Utz nazazu! Ez dut nahi! Utz nazazu!
Zer moduz hatza, maitea?
Ederki.
Min ematen dizu gaur, maitea?
Atzo egongelan egon zinen, nik ezetz esan arren. A zer nahaspila!
Zigarro-errautsa lurrean! Garbitu dut.
Atzo gauean 1.000 lira faltatu zitzaizkidan, maitea.
Ordenatu mahai-tresnak. Ilaran jarri!
Nork hartu ditu 1.000 lirak?
-Zer diozu, baina? -Esan dudana, noski.
Zuk hartu dituzu zeure emazteari emateko, ezta?
Esan egin behar zenidan.
Ez naiz haserretuko. Baina ez dut dirua aurkitu.
Mahai-tresnak, zuzen!
Arturok ikusi zintuen, maitea.
-Txukundu pixka bat! -Orain ez haserretu Arturorekin!
Zu izan zara, maitea. Esadazu egia.
Sardexkaz zulatuko zaitut!
Kaka putza!
Militina ikusi duzu?
-Militina ikusi duzu? -Ez.
Zenbat urte dituzu?
Nork ikusi du Militina?
Kaixo, Militina. Zu ikustera etorri naiz.
-Badakizu hatza galdu dudala? -Zer?
Utzi zenidan liburu hau ekarri dizut.
Eta soldataren ordainagiria ere bai.
Honela dio:
-Ordu normalak: 17.400 lira. -Bai, ordu normalak.
-Destajua… -Itxaron ezazu.
-Idazten ari naiz. -Idatzi.
-400. -Destajua…
9.918. Ikusi duzu hatz bat galdu dudala?
Begira honi: Txinpantze bat, Estokolmoko zooan.
Txinpantzeak benetan uste du gizon bat dela.
-Animalia gaixoa. -Tira ba…
-Kontrola dezagun. -Ordainagiriak: 1.600.
1.600.
-Kontuz idatzi. -Ez, ez. Idazten ari naiz.
17.400.
Gero esango didazu zertarako balio dizun honek.
-Hutsegiteak. -Bai, bai.
-Bai, zer nahi duzu? -Nolakoa da janaria?
B.A.N.eko jangelakoa bezalakoa, beti berdina.
Fabrikan bezalakoa.
Eta arratsaldetan atera nahi badut, ez didate uzten.
-Nora joan nahi duzu, ba? -Kafetegira.
Kafetegira, lagunengana. Nitaz hitz egiten dute oraindik?
-Lagunak? -Bai, sinbolo bat zara oraindik.
-Ez dizut sinesten. -Bai.
Erotuta nago, baina ez naiz ergela.
Hitz egiten dute, sinbolo bat zara oraindik.
Hitz egingo dute, baina gaizki.
Gaizki hitz egingo dute, zeren eta…
Beti badago "baina"ren bat.
-Zer da "baina" hori? -Horrek esan nahi du…
…ondo hitz egingo dute, baina solasaldia bukatu denean…
…"baina" bat aurkitzen dute, eta txikizioan hasten dira.
-Ezagutzen ditut lagunak. -Entzun gauza bat.
Hitzemadazu ez zarela haserretuko, aurrekoan bezala.
Zergatik ez dut haserretu behar?
-Gauza bat galdetuko dizut. -Hitz egizu!
-Bai. -Zer?
Nola ba…? Tira…
Nola jakin zenuen erotzen ari zinela?
Besteek erabakitzen dute norbera noiz erotu den. Baina…
Egia esateko, ni neu konturatuta nengoen.
Eromena jasanda nengoen, haren susmoz nengoen.
Susmoa azeri jeloskor bat bezalakoa da.
Aldakorra, puta, koldarra, atzerakoia.
Tarteka, modu bitxian portatzen nintzen.
Modu bitxian, nola?
Mahaian, jateko orduan…
…mahai-tresnak…
…zuzen-zuzen egon behar zuten…
…ilaran, soldaduak bezala.
Otordua egiteko mahaira eserita nengoen…
…eta fabrikan nengoela amets egiten nuen.
Banekien, banekien.
Gustatuko litzaizuke jakitea…
Zer arraio fabrikatzen genuen guk fabrikan?
Hori badakit.
Zertarako ziren milioika pieza haiek?
Badakit. Nik piezak egiten nituen…
…motor baterako.
Eta motor horrek beste makina batean bukatuko du.
Baina ez dago han.
-Ez dago han? -Ez.
Behin ingeniaria aurkitu nuen.
Lepotik heldu nion, eta esan: "Zer kristo fabrikatzen da hemen…
…eta zertarako dira pieza hauek? Bestela, akabatuko zaitut!"
Lasaitzen ez bazara, erizainari deituko diot!
Zintzoa izan. Arrazoitzeko gaude hemen, ez hasi niri kontu horiekin.
Nik arrazoitzen dut, baina…
Ingeniaria azpitik kendu izan ez balidate, akabatu egingo nuen.
Eta hori, Lulu, ez da eromena.
Zeren eta gizon batek…
…gizon batek badu zertan ari den jakiteko eskubidea.
Horrek zertarako balio duen jakitekoa.
Bai edo ez?
-Arrazoi dut? -Bai, bai.
Ikusten duzu.
Begiraiezu horiei guztiei.
Lehen langileak edo nekazariak ziren…
…peoiak, igeltseruak, poliziak, katastroko enplegatuak…
…entrenatzaileak, kontulariak, atezainak, auto-gidariak…
…lehenengo, bigarren eta hirugarren mailako langileak…
…seigarren, zortzigarren edo hamaseigarren mailakoak.
Ero aberatsak ez dauzkate hemen.
Horiek klinika pribatuetan ezkutatuta daude.
Hori da modua. Pobreek balekite aberatsak ere erotzen direla…
-…negar egiten ikusiko zenituzke. -Erotuta daude. Horretan ez sartu.
Lulu, dirua. Dena hortik hasten da.
Gu giro berekoak gara.
Nagusiak eta esklaboak giro berekoak: dirua.
Gutxi daukagulako erotzen gara gu.
Eta haiek, aberatsak, asko daukatelako.
Eta hemen, infernu honetan…
…planeta honetan…
…beteta baitago ospitalez, eroetxez…
…hilerriz…
…fabrikaz…
…kartzelaz…
…autobusez…
…garunak, pixkanaka…
…ihes egiten digu.
Greba. Greba.
Adio.
-Ondo izan. -Mila esker.
Greba, greba, greba, greba…
Nora zoaz?
-Nora zoaz? -Kanpora.
Mita, ni naiz badoana.
Barkatu, baina nahasi egiten naiz beti.
Agur.
Lulu!
Ospitalean sartzen zaituztenean…
…armak ekarri.
Lankideok! Zuzendaritzak lanik gabe utzi ditu sei langile…
…protesta egin dugulako, haserre, Massa lankidearen ezbeharragatik…
…lan-erritmoaren biktima izan baita!
Garbi esango diegu B.A.N.eko zuzendariei eta nagusiei!
Ez badituzte zigor horiek atzera botatzen…
…guk, elkarturik, borrokan segituko dugu…
…maila gogorrago batean!
Langileok! Nagusien indarkeriari langileen indarkeriarekin erantzun!
Nagusien indarkeriari sindikatuen batasunarekin erantzun!
Langile guztien batasunarekin!
Probokaziotan ez erori!
Nork ordaintzen die horiei?
Sindikatuen batasuna! Sindikatuen batasuna!
Behera nagusien morroiak!
Itxoin pixka bat!
Mina emango didazute belarrian. Informazio bat eskatu nahi dut.
Nor dira lanik gabe utzi dituzten horiek?
-Ni, erasotzeagatik. -Ez, erasoaz gainera.
-Melli ere bai. -Eta nor gehiago?
Desimoni, Deantoni, Dellori, Magnolia…
Eta horiek denak nire hatzagatik aritu dira?
Bai, zugatik, zure hatzagatik!
Zure hatzagatik, bai zera! Klase-borrokagatik!
-Nagusiak nagusikeriaz ari dira. -Zu zergatik ez zaituzte zigortu?
Maltzurra delako.
Badakite burlaka ari zarela.
Nagusiak, burgesak, gutxi geratzen zaizue!
Sindikatuen batasuna!
Langileok, egun on.
Zuzendaritzak lan ona opa dizue.
Zuen interesako, ondo tratatu egokitu zaizuen makina.
Haren mantenimendua zaindu ezazue.
Enpresaren segurtasun-neurriek osasuna bermatzen dizuete.
Makinarekiko zuen harremanak zuen osasuna baldintzatuko du.
Makinaren eskakizunak errespetatu, eta ez ahaztu hau:
Makina gehi arreta berdin produkzioa.
Lan ona egin.
Kaixo, Piero.
Kaixo, Lulu.
Azkenean.
Hatz bat galdu dut.
Ezbehar hori gertatu zenez gero, produkzioa %7 jaitsi da.
Produkzioa %7 jaitsi da!
%7! Lehengora bueltatu behar dugu.
Gure arteko lankidetza-giro hura berreskuratu behar dugu…
…hark bihurtu baitzuen gure industria harribitxi hutsa!
Harribitxia! Langileen eta kapitalaren interesek osatua.
Zuengatik diot hori. Ni enplegatua naiz, zuek bezala.
Ez dut zertan sartu beharrik. Dena suntsitu nahi al duzue…
…destajuaren denborari buruzko eztabaida batengatik?
Ez, ez eta ez! Ziur esaten dizuet ez dugula atzera egingo.
Zerritegitik atera ditugun lau arloteengatik…
…ez dugu atzera egingo. Kosta ahala kosta.
Zu konforme zaude?
Zu, Lulu, gurekin zaude, ezta?
-Goraintziak Militinaren partez. -Ederki, eta lan ona egin.
Lanera! Lanera! Denok lanera!
Arauaren arabera, erritmoa 80tik beherakoa da.
Barkatu, kronometratzaile jauna…
…nire masturbazio-abiadura da nire araua.
Garbi hitz egin al dut?
Lan egizu, arlotea, zerriak zaintzera bueltatu nahi ez baduzu!
Lulu, zer moduz hatza?
Hatza hilerrian dago.
Indarrez! Lan egin!
Lan egin!
Zer ari da?
Obeditu nagusiari! Kontrolatu egin behar nauzu.
Lulu, zer zabiltza?
Errendimendua baxu-baxua da!
Ahalegindu zaitez, edo destajurik gabe geratuko zara.
Moteldu egin al zara lanik gabeko egun hauetan?
Moteldu? Bai zera! Badoa, badoa.
Horra beste bat!
Badoa.
Zer uste duzu, lelo horrek? Ezin dudala?
Ez, ez dut nahi.
Beste pentsamendu batzuk ditut buruan.
Zure denborak ume-denborak dira.
Umeak eskolara! Talde osoa!
Zergatik tratatzen gaituzue haurtzaindegiko umeak bezala?
Honek erreformatorioa dirudi!
Horrela segitzen baduzu, destajua galtzeaz gainera…
…isun bat jarri beharko dizut.
Isuna ahaztuta neukan! Isuna! Isuna!
Zergatik ez didazu isuna jartzen?
Jarridazue isun alu hori!
Baina lapurtu didazuen guztia itzuli beharko didazue…
…estajanovista nintzen garaitik!
Dena itzuli beharko didazue!
Hatza ere bai!
Zer da hau?
Pipa.
Eta hau?
Tronpeta.
Hau?
Egutegia.
Eta hori, konpasa, eta hura, loreontzia.
Errotuladore hauek desordenatuta daude.
Zeri egiten diozu barre?
Pozik nagoelako.
-Zer moduz hatza? -Ez dut hatzik.
Gutxitua sentitzen zara?
Zer esango dizut? Hatz bat gehiago edo gutxiago…
Ondo pentsa ezazu.
Zer pentsarazten dizu hatz honek?
Txoria.
Txoritxoa, ez.
Zakilaz ari zara?
Hori da.
Kontsekuenteak izan nahi badugu, zu, hatz hori gabe…
…zikiratua sentitzen zara?
Istripuaren ondoren, erritmoa handitu dut.
Hiru egiten ditut gauez.
Txantxak alde batera utzita…
Zer uste duzu nitaz?
Zer esan dizute? Emakumeak gustatzen zaizkidala?
Normala naiz. Beste guztiak bezalakoa.
Nortasun kontuengatik banandu naiz emazteaz.
Lidia, nirekin bizi den ile-mozlea, hasieran bezala atsegin dut.
Ondo konpontzen gara.
Emakume hori lau puskatan zatituko litzateke nigatik.
Diru pixka bat ere aurreztu dugu. Pentsa!
-Dirua gustatzen zaizu? -Jakina.
Baina ezbeharraren ondoren…
…eta haren eraginez, arazoak dituzu lanarekin eta diruarekin.
-Zergatik? -Zuk badakizu zergatik.
Gorria: miatu egin behar zaitut.
-Nik ez dut lapurtzen. -Tresnak erabakitzen du.
Kontrola, Massa! Tira!
Ez ni ukitu!
Langileok, eziezue miatzen utzi! Nagusien indarkeria segika duzue!
-Gorputz-gogoa miatzen dizkizuete! -Zer diozu zuk?
Nagusientzat, zuek zarete lapurrak…
…baina lapurrak berak dira!
Haien bankuak miatu, eta ikusiko genuke non daukaten beren dirutza…
…zuen lanari eta odolari esker pilatua!
Langileok, zuen bizitzarekin, zuen lanarekin…
…eziezue utzi zuen gorputzak eta gogoak miatzen!
Nora zoaz orain? Zure aisialdira?
Nola pasatzen duzu aisialdia? Telebista ikusten, billarrean?
Edo futbolaz berriketan? Juventusekoak onenak dira.
Deitu telefonoz Agnelliri. Dimisioa eskaiozu.
Askatu nire autoa!
Ospa nire autotik, alferra!
Akabatuko zaitut! Akabatuko zaitut!
Geldi, Lulu! Lasaitu!
Zergatik haserretzen zara nirekin? Zuzendariekin haserretu zaitez!
Hain indartsua bazara, zoaz nagusiengana!
Bihar goizean, zoaz nagusiarengana, hain indartsua bazara.
-Zein makinatan lan egiten duzu? -Nahi duzuna esan ezazu!
Burkidea, aurrera! Muturra txikituko dizut!
Ospa hemendik!
Zoaz aitatxorengana!
Gurekin elkartu zaitez, gu jo ordez!
Geldi. Utzi pasatzen.
-Zoaz nagusiekien lotara! -Horra esklaboa bere etxera!
Lulu, zer-nolako bizimodua da hau?
Zer-nolako bizimodua?
Esklaboa! Esklaboa!
Zortzi orduko lana, eta igandean partida!
Lotsatu zaitez!
Hori baizik ez dakizu egiten! Hori bakarrik egiteko gai zara!
Orain arte destajuaren alde txarraz baizik ez dugu hitz egin.
Baina destajuan irabazten ditugun 20.000 lirak ez dira gauza makala.
Destajuko 20.000 lirak eskuratzea ez al zaizue gustatzen?
Nazkatuta gaude destajuaz! Zapalduta gauzkate horrekin!
Ez dugu gehiago jasan nahi! Botazioa egin dezagun!
Ni destajuaren alde nago, baina azken zentimoraino negoziatuta!
-Ahalik eta gehiena lortzeko! -Entzuidazue!
Berriz diot, ulertu ez dutenentzat edo orain iritsi direnentzat.
Destajua berehala kendu nahi dutenek altxa dezatela eskua.
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 eta 12.
12 boto.
12 boto! Itxaron!
Morroiak! Morroiak!
Bigarren botazioa egingo dugu.
Negoziazioaren aldeko borroka mailakatu baten aldekoek…
…destajuko lerro-ordezkariarekin, aldiko negoziatu ondoren…
…altxa dezatela eskua.
Entzuidazue!
Gauza bat proposatzen dizuet.
Grebaren alde daudenek altxa dezatela eskua!
1, 2, 3… 11 eta 12. Orain beste proposamenaren botazioa:
Ekintza mailakatu bat, astelehenetik hasita…
…egunean bi orduz. Horren aldekoek altxatu eskua!
Hau da probokazioen erantzuna.
Gehiengoak demokratikoki erabaki du. Ulertzen han atzekoek?
Batzarrak egitea borrokaren bidez lortu dugu!
Eta zuek orain batzarra saboteatzen duzue!
Faxistak!
Utziozue hitz egiten. Hitz egizu.
Zuen guztion destaju horrek gaixotu nau ni!
Ez duzue pentsatzen besteengan, hezetasunean, beroan…!
Proba ezazue hori!
Ixo, orain nik hitz egingo dut.
Ez dakit nola deitu behar dizuedan.
Langile jaunak, langileak, lankideak, lankide jaunak…
Zatoz hona mikrofonotik hitz egitera!
Hara noa pixka batean.
Kanpoko ikasle horiek diote goizez ilunpean sartzen garela hemen…
…eta gauez irteten garenean ere ilunpean etxeratzen garela.
Baina zer-nolako bizimodua da gurea?
Baina nik diot, horretan ari garenez…
…zergatik ez dugu destajua bikoizten?
Igandetan ere lan egin dezagun…
…eta gauez ere etor gaitezen, emazteak eta umeak ekarrita.
Umeak lanean jarriko ditugu, emazteek ogia ahoan jarriko digute…
…eta guk aurrera egingo dugu gelditu gabe. Aurrera! Aurrera!
Lau lira zikinen truk, hil arte aurrera!
Eta horrela infernu honetatik, gelditu gabe…
…beste infernura joango gara, eta hura gauza bera da!
Entzun, Massa. Orain asko hitz egiten ari zara…
…baina non zeunden zu sindikatuko kideok…
…fabrikako sindikatua sortu genuenean?
-Non zeunden zu? Erantzun! -Non nengoen ni?
Destajuan ari nintzen.
Sindikatuaren politika segituz!
Produktibitatea handitzen nuen!
Eta orain zer bihurtu naiz! Piztia, piztia!
-Zu ez zara piztia. -Kanpoko ikasle horrek…
…gu makinak bezalakoak garela esaten du.
Makina bat omen naiz!
Azkon bat omen naiz! Torloju bat omen naiz!
Biela bat naiz! Transmisio-uhal bat naiz!
Ponpa bat naiz! Eta orain ponpa hautsi egin da!
Eta ezin da ponpa konpondu!
Proposamen hau egiten dizuet:
Lana berehala uztea!
Denok!
Eta lana berehala uzten ez duena…
…nazkante zikina da!
Kaka putza da!
Massa, itxaron! Entzuidazu!
Batasun sindikala haustea…
…ahalegin handiz lortu ondoren…
…gure nagusien joko politikoan sartzen da.
Denok elkarturik egon behar dugu, irabazi nahi badugu.
Politika estremista eta abenturazale batek…
…eskuinari egingo dio jokoa!
Beraz, saiatu ulertzen.
Massa burkidea, saiatu denok ulertzen!
Elkarturik egon behar dugu!
Horra bizardunak korrika. Langileen zain.
A zer kaka puska ederra diren langileak!
Zoazte ondo pasatzera, zuek badaukazue dirua eta.
Zer espero duzue langileengandik? Badatoz korrika.
Zer gertatu da?
Esan behar niena esan diet… eta kontzeptu batzuk ere bai.
Handik sartzen ari dira.
-Goazen beste aldetik. -Salduak! Faxistak!
Kakatiak! Inperialisten morroiak!
-Ze ordutan bukatzen da txanda hau? -Orain.
Ateetara!
Iritsi gara. Ez dago inor.
Hemen lan egiten nuen. Orain ez dago ezer.
Hutsik dago.
Nagusia kartzelan dago iruzurrezko bankarrotagatik.
-Iritsi gara. -Hotzak nago.
-Lehenengo aldia duzu? -Tira…
Ez dezagun astirik galdu. Arropa atzean utziko dugu.
Ikusiko duzu zer ondo egongo garen hemen.
Nola egiten da? Beldur naiz.
-Beldurra? Tira! -Min emango didazu?
-Nik gidatuko zaitut. -Min emango dit.
Ez dizut minik emango.
Eta gaizki sentitzen banaiz, lagunduko didazu?
Itxoin. Galtzak eta galtzontziloak erantziko ditut.
Taberna bat daukat hemen.
-Edan nahi duzu? -Ez dut edaten.
-Ez… Beldur naiz. -Beldurra? Edan ezazu.
-Zergatik eranzten dituzu galtzak? -Erantzi egin behar direlako.
-Kuleroak, ez. -Dena, dena.
Bai, eranzten ari naiz.
-Dena erantzi duzu? -Musu bat nahi dut.
-Ordularia kendu. -Ez, ordularia, ez.
Badakizu zer gertatuko den?
Ez zaizu ezer gertatuko. On egingo dizu.
Nire gainean jar zaitez eta altxatu egingo zaitut.
-Burua puskatuko dut. -Itxaron, e?
-A zer nahaspila! -Ez, ez da nahaspila.
Palankari erne egon.
Kontuz ibili. Hori da.
Ai, bolantea!
-Beldur naiz. -Ez izan beldurrik.
-Atera beso hau. -Lotsa ematen dit.
Ai, palanka!
Kendu eskua.
Min ematen didazu!
Oraindik ez dizut ezer egin. Zerbait egin dizut?
-Mina! -Ez dizut ezer egin.
Orain zuk ematen didazu mina. Poliki.
-Poliki. Itxaron. -Nola jarriko naiz?
Hanka mugitu. Hanka!
Egizu nik esaten dizudana. Esperientzia dut.
Non? Ezin dut.
-Orain, oina. -Zein?
Ez tira egin!
Barkatu, ez naiz ni, bolantea baizik.
-Palankagatik da. -Arazoa azter dezagun.
Zatoz hona.
Jar zaitez hor.
-Pasa hanka hemendik. -Nola?
-Pasa ezazu beste hanka. -Tira, ba.
Eutsiozu hor.
Ilea, ilea, ilea!
Ilez beteta daukat ahoa.
Zer hotza, Jauna!
Hau poza! Bukatu da.
Akabo.
Bukatu da, bai.
Ederra. Duela urtebete daukat, baina gorde egingo dut.
Eragozpenik ez… auto ederra da.
Ez dakizu zer atsegina eman didazun.
Hango zerri harekin ez baitut atseginik hartzen.
Ez ote dut Militina bezala bukatuko?
Erru guztia fabrikari bota.
Egun osoa pedaleatzen, eta orain, 31 urterekin…
Nik ez dut ezer sentitu.
Ez duzu ezer sentitu!
Mina baizik ez dut sentitu. Eta orain…
Orain zer?
Hau al da maitasuna?
Maitasuna… maitasuna…
Maitasuna egin egiten da. Eta egina dagoenean, egina dago.
Eta bakoitza berera.
Bai, animaliak bezala.
Animaliak bezala.
Baditut hankak, eskuak, zakila. Animaliak bezala, beraz.
Kontua sexiagoa da. Eta egina dagoenean, egina dago.
Zoaz kaka egitera. Eraman nazazu etxera, garbitu egin nahi baitut.
Lehenengo aldian emakumeek ez dute ezer sentitzen.
30 urterekin sentitzen dute.
Ez nauzu iraindu beharrik.
Egin dizun maniobra ederra ordaindu egin behar zenioke Luluri.
Egia da.
Errealitatea errealitatea da.
Horrela da.
Langile burkideak!
Batzarrak 2 orduko greba erabaki du destajua arautzeko!
3 sindikatu elkartuok esaten dizuegu ez onartzeko probokaziorik!
Zatozte.
Ez, ez! Polizia hemen dago.
Zertarako polizia? Greba baketsu bat da!
Lanerako askatasuna bermatu behar dugu.
Ez onartu probokaziorik! Lasai egon!
Ez poliziarengandik ez estremistengandik!
Klaseko poliziari deitu diozue zuek dena daukazuelako!
Langileok elkarturik egon behar duzue nagusien aurka!
Langileok, segi zuen lankideen ereduari, zuekin gauzkazue eta!
Bi orduko greba alferrik da Hobe gau eta egun kanpoan egotea!
36.000 liragatik ez naiz lanean lehertuko!
Zer asmo duzue?
Gaur ez da inor sartuko. Ezta zuzendariak ere.
-Zer egingo dugu poliziarekin? -Polizia hor dago beti.
Eta ez badago, edozein traidorek deituko dio.
Fabrikak aurrera egiten du gu barruan gauden artean…
…baina gu kanpoan bagaude, zer egingo dute zuzendariek?
Oraindik ez zaigu istilua sortzeko unea iritsi.
Zuentzat inoiz ez da istilurako une egokia!
Entzun. Oraindik ez duzu ulertu?
2 orduko greban segituko dugu gure erreibindikazioak lortu arte!
Batzarrean 2 orduko greba erabaki zen, ez iraultza!
Norekin zaude? Horiekin edo gurekin?
Gaur zuzendariak ez dira sartuko!
Goazen!
Piketeak hemen aurrean eratu!
Ordena-zerbitzuko kideak beren lekura!
Langile-ikasle batzordeak borrokara deitzen dizue destajua ezeztatzeko!
Inork ez du fabrikan sartu behar, zuzendariek ere ez!
Kanpora, datozela gurekin hotza pasatzera…
…zuen esplotazioa zientifikoki antolatzen duten zuzendari horiek!
Langileok! Piketeak langile-klasearen indarra dira!
Klase-diziplinaren adierazpena, estatu-politika osoa!
Zitalek sindikatuen batasunaren indarra izango dute aurrez aurre!
Utziezue autoetatik ateratzen!
Ene! Autobusera igoko dira! Gorroto dut indarkeria.
Langileok, elkarturik! Ez utzi inori pasatzen!
Nora zoaz?
Arriskutsua da!
Zatoz hona, putrea! Belarri bat aterako dizut bestela!
Zer zabiltza zu hemen?
-Zer zabiltza? -Ezertan ez?
Megafonoa emadazu! Esaiezu denei zer zabiltzan hemen?
-Utz nazazue! -Nora zindoazen?
-Barrura. -Nola ba?
Barrura, ez. Orain hemen zaude, gurekin.
Gurekin geratuko da. Ez da barrura sartuko.
Bizkarrean har ezazue! Ez sartzeko esaiezue besteei!
Atzera! Atzera!
Lasai! Lasai!
Zuen intereserako diot! Lasai!
Egun on, ingeniaria. Zalaparta pixka bat dago.
Ez kezkatu, langileen greba txiki bat da.
Zuk egin aurrera lasai, guk dena ziurtatuko dizugu.
Baina… zer ari zara?
Ingeniaria! Ezidazu hori egin!
Lagundu!
Hiltzailea!
Lulu! Korri!
Langile bat naiz! Ez dut ezer egin!
-Nor da? -Ni naiz.
-Bakarrik zaude? -Norekin nahi duzu egotea?
Tori paketea.
Zatoz barrura.
Berriz zauritu zaituzte?
-Baina… -Zatoz.
Hau nire andrea da. Ile-apaindegi batean lan egiten du.
-Hauek nire kideak dira. -Zer dira?
Ikasleak.
-Arturo! -Gera dadila. Zerbait ikasiko du.
-Hau ere ikaslea da, ezta? -Arturo!
Ospa!
-Baina zer zabiltza…? -Etxea arrotzez betea!
Zerbait faltako zait.
-Paparreko orratza! -Bisitak ditugu, behintzat.
-Bai! A zer aurpegi politak! -Ez dakizu nola hitz egiten dudan.
-Ez da ezer ulertzen. -Paparrekoa falta zait!
-Zer paparreko? -Txakurtxoarena!
Hor daukazu.
Iheslariak gara.
Nirekin bakarrik ez geratzeko ekarri dituzu bizardun horiek.
Ez gaitezen berriz hasi.
Ez gaitezen berriz hasi!
Eta kendu hau burutik!
Zatoz hona.
-Nor da? -Ni naiz.
Sartu.
Kaixo. Goseak amorratzen gaude.
Ingeniariak kolapso bat izan du eta ospitalera eraman dute.
Egunkari guztietan atera da berria.
Non dago sukaldea?
Segurtasun indarrek, 8 zauritu; guk, berriz, 20 zauritu arin.
Ogitarteko bat prestatuko didazu?
Argazkiak atera dizkizute!
Poliziak aise harrapatuko zaitu.
-Zer diote hirian? -Errebisionistak garaituta daude.
-Lidia… -Orain, zer?
Poliziarengandik ihesi dabiltzanek hemen lo egingo dute 2-3 gauetan.
-Utzi ikusten! -Goazen. Telebista aurrean gaude.
-Non daude arrautzak? -Ez dago arrautzarik.
Teoria zuzena da. Gatazkak batasuna sortzen du.
Alderdi iraultzaile sendo bat bageneuka…
…hilabete gutxi barru erabateko gatazka lortuko genuke.
Langileak botererako prest daude, destajurako baino gehiago.
Langileak? Hemengo hau ez da ezertarako gauza!
Ondo ezagutzen ditut langileak… Ahaztu komunismoa.
-Zoaz arrautzak eskatzera. -Ez!
Zoaz zu. Hor duzu zeure komunismoa!
A zer tema komunismoarekin.
-Zer egingo duzue gero? -Arrautzak!
Erromara gobernura joatean, zer egingo duzue?
-Zer egingo duzue? -Nagusi guztiak bota, jakina.
Nagusirik gabe, goseak hilko zarete!
Dena eman digute. Nagusiekin segurtasuna duzue!
Zer diozu?
Utziozu hitz egiten.
Agnelliren argazki bilduma egingo du!
-Zergatik ez du hitz egiten? -Hitz egin dezala!
Horra zuen komunismoa eta zuen askatasuna!
Ez naiz inoiz komunista izango!
Askatasunaren alde nago, aitu? Eta bisoia gustatzen zait.
Bai, eta noizbait bat erosiko dut, merezi dudalako!
Aitu? Lan egiten baitut 12 urte nituenez gero!
Merezita daukat eta zintzoa naiz. Arturo!
Zoaz amarengana, Arturo, larruzko beroki bat egingo dizu.
Agnellik emango dizu bisoia.
-Bera ere zapalduta dago. -Gajoa!
Horrelako familietako ohiko kontraesanak dira.
Proletario ertaina fabrikan esplotatzen dute…
…baina telebistako ereduarekin tankeratzen du bere bizitza.
Pobre bizi da, baina bere esplotatzaileak imitatzen ditu.
-Ama, zergatik goaz? -Bagoazelako!
Zer ari zara?
Gera zaitez hemen. Utzi hori bere lekuan.
Horrela saritzen nauzu, nik hainbestetan barkatu dizut eta!
-Nik erosiko dizkizut larruak. -Jantzi berokia, Arturo!
-Aski da! -Ez dut hitzik esan!
Nor hasi da? Zer esan dut nik gaur?
Zer esan dizut?
Ezin dut gehiago! Arturo, goazen.
Gera zaitez hemen ikasleak hemen dauden artean.
Arturo, zatoz! Hori ez da zure aita.
-Umea, ez! -Ergela!
-Mutikoa, ez! -Bukatu komedia hau, hipokrita!
Zoaz amarekin.
-Nahikoa lotsagarri geratu gara. -Zergatik ari zara negarrez?
Itxurak egiten ari da. Zenbat belarrondoko eman dizkizun!
Ez joan, orain bakarrik nago eta.
Atzerakoia da eta ez du ikasketarik.
Poliziari deituko dio.
Demokrazia kristauari ematen dio botoa, zintzoa da.
Zoazte.
7:45 dira, itzuli berriz lanera, lasai.
Kontuz probokazioekin, ez sartu nagusien jokoan!
Langile batzar batera deitu da, eta 3 sindikatuak han egongo dira.
Kontuz probokazioekin! Ez onartu sindikatuen xantaia!
Sindikatuak nagusien morroiak dira!
Erreformistak dira!
Nagusien indarkeriari indarkeria iraultzaileaz erantzun!
Produkzioa saboteatu! Lanari uko egin!
-Massa, ezin zara sartu! -Nola ezetz?
-Itxaron pixka bat. -Ezin naizela sartu?
-Gutun bat daukazu. -Zer gutun?
-Gutun bat daukazu. -Zer esaten ari zarete?
Ez didate sartzen uzten!
Horra zer dakarren zuen estremismoak!
Ikusten? Lana galdu dut!
Lehenik, autoz harrapatu ninduten! Orain, kalera bota naute!
Hilik nahi naute!
Greba egizue, lankideok!
Greba egizue!
Batzarra! Hau ordainaraziko diegu!
Goazen batzarrera.
Ni bezalako langile bat nora joango da?
Nora joango naiz?
Eskolara, antzerkira, hilerrira, popatik hartzera!
Amaren etxera? Nora? Nora?
-Non dago bizardun txikia? -Pizacar lizeoan.
Nola ba? Lana galdu dut!
Lulu! Nork esan dizu hori egiteko?
Hankaz gora daukazu zuk garuna! Nork esan dizu hori egiteko?
Ingeniariaren begikoa zinen eta!
Erotu egin al zara?
Ospa, ospa! Lasai, Lulu!
Nekatuta, e? Zoaz medikuarengana.
-Zoaz lotara. -Segi, Lulu.
Massa, Massa!
Batzarra luzea eta zaila da. Ez ezazu bihotza galdu.
-Irteerara. -Alde hemendik.
Lasai egon. Irteerara, Massa.
Irteerara!
Zein izan da emaitza? Ona da?
-Zein izan da? -Entzun, Lulu!
Batzarrak erabateko greba baztertu du.
Berriz saiatuko gara, langileei entzungo diegu…
Berriz saiatuko gara jendea konbentzitzen.
Agitazio mailatik ez desbideratzea erabaki du batzarrak.
Ezagutzen dituzu, badakizu nolakoak diren.
Atalkako lana egokitzea da kontua…
…kontua ez baita iraultza egitea.
Kontua ez da sinboloak sartzea, lanpostua gordetzea baizik.
Greba egiten dugun bakoitzean ez du nagusiak bakarrik galtzen…
…guk ere galtzen dugu, ez baitugu dirurik etxera eramaten.
Dirua! Dirua!
Tori, 10.000 lira umea mantentzeko.
Orain emango dizkizut.
Eta emaiozu gutun hau Armandinori, marko batean jar dezala!
Armandino!
Kalera bota naute.
Nik ezin dut hau onartu. Berak behar du. Emaiozu!
Sindikatuek amaieraraino defendatuko zaituzte.
-Ez zait axola. -Baina erne egon.
Lagundu egin behar diguzu.
-Saiatu laguntzen. -Niri bost axola!
Bakartzea txarra da. Kontuz ibili.
Barrura joan beharra daukat. Lasai egon.
Hau institutu okupatu bat da!
Ikasleak beren bizitzako funtsezko arazoak eztabaidatzen ari dira!
Politikaz eztabaidatzen ari dira!
Gurasoak etxera joan daitezela telebista ikustera!
Mesedez, mesedez.
Berak ezagutzen nau. B.A.N.eko langilea naiz. Lana galdu dut…
-Gogoratzen? Nora joango naiz? -Han atzera.
Zergatik utzi diozue pasatzen?
-Ikasleak zarete zuek ere? -Gu siziliar etorkinak gara.
Aizu, Lulu naiz. Ni naiz.
Ni naiz. Badakizu zer gertatu den. Lana galdu dut.
Badakit.
Bai, baina hemen lo zaude. Goizean zergatik ez zara etorri?
-Ezin gara leku guztietan egon. -Zu, behinik behin?
Ahal dudana egiten dut. Gutxi gara.
Atzo fabrikatan geunden; gaur, eskolatan. Eta bihar, auskalo.
Eroetxean, Militina bezala.
Kontraesanak leherrarazten saiatzen gara gure lanarekin.
Bizi-sistema hau aldatzeko.
Ni aldatu nauzue, ba, lana galdu baitut.
Nagusiari obeditzen diozun artean, ez duzu arazorik.
Kontzientzia pixka bat hartu orduko, zureak egin du.
Hori jakingo duzu, ezta? Ez da berria.
Ez naiz baboa. Nik ere badakit nola dauden gauzak.
Goazen, ba.
Zatoz ikasle batzuekin fabrikara.
Zatituta gaude eta gutxi gara.
Gutxi?
Jan beharra daukat! Aitu?
Esan beharrik ez dizut jatekoa beti aurkitzen dela.
Eskean, ezta?
Behin esan zenidan bezala: pedaleatzen dut, axolagabe.
Zurea banakako kasua da, eta ez zaigu hori interesatzen.
Guk klase-arrazoibidea nahi dugu, ez arrazoibide pertsonalik.
Arrazoibide pertsonala aipatzen didazu niri!
Begira nire aurpegiari. 30 urte ditut. Begira nola nagoen.
-Ikastaroa galdu dut! -Ez oihu egin.
-3 azterketa bakarrik egin ditut! -Ez oihukatu.
-Piorreaz gaixorik nago. -Eta nik berniz-intoxikazioa dut!
Eta nik piorrea dut, aitu?
-Massa! Non zeunden? -Zer zabiltzate zuek biek?
Zure bila genbiltzan.
Hor konpon. Zer egin behar dut orain?
Berdin zait zer egiten duzun. Nahi duzuna egizu.
Bizitzeko mila modu daude. Saiatu aldatzen.
Ez bizi orain arte bezala.
Gurekin gera zaitez.
Lanik gabe zaudenez, nahi duzuna egin dezakezu.
Aurkituko duzu jateko zerbait.
Nahi baduzu, denbora osoz militatu ezazu.
Ez ezazu maltzurrarena egin.
Erabaki bat hartu dut…
Badakit zer egin behar dudan.
Agur. Goraintziak berriz ere mugimenduari.
-Gera zaitez hemen. -Ikaslea zara, ezta?
-Bai, ikaslea. Gauez. -Ikaslea zara!
Ikasketak ordaintzeko lan egiten dut.
-Ez esan txorakeriarik. -Zu ere ikaslea zara…
-Ikasleak… -Zer ba?
-Zergatik ez zara hemen geratzen? -Zoaz besteekin jendea botatzera.
-Ikasleekin egon behar duzu. -Bai, zera.
-Ikasleen mugimendua… -Langileek zu baino gehiago dakite.
Arturo! Arturo!
Kaixo, Lulu!
-Langile txikiak dirudizute. -Zer zabiltza hemen?
Ezer ez. Hemen nago. Zure bila etorri naiz.
Pozten naiz. Ama ez zait inoiz bila etortzen. Bakarrik joaten naiz.
Ni, berriz, bila etorri natzaizu. Atera kontuak.
Eta zure seme Armando, zer dabil? Zurekin dago?
Ez dut aspaldi ikusi.
Egunen batean elkarrekin joan behar dugu.
Amak zurekin joatea uzten badit…
A zer jenioa duen!
Zure amak zer dio orain nitaz?
"Zital hori" esaten du beti, eta negarrez hasten da.
Zergatik zabiltzate oihuka?
Ondo al zaude nirekin?
Bai.
Langile txikiak dirudizute!
Nondik joango zara?
Handik.
Ni, hortik. Agur.
Laster arte.
Atlantiko aldean hasitako ekaitza Kazakhistanerantz doa.
Euri jasa handiak Lonbardian: 100 hildako eta 10 desagertu.
20.
Bekainak zimurtzen dituzunez, trikimailu bat dabilkizu buruan.
Erotu egin nahi baduzu…
…fabrikara itzuli behar duzu.
Ni fabrikan erotu nintzen.
Pareta bota!
Horma…
Hau ekarri dizut.
Massa, lehen garaipena lortu dugu!
Ingeniaria tokiz aldatu dute.
Lulu, Lulu, Lulu!
Badakigu etxean zaudela. Zatoz hona!
-Ireki! -Zatoz fabrikara!
Zer ari zara hor bakarrik?
Tira, zatoz fabrikara. Sindikatuen jokoan ari zara.
Lankideek behar zaituzte.
Massa, orain sinbolo bat zara.
Etorri egin behar duzu, lankide guztiak zain dauzkazu.
Langileen %30ek greba egin du gaur gurekin.
Kanpora atera behar duzu!
Zu ere borrokatu behar zara, berriz kontratatua izan nahi baduzu.
Zatoz kanpora, tira!
Dena salduko dut. Likidazioa. Suitza.
Emigratu. Emigratu.
Maitemindu bikotea: 8.500 lira.
1.500, ematen badizkidate.
Bi lanegun.
Urre koloreko mahaitxoa, atzerriko zigiluarekin…
…maiolika gainean egina.
30 lanordu.
5.000 lira.
Pailazoaren koadroa.
10 ordu.
24.000.
5.000, asko jota.
Irrati-liburua, ezkontzeko promesa.
10.000 Suitzan. 15.000 Milanen.
Hementxe emango didate.
Kristalezko loreontzia plastikozko loreekin.
2.000 lira.
Hemengo honek suerte txarra dakar.
Animalitxoak.
Sariak.
Denak bertakoak.
Alferrikako traste hauek guztiak asmatu zituena harrapatuko banu!
"Sukaldeko aztia", poto irekitzekoa, mahonesa-prestagailua…
…labana-zorrozgailua.
"Magic moment".
Babokeriak!
Hau dena bururatu zitzaion tipoa harrapatuko banu…
…burua hautsiko nioke.
Lau iratzargailu dauzkat. Auskalo zergatik.
Museoa.
Non jarri ote nituen nire oroitzapenak?
Egunen batean hemen sartuko naiz.
Behi puta!
Behi puta.
Bilatu, bilatu.
Hemen dago. Pakete ederra.
Akzioduna, akzioak.
Egunen batean hemen barruan sartuko naiz.
Barrura! Putakumea!
Kontrolatu egin nahi nauzu?
Kontrolatu, ba.
Mamuarena egiten ari zara? Ikaratu egin nahi nauzu?
Txikitu egingo zaitut!
Kontrolatu, kontrolatu!
Zer ari zara kontrolatzen?
Begira, ama. Ahatea zulatu du.
Horma, horma…
Lulu!
Arturo.
-Nor da? -Gu gara. Ireki!
-Zure aita ez dago etxean? -Bai.
Azkar, esna ezazu! Esaiozu garrantzitsua dela!
-Zer gertatzen da? -Gizon bat dago.
-Lulu, jendea dago hor! -Zurekin hitz egin nahi dute.
Garrantzitsua dela esan du.
-Nor da? -Mesedez?
Bizpahiru dira.
Aurrera.
Barkatu inbasioa, baina kontu garrantzitsu bat da.
-Nor da? -Lulu.
Zatozte egongelara.
-Lulu berehala etorriko da. -Mila esker.
Lulu, lortu dugu!
Berriz kontratatu zaituzte. Lanera bueltatuko zara.
Gaur goizeko 2etan sinatu dugu.
Dena lortu dugu, destajua ere bai.
Zuk egindakoa erabakigarria izan da.
Ez al zaude pozik?
-Bai, pozik nago. -Grappa kopa bat nahi duzue?
Esan nizun lortuko zenuela.
Bai, esan zenidan.
Hau batasun sindikalaren emaitza da.
Lehen aldia da probintzia honetan langile bat berriz hartzen dutena…
…arrazoi politikoengatik kalera bota ondoren.
Garrantzitsua da, ezta?
Lehen aldia da?
Eta Militina?
Nor da Militina?
-Langile ohi bat. -Hura ez zuten berriz hartu.
-Beste garai batzuk dira.
Gaur indartsuagoak gara, kontzienteagoak.
Gaur beldur ematen diegu, ezta?
Lulu, ikusten? Pozik zaude?
Bai.
-Zatoz zu ere. -Zatoz, Bassi.
Kafe bat nahi duzue?
Tira ba… Topa!
-Egia al da? -Bai.
Garaipena lortu dugu gure bi helburu nagusietan!
Massa berriz hartu dute eta destajua arautu dugu!
Baina borroka ez da bukatu.
Produkzio-denbora kontrolatu…
…gaur, lan behartuan 8 ordu egin ondoren…
…gaua izango da berriz. Eguzkia zuentzat…
-Pozik zaude? -Bai, pozik.
-Ez dirudizu. -Pozik nago, bai.
Gaur lortutakoa ez diozue sindikatuei zor…
…zuen borrokatzeko borondateari baizik!
Borroka ezazue gu ikasleokin bat eginik!
Hona zuen berehalako helburua: Dena eta azkar!
Lan egizue, esklaboak!
Gaizki ulertu duzue! Muntatze-katean jarri gaituzte!
Hona gizonaren patua! Ametsetan ari nintzen…
Entzuten didazu? Zurekin ari naiz!
Zer?
-Ametsetan ari nintzen. -Zerekin?
-Horma batekin! -Zerekin egin duzu amets?
Zer esan duzue? Ez dizuet entzuten!
Zer?
Horma batekin amets egin du!
-Horma batekin amets egin du! -Ipurdi batekin?
Horma batekin amets egin dut.
-Baina hilda nengoen, ezta? -Nor?
-Hilda negoen, e! -Hilda zegoela amets egin du Massak!
-Nor hil da? -Lurperatuta nengoen…
-…eta horra Militina! -Massa hil da!
-Amets ederra! -Militina da!
Militinak esaten du…
-Hil egin omen da! -Nor, Militina?
-Militina hil da! -Eroetxean hil da!
Bai zera! Militina ez da eroetxean hil!
-Militina oihuka hasi da… -Zer dio Militinak?
Honela dio: "Dena suntsitu, eta goazen barrura".
Goazen barrura!
Dena suntsi dezagun eta okupa dezagun paradisua.
Non? Non? Non?
Ez dakit ba. Paradisua hormaren beste aldean dago.
Esan dit: dena suntsitu, eta barrura sartu.
Nik ez dut ezer esan. Ezer ez!
Ikuspen izugarri bat izan dut.
Gizon bat ikusi dut, burua han, eta gorputza handik 10 metrora.
Ikuspegi izugarria! Oraindik gogoratzen naiz.
Horma hori bota! Horma hori bota!!
Horma hori bota!
Horma erori egin da.
-Horma erori egin da! -Bai, baina zer zegoen han?
Zer zegoen horma barruan?
Lainoa.
Zer laino?
Zer zegoen laino horretan?
Hasieran, ezer ez. Gero, begira egon naiz…
…eta etortzen ikusi dut…
…Militina.
-Militina! -Nor da Militina?
Eroetxean dagoen bat.
Eskulangile bat ikusi dut, hatz bat falta zuen gizajo bat, eta esan dut:
Nor da hori? Ni naiz eta! Zer demontre!
Gero, denak agertu zarete, banan-banan…
Gu guztiok geunden!
Horman, hauts artean, lainoan…
Zer esan nahi du horrek?
-3-6-42. -E, Napoli. 6-7-42.
Kosta zaizue hori ulertzea.
Esan nahi du horma bat dagoela eta bota egin behar dela!
Zer esan nai du? Kosta zaio, ba!
Motela da, gero!
Zer esan nahi du?
Ulertu dizut, Massa.
Nik, ordea, ez dizut ulertu.
Berehala bota nahi dut horma! Horra nor naizen ni.
-Han al nengoen? -Bai.
Egia da!
-Lainoa zen? -Lainoa zen.
-Paradisua. -Paradisuan lainoa dago?
Ez dakit zer ikusi duen! Destajua egin beharra daukat!
-Zer axola zait niri! -Zergatik ez duzu amets polit bat?
-Eroetxean nengoen? -Ni ere ez. Ez zegoen inor!
-Egia al da? -Ez zegoen inor. Esan dizut.
LANGILE KLASEA PARADISURA DOA
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz