UDAKO AMODIO BAT
-Ez duzu artoa ekarri? -Ez.
Antoinen gurasoek landatu dute, ba.
Ezkontzen zarenean, esaiozu senarrari artoa landatzeko.
Baina bat bestearen atzetik mutil guztiek alde egiten dizute.
Beste neskak zuhurragoak dira.
Ez dut ezkondu nahi.
Ez dut nahi.
Zer egiten duzu gauetan?
-Oso berandu etortzen zara etxera. -Paseatzera joaten naiz.
Norbaitekin zabiltza?
Ez.
-Antoinekin? -Ez!
Ez zara neskazahar geratuko, ezta?
Bakardadea latza da.
Irailean ezkonduko naun.
-Norekin? -Pierre Coubinekin.
-Maite dun? -Ez zakinat.
Ez dinat ezagutzen.
Bueno, bai, ezagutzen dinat, baina ez mutil-lagun bezala.
Atsegina dun. Eta asmo handiak ditin. Limoges-era joan nahi din.
-Asmo handiak, inondik ere! -Hemen geratu nahi al dun betiko?
Bai.
Hemen dena gustatzen zaidan.
Aurrera egin behar dinagu, Delphine.
-Jada ez gaitun umeak. -Eta gure artekoak ez din axolarik?
Bai.
Badin axola, noski.
Baina ez dun serioa izan.
-Aupa! -Kaixo.
-Zertan zabiltza? -Ibiltzen.
Eta zu?
-Nahi duzu? -Ez, mila esker.
Harrapatu egingo zaituzte.
Zera...
-Aubusson-go dantzaldira joango zara? -Ez dakit.
Elkarrekin joan gintezke.
Ez dakit, Antoine.
Ikusiko dugu.
-Nora joan da? -Ez dakit ba.
-Delphine!
Delphine!
PARIS 1971KO UDABERRIA
Hamar ume baino gehiago izan dituzten 11 amarekin...
...bildu zen presidentea.
Frantziako Familiaren urrezko domina eman zien Pompidou jaunak.
Eta bat-bateko hitzaldia egin zuen familiaren eginkizunaz.
"Umeak haztea lan pozgarri bezain nekeza da."
"Gaur egun, ordea, familia mehatxupean dago," esan zuen,
"indarkeria esparru guztietara zabaldu baita."
"Frantzia ez da diktadura bat,"
"baina aurre egin beharrean gara indarkeria giroari."
-Grazia egiten dizu? -Behingoagatik geu gara...
-Eta orain, zer? -Uztazu!
Putak!
Itxi atea.
Puta aluak!
Putak!
Izorrai!
Bada gero, nola jarri den!
Ezta diru-zorroa ostu bagenio ere!
Hori baino okerrago, gizontasuna ostu diogu.
A ze hitz politak!
Eskerrik asko laguntzeagatik.
Ez haiz kikiltzen direnetakoa, e?
Bo, ez zunan hain arriskutsua ere.
-Ez ba! Sutan zegonan. -Bere onetik aterata!
-Apustua zen? -Bai zera!
Ipurdian atximur egiten ziguten, baina ez zaien gustatzen eurei egitea.
Hurrengoan, poliziei egingo zienagu.
-Zertarako egiten duzue? -Emakumeen eskubideen alde!
-Inork ez molestatzeko eskubidea! -Eta ondo pasatzekoa!
-Nahi duguna egitekoa! -Ez hago ados?
Ez zekiat.
Ez dun sumatzen emakumea izateagatik badirela egin ezin ditunan gauzak?
Barkatu, badago emakume talde bat ostegunero biltzen dena hemen...
A, bai, "kaskaberoak". Eskuinetara, hitzaldi-aretoan.
Lehenik eta behin, mutilek jakin dezatela hemen lekuz kanpo daudela.
Batzuek esango dute gizasemeen aurka gaudela.
Baina ez, ez da hori kontua!
Hemen gauden erdiak morroi batekin bizi zarete.
Gu ez gaude gizonen aurka, emakumeen alde baizik.
Gizon baten aurrean emakumearen jarrera ezberdina da.
Hizkera ere aldatu egiten du.
Gizon baten aurrean, ezaguna izan zein ez, emakumerik ikasienak ere...
...bere hitzak eta pentsamenduak zentsuratzen ditu.
Emakumeen artean libre hitz egiteko askatasuna izan behar dugu,
mutil-lagunak, aitak edo nagusiak zer iritziko dioten beldurrik gabe.
Ados nago sexuen banaketarekin, baina kazetari gizonezko batek eskatu dit...
-...hemengo berri emateko. -Ezta pentsatu ere!
Pikutara hedabideak!
Ea, banan-banan!
Ez badiogu elkarri entzuten ez gara inora iritsiko.
Emakumeok ez dugu iraganik.
Mundua mundu denetik...
...emakume guztiok kontinente beltza izan gara.
Jaiki, emakume esklabo bihurtuok!
Apurtu ditzagun kateak!
Jaiki, matxinatu!
Emakume otzan eta umiliatuak,
erosiak, salduak, bortxatuak...
Etxe guztietan, emakumeak...
mundutik baztertuak dira.
Jaiki, emakume esklabizatuok!
Apurtu ditzagun kateak,
Jaiki, matxinatu!
Ez haut imajinatzen bulego batean egun osoan.
Lan fisikoagoa egiten huela esango nuke.
Esate baterako?
Igeriketa irakaslea ondo datorkin.
Serioa eta arduratsua, baina gorputz-lana ere bai.
-Hik zer egiten dun? -Asmatu.
-Ia ez haut ezagutzen. -Birritan huts eginez gero, prenda!
-Saltzailea? -Ez, ez naun saltzailea.
Azken saiakera.
-Medikua? -Zergatik dion hori?
Ondo hitz egiten dun, beraz...
...asko ikasiko huen. Eta besteez arduratzen haiz.
-Txorakeriak, ezta? -Ez horixe!
Irakaslea naun, espainiera irakaslea.
-Zein da prenda? -Datorren ostegunean ere etortzea.
-Ezin liteke, kontrol zorrotzagoa behar dute.
Inork ez ditu aintzat hartzen. Ez dago presoen elkarterik.
Geuk bultzatzen ez badugu, honek guztiak ez du zentzurik.
Prentsa burgesa mesfidati dago. Le Mondek ez du argitaratuko inola ere.
Inurritegian ostikoa jo ezik...
-Zenbat artikulu preso frantsesei buruz? -Bat ere ez.
Eta idazten ari garena ere atzera botako dute. Ez du zentzurik!
Ez dugu geure burua zentsuratuko, erredaktoreak egin dezala.
Zein da helburua? Le Monde-n argitaratzea?
Le Monden eragin handiagoa du.
Urtebeteko lana da, eta orain, argitaratzearren, eztitu egingo dugu?
Demagogia hutsa da, ez du interesik.
Demagogia hutsa? Bai zera!
-Mesedez! -Ba, bai, hala da.
"Gaur egungo presondegi frantsesek kriminal berriak sortzen dituzte", eta kito.
-Jantzi urdina ere garbituko didazu? -Bai.
Baina utzi kanpoan, nik ez dut bilatuko nahaspila horretan.
Badakit txukundu behar dudala, baina ez dut astirik.
Noski, zaila da zure ahizpak gizonen uztarpetik ateratzea...
...eta garbiketa uztartzea, ezta?
Ba, bai, hala da. Zer egingo nuke zu gabe?
Ikusten? Emakumeak ezin dira moldatu gizonik gabe.
Falokrata hori!
-Sorgina. -Tximua.
-Marimatxorra. -Esklabista.
Sufragista.
-Pompidouren boto-emailea! -A, ez!
Izen bereziek ez dute balio.
Bota beste zerbait, edo galdu egin duzu.
Ez, tranpa da hori. Zigorra merezi duzu.
Ez, geldi!
Irabazi dut.
Kaixo!
Delphine, hemen hago.
Itzela izan dun! Menie Gregoireren irratsaioan sartu gaitun.
Kristona! Estudioan denek "Askatasuna!" oihukatzen!
Delphine!
Kaixo.
Zer moduz hago?
-Irratikoa kontatzen ari nintzaionan. -Kristona izan dun.
Gaixoa, nola jarri den! Bihotzekoak joko ziola pentsatu dinat!
Aldizkari ostia hau ez din mozten , e!
"343 puta horiek, ausartak ala exibizionistak dira?"
Eta kazetariak pentsatuko din ausarta dela!
Ondo zekin horrek zertan ari den.
-Barkatu... -Lasai, ez dun ezer.
"Gure ahizpei dei egiten diegu borrokatzeko..."
"...soldata duin baten alde gure, gizonezkoen berdina."
"Emakumeok ez gara objektuak. Asteazkenean, apirilak 23, bilduko gara."
Zer moduz doaz pankartak?
-Laugarrena dun hauxe. -Gehiago behar ditinagu!
Bat gehiago nahikoa izango dun.
Bildu emakume oro
azken orgasmoan,
lesbianak eta marikoiak,
etzan eta goza.
-Ongi hago? -Bai.
Pilula hartzen dun?
Ez.
Nola ezetz? Ba, har ezan!
Nik ikasleei ere gomendatzen zienat. Ezkutuan, noski.
Zergatik ez dun hartzen? Garestiegia delako?
Ez, ez dun horregatik.
Nire betebeharra, medikua naizen aldetik, pertsonei bizitzen laguntzea da.
Edozein direla ere, eta erreparatu gabe...
...euren sexuari, erlijioari edo arrazari.
Eta ez badugu sexu, erlijio eta arraza bereizketarik egiten,
zergatik bereizi adinarengatik?
Zer egin behar dugu? Zaharrei esan behar al diegu...
...ez direla gizaki osoak eta horregatik hil behar ditugula?
Ez. Medikuntza ez dago heriotzaren alde,
biziaren alde dago.
Horregatik, bizia emateko aukera duten emakumeei,
baina abortatu nahi dutenei,
nik esango nieke: "Izan arduratsu."
Gidatzean, Zirkulazio Kodea errespetatzen dugu.
Haurdun dauden emakumeek bidaiaria daramate barruan: bizia,
jaiotzeko dagoen haurra.
-Nire gorputa ez da auto bat! -Ni ere gizakia naiz!
Zer demontre da hau?
-Atzeratua! -Ergela!
Hiltzailea!
Nahikoa da. Ospa!
-Sartu porru hori beste bati! -Zerri nazkagarria!
Itsatsi!
Goazen!
Abortu libre eta doakoa!
Bizkor! Goazen! Poliziari deitu diote.
-Abortu librearen alde. -Ez ezazue txortan egin!
-Zuk ez zenuen txortan egiten? -Bai, baina kontuz.
-Nola da hori? -Moldatzen ginen.
Antoine maitea: Paris sekulako hiria da,
baserriko neska batentzat.
Egunero aldatzen da. Hemengo astebete horko hiru hile dira.
Neska zoragarri bat ezagutu dut.
Itzela da.
Harrigarria.
Berebizikoa!
Carole du izena.
Barkatu, erratu naiz.
-Batzarrera zatoz? -Bai.
Ba, hauxe da lekua. Sartu.
-Tira, ospa. -Etxetik botako nauzu?
-Ez zaitugu behar. -Agur!
-Zer moduz? -Oso ongi.
-Hau ez da Carolen etxea? -Bai, Carolena eta Manuelena.
Apain-mahaia...
Ez da inuzentea! Giza Zientzietan lizentziaduna da, bizkorra, alaia...
Baina gaya da, eta gurasoek psikiatrikora bidali dute sendatzeko!
Gora "familia"!
-Hala ere, ezin dugu ezer egin. -Beste lehentasun batzuk ditugu.
Horixe! Kontrazepzioan eta abortuan zentratu behar dugu.
Orduan nire lagunik onena zoroetxean utziko dut shock-terapia jasotzen,
eta lobotomia ere egingo diote agian, "ez dagoelako gure helburuen artean"?
Ez dugu hori esan.
Hori egitea legala da?
Bai, horixe da arazoa: legala dela homosexualak zoroetxean sartzea!
Eta zer egin nahi dun?
Oso erraza: bertara joan eta handik ateratzea.
Guk ez diegu laguntzen ez gizonei ez beste gutxiengo batzuei.
"Gutxiengoak"? Hara bestea!
Ni pilularen alde borrokatzen naun, baina hik ez didan umea egingo!
Huts egin didan.
Talde-lanari eutsi behar diogu, ezin dugu ahaleginak barreiatu.
Ezin dugu dena geure gain hartu.
Ez da borroka feminista.
Itxaron! Adeline beti dugu hemen, laguntzeko prest,
ezer eskatu gabe, eta orain ez diogu lagunduko?
Eskerrak! Mila esker zuri.
Bere lagunik onena da.
-Hi ez hator, Carole? -Ez zekinat.
Zer ba? Mutil-lagunaren baimena behar dun?
Hiri zer gertatzen zain?
-Hor konpon, ni banoan. -Ez esan txorakeriarik.
-Tira... -Orduan, guri bost beste guztiak?
Erdiak manifara, eta beste erdiak, hire laguna ateratzera.
-Zergatik aldatu dun iritzia? -Lagunari atsegin emateko.
Hori bai hori arrazoi ona!
Segi hortik aurrera, eta gero hartu bigarrena eskuinetara.
Mapan, hemen gaude, ezta?
Orduan, marra urdin honi jarraituz gero...
Ez, hori erreka da.
Arraunean agian iritsiko zinateke, baina ezin dizut esan ziur.
Jesus! Bidez esaten du senarrak mapekin penagarria naizena.
Bueno, orduan gu hemen gaude, eta gaztelua, hemen.
-Ez! -Hau ez al da gaztelua?
Ez, andrea, begira...
-Baina hemen gaude, ezta? -Ez ba!
Eman eskua.
Geldi!
Ezin ditinat begiak ireki.
-Kaixo, izeko. -Kaixo, laztana.
-Zer moduz? -Ondo.
-Pozten naiz ikusita. -Ni ere bai.
Hau nire izeba Hélène da.
-Zer gertatu da? -Istripu bat izan dugu.
-Baina ez da larria. -Ziur zaude?
Paseo polita egin dugu.
Zerbait edan nahi duzue?
Ondo hago, Guy?
Berriro gurekin dago.
Hartu.
Ez naun inoiz egon hegoaldean.
Bitxia dun.
Ba, ez zupatu hainbeste.
Ez, paisaia hau esan nahi ninan.
Nire eskualdea oso bestelakoa dun: lurra beti zegon blai eginda.
Hemen, ibiltzen hoanean, lurra gogor zagon.
Errebotatu egiten dun, eta horrek bultzada ematen din.
Etxean, berriz, udaran ere lurrean hondoratzen haiz.
Lurrak irentsiko bahintu bezala. Ahalegina egin behar dun ibiltzeko.
Ulertzen dun?
Bai, uste dinat baietz.
Inoiz ez dinat judo egin gizonekin, beti andrazkoekin.
Osasuna!
Landa eremuko legea dun.
-Probatu nahi? -Bai, mila esker.
Amak ez din soldatarik, ez txeketegirik, ez osasun laguntzarik.
Baina egunsentitik ilundu arte lan egiten din.
Eta erabaki bat hartu behar denean inork ez zionan iritzia galdetzen.
Urrats bat aurrera egin, lurraren kontra bota...
-...eta giltza egiten dion. -A, bai?
Amen batean inmobilizatuta daukan.
Ezin din erreakzionatu.
-Zergatik ez digun lehenago kontatu? -Ez aspertzearren.
Hago isilik! Hain justu horren kontra borrokatzen gaitun gu.
Adeline!
-Lotsa ematen zidan. -Zergatik?
Ez zienat denei kontatu nahi.
Utziko hirekin lo egiten? Adeline zurrungaka zebilen!
Bai, noski.
Mila esker.
Zer?
Baserriko kontu hori konpondu behar dun. Aitari kendu behar dion.
Nekazarien matxinada abiarazi...
...eta jo ezan estatu kolpea! Inork inoiz egin ez duena.
-Kanutoa erretzen ibili haiz? -Pixka bat.
Ez dinat sekula esan aita baserritik bota nahi dudanik.
Oilobustia haiz.
Bai, emakume erdiak bezala.
Gizonezkoen agintaldiak luze joko din oraindik.
Zer habil?
Bilatu lo egiteko beste leku bat, mesedez.
Bueno, lasai, neska, askotxo edan dinagu.
Nik ez, hik bai.
Hoa, ba!
"Hamasei urte eta erdi nituen. Hilekoa ez zitzaidan etortzen,"
"eta kezkatuta, lagun bati galdetu nion. Haurdun nengoela esan zidan."
"Mediku baten izena eman zidan, eta hark berehala hartu ninduen."
"Ez ninduen umetzat tratatu. Hile bateko nengoela esan zidan."
"Nire onetik atera nintzen."
"Zer egin behar nuen galdetu zidan. Ez nekiela erantzun nion."
"Ezkondu ez behintzat, bat-bateko harremana izan zen eta."
"Mutilaren helbidea ere ez nekien."
Kaixo.
Aupa.
Atzo ez hintzen batzarrera agertu.
Ez ninan gogorik.
Aizan, aurreko egunekoaz...
Ez pentsa eskandalizatu nintzenik.
Ezustean harrapatu nindunan.
Baina...
Hara, baditinat lagun lesbianak, baina ni ez naun halakoa.
Ni ere ez.
-Beraz, 1.242 gara. -Neuk eramango ditinat kartelak.
-Berandu hator. -Lasaitu hadi.
Lasai nagon. Hartu pankartak.
Ongi hago?
Bai, ongi nagon.
Hau guztia jaitsi behar dinagu.
Sartu dena autoan!
-Eskerrik asko. -Gu aurrean joango gara.
Manifestazioaren aurrean jarri behar gara.
Delphine!
Goazen hire etxera.
Zer ostia da hau?
-Libre zarela frogatu behar zenuen? -Ez nabil ezer frogatu nahian.
Ez nuen erabaki "gaur neska batekin oheratuko naiz".
Beste barik gertatu da.
Behin bakarrik izango zela uste nuen,
-baina gehiagotan gertatu da. -Banatzea nahi duzu?
Ez! Horregatik kontatzen dizut.
Sexua bakarrik da? Ala maiteminduta zaude?
Ez dakit, Manuel.
Ez dakit.
Harekin egongo zara gaur?
Ez dakit.
Gezurra!
Ezagutzen zaitut: gezurra diozunean zurbil jartzen zara.
Egia da.
Ez da gauza ziurra, baina baliteke ikustea.
Bale ba.
Baina egin lo beste nonbait.
Ez sartu gure ohean harekin larrutan egin eta gero.
Lasai, txiki, hago lasai.
Piztia halako hori!
Kokoteraino nago.
-Pikutara gizarte burgesa! -Ixo!
-Zer esan nahi du? -Hik errepikatu.
Ederki.
-Zer esan nahi du? -Ezer ez.
Hori dun? Bularrak?
Horixe bera, maitea!
Kaixo.
-Egun on. Dunatier andrea? -Neu naiz.
Telegrama bat zuretzat.
Ene ama! Nekatuta bazegoen, zergatik ez zen gelditu?
Ez zirudien nekatuta. Beti bezala zegoen.
Ez nion ezer igarri.
Bezperan hara eta hona zebilen, gelditu gabe.
Beti bezala, badakizu.
Atzo, berriz, esne-kantinak kargatzen ari zela...
...bat-batean zerraldo erori zen.
Medikuek esan didatenez,
halakoak ustekabean gertatzen dira, abisatu gabe.
Zorionez oraindik hemen dago.
"Zorionez" diozu, benetan?
Niretzat ere gogorra da.
Nik...
Ondo pentsatu dinat eta ez zegon beste aukerarik.
Ez dinagu beste gizonik familian. Nik egin ezik, inork ez din egingo.
Burutik egin al zain? Bizirik lurperatuko haiz hor!
Amak bakarrik ezin din.
Eta baserriak ez din langile bat kontratatzeko lain ematen.
Baina orain elkarrekin hasi gaitun...
Ezin naun bertan behera utzi, elkar ikusi behar dinagu.
Neu joango naun, non hago?
Ez, orain ez. Oraindik ez.
Ondo hago?
Itzuliko dun, ziur nagon.
Ezagun din maite hauela.
-Zertan zaude hemen? -Zure zain nengoen. Ez dago ondo.
Liégeard anaiak prest daude baserria erosteko.
24 ordu igaro gabe ere zure amarekin hitz egitera etorri ziren.
Pikutara bi alu horiek!
Amak ez dit ezer esan. Baina doazela popatik hartzen.
Aldatuta zaude.
A, bai?
Bai. Ez dakit... emakumetuta.
Edo beharbada paristartuta.
Parisen abarkaduna nintzen, eta orain, hemen, berriz, paristarra?
Aizu...
Benetan sentitu dut Mauricena.
Baina pozten naiz itzuli zarelako.
-Bokala. -"E".
-Badakizu aitari ez zaiola gustatzen bere gauzetan ibiltzea.
-Bankuko kontuak ikusi behar ditut. -Zertarako?
Kotizazioak pagatzeko.
Baduzue osasun-asegururik?
Ez. Guk ezin dugu osasun pribaturik ordaindu. Ez gara Giscardtarrak!
Ene ama!
Garesti aterako da.
Hasi egingo gara. Makina berrien erosketari dagokionez,
uzta-makina bakarrik erosiko dugu. Ados gaude horretan?
Nik uste dut garestiegia dela.
Berriz negoziatu beharko genuke.
-Berriro trabak ipintzen? -Ez.
-Baina ez dugu dirua sobera. -Ez horixe.
Behin modeloa aukeratuta bakoitzak dagokiguna ordainduko dugu...
-...taloi bidez. -Beti bezala.
-Neuk jasoko ditut. -Antoinek sartuko ditu kontuan.
Eta Mauricen zatia?
Nik ordainduko dut.
Ongi. Baina lehenengo batzarra eskatuko dizut bankuarekin.
-Ez, dagoeneko eskatu dut. -Zure kabuz?
-Bai. -Hori presidenteak egin ohi du.
Esan beharko zenidakeen, zurekin joango nintzen.
Denbora aurreratu nahi nuen.
Ziur baietz, baina guk ez dugu horrela egiten.
Tira, hitzordua eman badizute...
Gidariak aukeratu behar ditugu.
Aita esnatu da.
-Zer? -Aita esnatu egin dela!
Oso ahul omen dago.
Baina bere onera etorri da, eta ezagueran dago.
Ez da gehiegi izango?
Oso gogoko du basurde-patea. Etxeko jana gustatzen zaio.
Buru gabeko oiloak bezala gabiltza!
Eman musu handi bat.
-Edozer behar baduzu, deitu Antoineri. -Ez kezkatu.
Esan maite dudala!
Baserriko bizimodua gogorra zela hioen, baina ez dun hainbesterako.
Goizeko 4retan jaiki naun, hi etorri aurretik dena eginda uzteko.
Benetan? Ahituta egongo haiz.
Ez, oraindik badinat indarrik.
Indarra? Zertarako?
Bizkor! Mugi!
-Etxera! -Itxaron!
Bizkor!
Zerbait falta da? Ura!
Txikitan aita-amatan jolasten ginenean...
...mutilei musu ematea ez nindunan txoratzen.
Egun batean, ez zegonan mutilik eta aitarena egitea egokitu zitzaidanan.
Neska bati musu eman eta dardarka jarri nindunan.
Eta harrezkero?
Neska batekin oheratu nindunan.
Zenbat urte hituen?
-Nik, 16; eta berak, 22. -Bertokoa zen?
Ez, zu bezalako kaletarra.
Osaba-izebekin oporrak pasatzera etorritakoa.
Nire gurasoak pozik...
...Limogeseko Unibertsitatean ikasten zinan lagun bat nuelako!
Eta harrezkero?
Harrezkero, zer?
16 urtetik hona besterik egon ote zen.
Gero, bertoko neska batek bihotza hautsi zidanan...
Eta gero hi ezagutu hintudan.
Banekinen.
Banekinen, baina ez nuen sinetsi nahi.
Zure jarrera penagarria da.
Nahasita zaudela eta behar nauzula esaten didazu...
...eta berarekin asteburu pasa joaten zara.
Ametsetan egon behar dut.
Zer nahi duzu? Nire bedeinkapena?
Ez duzu borondaterik.
Batere ez.
Konpromisoa ez da bakarrik lagunekiko.
Egiazko bizitzarekiko ere bada.
-Egun on! -Egun on.
Itxaron, aterako zaitugu.
Lagundu.
Emaidazu txabusina.
Eskerrik asko.
Ez dago zergatik.
Egiten ari zarenaz seguru zaude?
Dagoeneko bere falta dut.
Bere falta handia sentitzen dut.
Inoiz ez dut halakorik sentitu. Barkatu, baina harekin itzuli behar dut.
Pertsonalki ez dit axola.
Ni behar ez izatea zen hain zuzen gustatzen zitzaidana.
Baina zer adierazi nahi duzu?
Bestea gabe ezin egotea dela maitasuna?
Grina menperaezin berri horri men egitea?
-Zu ez zara horrelakoa, Carole. -Agian ez.
Jada ez dakit.
Sentimenduei jarraitzen diet, pentsatzen hasi gabe.
Ezin diozu pentsatzeari utzi.
Ama!
Axola dizu Pariseko lagun bat egun batzuk igarotzera etortzea?
Ez. Nola axolako dit, ba?
On egingo dizu. Pixka bat distraituko zara.
Baserria eta aitaren ardurarekin, dibertitzea komeni zaizu.
Elkarrekin lan egin duzue?
Bai.
Mutilarekin utzi du.
-Seme-alabarik? -Ez.
Bueno, orduan ez da hain txarra.
jar ezazu amonaren gelan, erosoena da.
Gauza bat esan behar dinat: ez dinagu gela berean lo egingo.
Zer, ba?
Ez niken nahi amari ere beste infartu bat ematea.
Kontuz ibiliko gaitun, bai?
Bai.
Aita...
Hau Carole da. Bisitatzera etorri zaigu.
Kaixo, jauna.
Urte askotarako. Delphinek asko hitz egin dit zutaz.
Gero arte.
-Zer egiten duzu Félix Potin-en? -Ez dut lan egiten Félix Potin-en.
Baina uste nuen...
Ez, espainiera irakaslea naiz. Emakume taldean ezagutu genuen elkar.
Musika taldea?
Ez, emakumeen zeramika talde batean.
Bai, materiala lantzen ikasten dugu.
Sentimenduak lantzen ditugu.
Esku artean hartzen dugu, laztantzen... buztina!
Oso atsegina da, eta lasaigarria.
-Halako gauzak egiten dituzu? -Eta bikain gainera.
Lorontzi sorta zoragarria egin zuen.
Ezta, Delphine?
Hau postrerako da? Har dezaket?
-Platera ekarriko dizut. -Ez, ez dut behar.
-Goizetik jaiki zara. -Bai.
-Gaizki egin duzu lo? -Ez. Zuekin noa.
-Gu lanera goaz. -Badakit.
-Kafea? -Bai, mesedez.
-Ez da irakasle batentzako lana. -Mantsoegi ari naiz?
Ez! Baina nik ez nuke egingo, beharrizana izango ez banu.
-Ba, harro egon behar zenuke. -Harro? Zergatik?
Baserriko lan guztiak egiten ari zaretelako.
Gauza zarete baserria aurrera ateratzeko.
Lanerako, emakumeok bagara gizonak beste.
Baina ez dugu esaten.
-Zer? -Ezer ez.
-Hobe da gizonarekin, ezta? -Zer esan dut nik, ba?
Zer arazo duzue gizonekin?
Zer da? E?
Egiten duzuna gauza handia da.
Harro egoteko modukoa, Monique.
Begira.
Aztoratu egiten nauzu, bero-bero jartzen!
Monique!
Etorri dantzara!
Gauez piztu egiten nauzu, eta gero, goizez, itzaltzen.
-Ez al zaude nekatuta? -Ea!
Hori da eta! Mugi, monique!
Zatoz.
Tira!
"Zatoz, laztana", esan zenidan. "Ez, eta ez-idazu berriz esan".
"Zatoz, laztana", esan zenidan. Eta zurekin joan nintzen.
Aztoratu egiten nauzu, bero-bero jartzen!
Kontuz, Monique.
Hau da beroaldia, sutan ipintzen nauzu.
Piztu egiten nauzu gauez, eta itzaltzen, goizez.
Fusibleak erre arren, sakatu, eman bide argindarrari.
Zoragarria!
Oraindik ez haut ukitu.
-Zerbait igartzen dun? -Ez.
Ea ba.
-Eta orain? -Ezta ere.
-Esan diozu belarra egin dugula? -Ez du ulertzen.
Nola dakizu? Ongi entzuten du.
Belarra egin dugu, aita.
Hitz egin behar zaio, horrek bizkortzen laguntzen dio eta.
Zuk esan nahi duzuna. Nik badakit zer ikusten dudan.
Barkatu. Hartu.
Zure txanda, Delphine.
Tira!
-Ongi etorri Delphine eta... -Carole.
Ni Josette naiz. Topa Carole eta Delphinen alde!
Topa!
-Paris gustatu zitzaizun? -Bai. Gauza ikaragarriak egin nituen.
-Esate baterako? -Ekintza politikoak.
-Benetan? -Kolkhoza bat eratuko duzue?
Ez, baina emakumeentzako soldata eskatzea hasiera ona izan daiteke.
-Nik gizonaren soldata daukat. -Nik ere bai.
-Hori zortea, gastatzea ardura bakarra! -Bai.
Itxura ona du horrek.
-Trago bat nahi? -Ez, mila esker, orain ezin dut.
Ba, nik, gaur edan egingo dut.
-Ondo merezia dut. Begira. -Baserritar petoa!
Aspalditik ezagutzen duzu Dolphine?
Betidanik.
Zelakoa zen umetan?
Orain den modukoa.
Hiru hiletan ez duzu pertsona bat ezagutzen.
-Ez da berriro hemendik joango. -Ezetz?
-Nola dakizu? -Ikusi duzu nola dagoen Maurice, ezta?
Ezingo du gehiago baserrian lan egin.
Delphinek baserria saldu baino, nahiago du hil. Hori, seguru!
Emakumeak zapalduta gaude,
bat egin eta matxinatu gaitezen!
Zutik...
Gurasoak esnatuko ditun.
Zure aita, nekez!
-Gabon! -Aski dun.
Barkatu, pixka bat edan dinat.
"Hago lasai, moldatuko gaitun. Maite haut!"
Ez dakit Delphinek bizimodu hau benetan maite duen...
...ala ezin duen besterik imajinatu.
Ziur nago gauza asko egiteko gai dena.
Zure alaba neska bizkorra da.
Bazenekien hori?
Ez da txoriburua.
Badakizu zer?
Ez nintzen etorri belarra egitera, ezta oporrak ematera ere.
Bost axola niri baserri mundua!
Zure alabaren bila etorri nintzen.
Maite dudalako.
Hara, esan egin dizut.
Izugarri maite dut.
Ez nuen uste inoiz inor horrela maitatuko nuenik.
Neuk hartuko dut.
Ez dun Parisen falta sumatzen?
Ez dinat uste.
Ba, elkar ezagutu genuenean asko gustatzen zitzainan.
Hi bertan hengoelako.
Marten izan bahintz, Marte gustatuko zitzaidanan.
Hik badakin emakume bati nola hitz egin!
Ez ninan uste haren falta sumatuko nuenik.
Trafikoaren kiratsa,
klaxonak,
goizeko lehen kafea tabernan lanera sartu aurretik...
Han, langileak, gerenteak... denak berdinak gaitun bost minutuz.
Poliziak ere bai.
-Gehiegi kentzen diozu, alferrik galtzen ari zara.
-Benetan? -Utzi niri.
-Egun on. -Halan ekarri.
Zer moduz?
-Kaixo. -Epa.
Nahiago nuke behingoz mutil horrekin ezkonduko balitz!
Zergatik diozu hori?
Parisera joan zenean, pentsatu nuen Antoinek beste bat aurkituko zuela.
Baina orain itzuli da eta zerk galarazten die?
Eskatu egin dio?
Itxaron egin dio. Horrek nahikoa adierazten du.
Ziur Delphinek badakiela?
Denek dakite! Eta bera ez da itsua.
-Ahor!
Kezkatuta nengonan.
Ba, estralurtarrek abduzitzea kenduta, zer besterik gertako zaidan hemen?
Zergatik hago muturtuta?
Badakin amak uste duela Antoinerekin ezkonduko haizela?
Esateak on egiten badio, utzi amets egiten.
"Utzi amets egiten..."
Komeni zainalako engainatzen dun.
-Elkarrekin gaudela esan behar nioken? -Bai.
Ez haiz beti gezurretan ibiliko.
Eta behingoz jakingo din ez naizela "baserria gogoko duen paristarra".
Ezin zionat horrela, kolpean esan.
Jarraitu sinesten ama ergela dela, hala komeni bazain.
-Ireki atea, mesedez!
Utzi bakean, e!
Ez dinat ezer entzun nahi.
Zer?
Zertan ari haiz zehazki?
-Hau ipintzeko eskatu zidan amak. -Gaizki ari haiz, baina.
Ni baino trebeagoa haiz.
Lantxoak egiteko agintzen badin, adoptatu hauela esan nahi din.
Bai. Eskerrak ez dakien nolako zikinkeriak egiten ditugun!
-Kaixo. -Kaixo.
Orain denei esango zien: "Mauricen alaba lesbiana da, ezkutatu zuen alabak!"
Ez dun barre egitekoa.
Ez da irteten.
Ezin dut eskua sartu!
-Badator!
-Sakatu, polit horrek! -Bai! Hori dun eta!
Susto ederra eman diguzu.
-Larri ibili gara!
-Mila esker, Antoine.
-Antoine, kafea? -Bai, mesedez.
-Zuk ere bai? -Bai.
-Parisera itzuliko naun. -Hala nahi badun...
Itzuli Manuelengana.
Higana etortzeko utzi ninan.
Noski!
Bat-batean agertu hintzen niri galdetu gabe.
-Zer? -Gurasoei nola eragingo zien pentsatu huen?
Kabroi hori! Nola esan dezaken halakorik?
Ni ez naun hi bezalakoa. Besteak ere aintzat hartzen ditinat.
Orain nitaz lotsatzen haiz?
Jesus, ez baitinat...
Ez baitinat ahoa ireki, den-dena irentsi dinat...
Ez ditun besteak, heure buruaren beldur haiz.
-Hik itotzen dun heure burua. -Ezin dinat dena eraman!
Baserriko lanak egitea, hirekin egotea...
Ez dun esaten emakumeok independente izan behar dugula?
Ni baserriagatik borrokatzen naun.
-Gogotik! -Bale, oso ondo.
Aitzindaria haiz.
-Gora hi!
Baina gugatik baino gehiago borrokatzen haiz baserriagatik.
-Bihozgabea haiz, Delphine.
-Dena utzi ninan higatik.
-Ulertzen dun?
-Higatik nagon hemen.
-Leku hori gustatzen zaizu, Delphine? -Bai horixe.
-Zer moduz? -Ongi, eta hi?
Ederra makina, e?
Non sartu zara? Trago bat hartuko dugu, ezta?
Makina ederra da, e?
Itzela.
Eman musu!
Zer zabiltza?
-Ni ere erabiliko nauzu? -Zer?
Elkarrekin ikusi zintuztedan.
-Zer ikusi zenuen? -Ez ni inozotzat hartu, mesedez.
Zera...
Zer joko darabilzu orain? Zer naiz ni, zure zurigarria?
Lasai, ez diet ezer esango. Gehiegi maite izan zaitut eta.
Luze jo din, gero, makinaren kontuak!
Hobeto hago?
Nire txiki gaixoa!
Dena konponduko dun.
Lasai.
-Zazpi eta erdiak dira.
-Bueno, dena argi zagon orain. -Arraioa!
Ezin liteken! Ostia!
-Ez hadi... -Ez dun barregarria.
Jaiki ez zarenez, neuk jetzi ditut behiak.
Eskerrik asko.
Alarma jartzea ahaztu zait, ez da berriz gertatuko.
Hala espero dut.
Barkatu.
Azokara noa.
Bi ordu dituzu gauzak batu eta alde egiteko.
Inoiz hemen egon ez bazina bezala izatea nahi dut.
-Delphine ados egongo ote da? -Hau nire etxea da. Zoaz!
-Joatea nahi dut. -Entzun, mesedez...
Ez!
Nire alaba neska zintzoa da. Zuk perbertitu duzu zure...
Zaborra zara.
Aurreko asteetan zurekin lanean jardun duen pertsona bera naiz.
-Orduan ez nintzen zaborra? -Ez nekien ezer.
-Gezurtia zara. Eta perbertitua! -Bai, gezurra esan genizun...
-...Delphinek ez zizulako min eman nahi. -Itxi ahoa!
Zaude isilik! Xehetasunak kontatuko al dizkidazu?
Ez dut zuen zikinkeriarik entzun nahi.
Zikina? Zure alaba baita!
Kanpora! Alde! Deabrua ekarri duzu gurera!
Geldi.
-Deabru hori! -Geldi, nahikoa da, Monique.
Banoan hemendik! Ezin dinat gehiago jasan.
Ezin dinat gehiago.
Etxetik bota nain!
Hi bahoa, ni ere bai.
Ez ni utzi! Hirekin noan.
Ama: Carolekin joan naiz.
Egunen batean ulertuko duzu.
Barkatu eragin dizudan min guztia.
Bihotzean eramango zaituztet beti.
Oraindik zure alaba... Delphine.
Adelinek ez din sinetsiko.
Nire gauza guztiak hartu eta pisu bat bilatuko dinagu.
45 minutu barru iritsiko dun bestea.
Baina ez zagon tabernarik.
Eta gose naun.
Jatetxe polit batera eramango haut gosaltzera.
Hi ez haiz gose?
Ba, ez.
-Carole, ezin dinat. -Zer?
Barkatu, baina ezin dinat.
Ez dun egia izango! Ez dun posible...
...ordubeteko epean iritzia aldatzea.
Ezin naun joan.
Etorri nirekin, jainkoarren.
Zein ziren elkar ezagutzeko aukerak? Miloitik bat?
Bi milioitik bat egun berean leku berean topatzeko?
Eta hala ere, agian ez nindunan ikusiko. Ez al da hori seinale bat?
Nik patuan sinesten dinat.
Bizkor, trena zatorren.
Ea, mugi.
Trenak ez din itxarongo.
Hartu poltsa, eta hator.
Bizkor!
Trena galdu duzu?
Ez, itzuli egin naiz...
...etxera.
Geratzeko?
Eta bestea?
Carole Parisera joan da, ez da itzuliko.
-Gurasoek badakite?
-Ez zara beldur? -Ez.
-Min ematen du? -Ez, zaude lasai.
Xurgatze sistema erabiltzen dute.
Modurik sinpleena da, seguruena, eta minik gabea.
Hiru asteko baino ez zaude, oraintxe da une egokia.
-Dena argi dago? -Baietz uste dut. Mila esker.
Galdera bat: inoiz pentsatu duzu pilula hartzea?
Ez dakit, egunero hartu beharra...
Eta nola funtzionatzen du? Zer egiten dizu?
Lasai, neuk azalduko dizut guztia.
Zuk pilula hartzen duzu?
-Ba, ez, ez dut hartzen. -Zergatik, hain ona bada?
Ez dut hartzen, ez dudalako antisorgailurik behar.
Emakume batekin bizi naiz.
Gogoratzen Coralie? Duela hiru aste ikusi geninan.
Ba, nirekin geratu dun.
Dirurik gabe eta hain galduta ikusi ninan,
ez ninan bihotzik izan babes-etxera bidaltzeko.
Onegia haiz!
Hori ez dun akatsa, ezta?
Baina bizitza hondatuko dinate.
-Hirugarren aldia baino ez dun!
-Gainera, lagun egiten zidan, bestela bakarrik nagon.
-Zerbait gaizki?
Ez, dena ondo.
Barkatu.
Carole maitea:
Zer moduz? Ondo egotea espero dinat.
Gurasoen baserria utzi ninan.
Hi gabe asko kostatu zitzaidanan, baina lortu ninan.
Emakumeen borroka jarraitzen dinat, eta hitaz gogoratzen naun.
Sekulako lorpenak egin dituzue.
Zertan habil orain? Norekin bizi haiz?
Ni hegoaldean bizi naun.
Neure baserria zaukanat. Txikia, baina neurea.
Ai, denboran atzera egin eta tren geltokira itzuli ahal banu!
Orduan izan ez ninan adorea izango niken agian, baina...
...ezinezkoa dun.
Makina bat negar egin ninan joan hintzenean!
Azkenean onartu ninan ezinezkoa dela atzera egitea.
Aurrera egin behar dinagu.
Eta horretan nabilen orain.
Maite haut. Delphine.
UDAKO AMODIO BAT