SORGINA
Zinema-emanaldi historiko-kultural bat, zazpi zatitan.
Benjamin Christensek idatzi eta egin zuen film hau 1919-1921ean.
Eskerrak ematen dizkiot Johan Ankerstjerne-ri argazkiagatik…
…eta Richard Louw jaunari eszenaratzeagatik.
Nire informazio-iturri nagusiak antzokiko egitarauan aipatzen dira.
Bila dezagun mistizismoaren historian…
…eta saia gaitezen Sorgina deitzen den kapitulu misteriotsua agertzen.
Sorginkerian sinestea giza arraza bezain zaharra izango da.
Antzinako gizakiak ulertzen ez zuen zerbaiti aurre egin behar zionean…
…hau zen beti haren azalpena: sorginkeria eta espiritu gaiztoak.
Hurrengo irudietako fantasiek gaixotasunak eragiten zituztela…
…uste zuten Pertsian.
Rawlinson ingelesak eta Maspero frantsesak erakutsi zizkiguten…
…antzinako zibilizaziorik zaharreneko espiritu gaiztoak.
Espiritu gaiztoetan eta sorginkerian sinesteak…
…munduaren mistizismoari buruzko ume-sinesteekin zerikusia du.
Hemen ikusten da nola ikusten zuten egiptoarrek lurraren forma.
Egiptoarrek ezagutzen zituzten lurralde eta itsaso guztiak…
…mendi handiz inguratuta zeuden, nonbait.
Zerua altzairuz egina zegoen…
…eta mendi handitan sartutako zutabe handiek eusten zioten.
Izarrak lanparak ziren, ilara sendoetan zerutik zintzilikatuak.
Antzinako beste sineste batzuen arabera…
…zerua ganga bat zen, eta lurra terrazatan zegoen.
Historiaurreko garaiko espiritu gaiztoak…
…umeak tentatzen zituzten deabru bihurtu ziren Erdi Aroan.
Deabruak Lurraren barruan bizi ziren.
Eta Lurra, haientzat, esfera geldi bat zen unibertsoaren erdian.
Lurretik eta hango uretatik kanpo…
…Erdi Aroko gizakiak aire-geruza bat irudikatzen zuen, aurrenik…
…eta, gero, su-geruza bat.
Eta, sutik harago, planetak imajinatzen zituen, geldirik.
Planeta bakoitza bere esfera garden, mugikorrari atxikia zegoen.
Eta planeta-zeruetatik harago izar finkoak zeuden, beren zeruan.
Guztiaren gainetik, hamargarren kristalezko zeruan…
…Ahalguztiduna eserita dago, 9 aingeru-abesbatzaz inguratua…
…eta Hark ibilarazten du munduaren makineria.
Lurraren sakonenean infernua dago, eta han oinazetzen dira betierean…
…deabruak tentatutako haiek.
Hurrengo irudiaren goialdean deabruak ikusten dira…
…kondenatuak pertz handitan ipintzen.
Bekatari bat sutara bota dute pertzetako baten azpira.
Deabru batek adar baten barruko sufre ikaragarria isurtzen dio…
…eztarritik gizon bati.
Bi munstrok bi kondenatu torturatzen dituzte beren hortz zorrotzekin.
Infernuaren deskribapen bitxi, zahar eta mekaniko bat aurkitu dut…
…Erdi Aroko sinesteak ondo erakusten dizkiguna.
Begira zer-nolako grinaz zaintzen duten deabruek pertz azpiko sua!
Deabru hauek eta infernu hau kezka larria ziren Erdi Arokoentzat.
Sorginek itun kriminal bat sinatu omen zuten deabruarekin…
…eta horregatik erretzen zituzten.
Irudiaren goialdean airean dagoen izakia deabru bat da…
…sorgina hartu, eta airean eramango du.
Irudi hau, eta hurrengo batzuk,…
…"Deutsches Leben der Vergangenheit in Bildern" liburuan aurkitu ditut.
Irudi honetan, sorgin bat aizkora baten kirtena jezten ari da.
Hurrengo irudian, sorgin batek gizon baten zapata sorgindu du.
Sorginek elkarrekin biltzeko ohitura zuten.
Bileraren ondoren, batzuetan ukuilu batean ezkutuan sartu…
…eta behi bat sorgintzen zuten.
Marrazki azpian ageri den markatxoa atean grabatzen zuten…
…sorginen aurkako babes gisa.
Marrazki zahar eta baldar honetan, azti bat eta sorgin bat…
…arao egiten ari dira herri bati su emateko.
Sorgin-hautsen eta edabe magikoen bidez…
…sorginek gaixotasunak eragiten omen zituzten.
Erreparatu gaixoa biluzik datzala ohean.
Hori zen ohitura garai zaharretan.
Sorgina biluzik omen zegoen deabruekin dantzatzen zenean…
…"Sorginen Sabbath" deitzen zitzaion hartan.
"Sabbath"era joan nahi zuten emakumeak…
…ezkutuan joaten ziren sorginarengana…
…"sorginaren ukendua" lepoan igurztera.
Ukenduaren indar magikoaz airean hegan egin zezaketen.
Bourneville eta Teinturier frantses medikuen laneko irudi hauek…
…"Sorginen Sabbath" agertzen dute, deabruzko festa misteriotsua…
…milaka emakumek joan nahi izaten duena.
Sabbathen, aztiek eta sorginek barre egiten diote gurutze santuari.
Deabru-izenez bataiatzen du deabruak parte-hartzaile bakoitza.
Gero, otordu zeremoniatsu bat egiten dute.
Sabbatheko otordua urkatuen gorpuekin prestatzen zen maiz.
Atzealdean musu emanez, begirunez agurtu behar zuten sorginek deabrua.
Deabruekin dantza alai bat egin ondoren…
…sorginak hegan etxeratzen ziren egunsentian.
Erdi Aroko eta Berpizkundeko margolan ospetsu askotan…
…eszena hauek ageri dira.
Jarraituko du.
SORGINA 2. zatia
Goazen orain irudimenez sorgin baten lur azpiko bizilekura, 1488an.
"Gaurko gauean izarrek distiratzen dute urkatuen muinoan".
"A zer kiratsa! Lapur honen gorpua denbora gehiegi egon da zintzilik".
"Lapurraren hatza lehorregia dagoenean…
…ezin dio sendatze-indarrik eman garagardoari".
"Azkar ireki, Karna, kaleko inork ikus ez nazan".
"Karna, prestatuko didazu maitasun-edabe bat…
…gizon elizkoi batengan boterea emango didana?"
"Tori edabea, ilargi betean prestatua…
…katu-kakarekin eta uso-bihotzarekin".
"Gizonaren edariari tanta bat bota, eta berehala bigunduko dio bihotza".
"Emango al didazu edabe indartsuago bat?"
"Gizona desioz erotzea nahi baduzu…
"…tori edabe hau, maiatzean egina, txolarre ar gazte jostari batekin".
"Tori zure txanpona, dontzeila! Usaindu lehenengo nire ukendua!"
"Ukendu ona da, gau batean Brockenera joango bazina".
"Monje elizkoia zure gelara joango zaizu…
…zeure burua ukendu honekin iguzten baduzu".
"Airean hegan elkarrekin joango zarete gauez…
…eta musu sutsu asko emango dizkizu".
"Entzun anaia, ez al genuke otoitz egin behar…
…ekintza sutsu honi ekin aurretik?"
"Birjina Santua, barkaiguzu giza gorpu hau labanaz irekitzeagatik!"
"Ez gaitu gehiegizko jakin-minak ekarri hildako bekatari honengana…
…gaixotasun izugarri askoren zergatia argitu nahiak baizik".
"Lagundu! Etorri azkar! Bi sorginek hilerriko bakea bortxatu dute".
Horrelakoa zen Erdi Aroa: Sorginkeria eta deabrukeria nonahi.
Eta horregatik gertatzen ziren gauza bitxiak.
"Ez ausartu jende zintzoaren hezurrak sorgintzen, emakume alua!"
"Kontuz ibili! Orain zure aho zikina zabalik egongo da betiko".
Erdi Aroko jendeak hain sineste sendoa du deabruarengan…
…non bere burua agertzen baitu bizitza errealean.
Deabrua nonahi dago, itxura desberdinetan.
Amesgaiztoa, deabru amorratua, seduzitzailea, maitalea…
Deabruaren emaztea gaztea eta ederra da batzuetan…
…baina zaharra, behartsua eta miserablea izaten da gehienetan.
Sutan erreko ote zaituzten beldur horditzen al zara gauero edariz…
…Erdi Aroko emakume gajoa?
Etxeratze-agindua jotzean, errautsak su guztiak estali dituenean…
…deabrua Apeloneren bila doa abentura baterako.
Han goian dago Apeloneren amets-gaztelua.
Eta han aseko ditu deabruak haren desio sekretu guztiak.
Jarraituko du.
SORGINA 3. zatia
"Richter und Rechtspflege in der deutschen Vergangenheit"en…
…sorgin-epaileak lanean ageri dira.
Sorgintzat susmatutako emakume bat uretara bota dute…
…erruduna edo errugabea den frogatzeko.
Edward Fuchs-ek "Sittengeschichte"n erakusten digu…
…nola lotzen duten emakume akusatua.
Bi borrerok arraunez daramate ur sakonetara.
Flotatzen badu, uretatik atera, eta erre egingo dute.
Hondoratzen bada, epaileek Jainkoa eskertuko dute errugabea delako.
Sorgin-epaiketa oso bat kontatuko dut orain…
…Aita Santuak Alemaniara sorgin- epaileak bidali zituen garaikoa.
"Nire senarra ez zen zorabiatuta eroriko…
…sorgin batek suntsitu ez balu!"
"Kontsola zaitez, Anna. Berunaren indarrak aurki argituko digu egia".
"O, Saturno boteretsua, utziozu berun honi guri argitzen…
…ea Jesper, inprimatzailea, sorgindu ote duten".
"Berunaren itxuran ageri da haren zorabioa sorginkeria dela".
"Non aurkituko dugu, ordea, zorigaiztoko sorgina?"
"Sorgin hori ikus zenezake; lehen ikusi nahi zenuen…"
"…lehen ikusi nahi nuen".
"Jainko Jauna! Ez dizut etortzen entzun, Maria".
"Dontzeila maitea, erruki nitaz, atez ateko eskale gajo honetaz!"
"Goseak bazaude, Maria, eseri, mesedez".
"Tira, jan orain, ahal baduzu, Jesukristoren izenean!"
"Kontuz, ahizpa gaztea, emakume horrek deabruzko begiak ditu".
"Inkisizioko zerbitzaririk gazteenak ezin du hitzik trukatu…
…dontzeila arrotz batekin".
"Zer zoragarria!"
"Suak bezala erre nau dontzeila gazteak besotik heldu didanean".
"Badakizu, neska gaztea, emakume hori salatzen ari zarela!"
"Gurutze Santuagatik zin egin ez dagoela etsaitasunik zuen artean!"
"Mugi, galai gazteak, ez gaitzala sorgindu, oinak aireratu aurretik".
"Merezi duzun heriotza beroa izango duzu, deabruaren maitalea!"
Jarraituko du.
SORGINA 4. zatia
Akusatuak sorgin-tresnarik ezkuta ez dezan…
…bi emakume "zintzok" aldatuko dizkiote espetxean arropak.
"Sorgina dela frogatzeko ekarri dute hona Maria ehulea".
"Begiratu ea ez duen sorgin-hautsik ezkutatu ilean edo gorputzean".
Sorgin-epaileek agindu bezalakoak dira orain gauak.
Ohorezko bi gizonek aitorrarazi egin nahi diote emakumeari.
Emakumeak temaz ukatzen baditu salaketak…
…tortura mental moduren bat ezarriko zaio.
"Emakumea, begiraiezu Kristo Gurutziltzatuaren zazpi hitzei…
…pergaminoan idatziei".
"Lepoaren inguruan zintzilikatuko dizkiot…
…deabruak isilik egoten lagundu ez diezaion".
"Argizari sagaratu honek Kristoren gorputzaren luzera bera du!"
Bizkarrez jartzen da akusatua tortura-gelan…
…epailea sorgindu ez dezan.
"Azken aldiz galdetzen dizut: Aitortuko dituzu zure sorginkeria…
…eta gaiztakeriak?"
"Torturatu dezagun, ea azkenean bihotza biguntzen zaion".
"O, zuek, jakintsuok! Nola esango dizuet egia ez den zerbait?"
"Tira, Rasmus borreroa! Oinazetu eta erre haren gorputza".
"Utziozu arnasa hartzen, Rasmus, eta torlojua lasaitu…
…bere bekatuak aitortzen dituen artean".
"O, jakintsuok! Aitor dut ume askoz erditu naizela deabruarengandik".
"Eta, hala ari nintzenean, Karnak eta besteek laguntzen zidaten".
"Oinazetzen ez banauzue…
…aitortuko dut ezen Trinak ukenduz igurtzi didala gorputza".
"Bai, jakintsuok, gauez hegan ibili naiz Trinaren erratzean".
"Brockenen, deabruaren amona ikusi nuen bere sorginkeria guztiarekin".
"Eta deabruak gutxietsi eta zirikatu egin zituen…
…behar hainbat gaiztakeria egin gabeko sorgin batzuk".
"Irri egiten zioten mezari eta sakratua den guztiari".
"Zapoz eta bataiatu gabeko umez prestatu zuen Karnak otordua".
"Maria, ikusi zenuen deabrua sorginen kopetan marka jartzen?"
"O, jakintsuok, sorginak ikusi nituen haren atzealdeari musuka".
"Anna, inprimatzailearen emaztea, heriotza bero bat opa zidana…
…haren ama madarikatua ikusi nuen hari grinaz musuka…
…eta Sissel ere, haren neskamea, han zegoen".
"Eta Elsa, duela gutxi jo ninduena, sutan erre behar lukete hura ere".
"Ilargi beteko gau batez Martin idazlariaren atetik pasatu zen…
…bere ahizparekin".
"Sorgindu egin zuten, haren atera ura botaz".
"Gau hartan bertan, heriotzak Martin idazlaria eraman zuen".
"Eta orain dena kontatuko dizuet…
…bizi naizen kalean oihuka aritzen zitzaizkidan sorginez".
Jarraituko du.
SORGINA 5. zatia
Horrela jartzen da abian prozesu amaigabea.
Sorgin bakoitzak beste hamar salatzen ditu.
Fiskalak lanpetuta daude.
Sorgin bat atxilotzeari aurre egiten diotenak sorginak dira, noski.
Anna gaztearenak egin du.
Bi lagun gelditzen dira Jesper inprimatzailearen etxe sorginduan.
Garai hartan arriskutsua zen zaharra eta itsusia izatea.
Baina gaztea eta polita izateak ere arazoak sor zitzakeen.
"Lagundu, anaia, nire gogoa bekataria da".
"Biluzi zeure gorputza, anaia!"
"Zure gorputza jipoituz, zeure arima gaixoa sendatuko duzu".
"O, anaia, zergatik gelditzen duzu zigorra? Arima sutan erreko zait".
"Aita Henrik, anaia Johannes sorginduta dago".
"Sorgin bat agertzen zaio gelan bera tentatu nahian".
"Emakume horrek eskutik heldu dio".
"Altxa, anaia, aita Henrik badator".
"Anaia, ez duzu dontzeila salatu?"
"Badakizu zer zigorra duten…
…sorginaren kontrako lekukotasuna eman nahi ez dutenek".
Hala etorriko zaizkizu, dontzeila, haien proba hutsezina egitera.
"Sorgina ez bazara, orain hasiko zara negarrez!"
"Begiraiozu, ezin duzu negar egin, deabruaren aliatua baitzara".
Ikusten dugu neskak eusten diola, torturak ez duela aitorraraziko.
Saiatu naiz jakiten nola jokatzen zuten epaile agurgarriek halakoetan.
Eta ikusten dut neure aurrean eszena multzo bat…
…pantailan agertzeko arriskutsuegia ez dena.
"Esnatu, dontzeila gaztea! Poz handi bat dakarkizut!"
"Libre utziko zaitut, mesede baten truk".
"Zergatik barre egiten didazu?"
"Zer mesede egin diezazuke emakume gajo batek?"
"Erakutsidazu ur honekin trumoia sortzeko arte baliotsua!"
"Sinetsi nahi ez badidazu, dontzeila gaztea…
…altxatu, eta begiratu espetxeko patiora".
"Zaindariak joan egin dira?"
"Bai, urruti. Nik dauzkat orain giltzak, eta gaur aska zaitzaket".
"Eta zin dagizut esaten didazuna isilean gordeko dudala betiko".
"Jesper inprimatzailearen umea bakarrik egongo da munduan zu gabe".
"Begira, aita Henrik, negarrez dago. Ezin da sorgina izan".
"Mutil ergela! Sorginek listuz igurzten dituzte beren buruak…
…malkoak direla guri sinetsarazteko!"
"Hona hemen umea, zeina, zu gabe, hilko baita…
…sorgin baten ondorengo zital eta gorrotatu gisa".
"Geratu hemen, eta esaten duen guztia entzun…
…gero lekukotasuna emateko".
"Espetxeko atea irekiko omen diguzu niri eta umeari…
…den-dena esaten badizut?"
"Hargin bati behin entzun nion jendeari esaten…
…ezen sorginek, trumoiari deitzeko, uretan sartzen dituztela eskuak…"
"Sorgin temosoa! Bihar ilundu aurretik sutan erreko zaitugu!"
"Eta zu ere erreko zaituzte, dontzeila gaztea…
…jendearen onerako, eta Jainkoarentzat usain gozoz".
Eta su baten atzetik besteak argituko dituzte herriko plazak…
…egun batean epaileak beste hiri batera joan arte.
Sorginkeriaren mania izurri espiritual baten gisa zabaltzen da…
…epaile horiek agertzen diren orduko.
Bi mendetan, zortzi milioitik gora emakume, gizon eta ume…
…sorgintzat erre zituzten.
Jarraituko du.
SORGINA 6. zatia
Badaude sorgin-aitorpenak, erabateko erokeria direnak.
Emakume askok aitortzen zuten ezen elizako aldarea zikindu zutela…
…katu itxuran, animalia itxurako bi deabruk atea zaintzen zuten artean.
Beste aitorpen batzuk, ordea, egiarekin lotuta egon litezke…
…sineskeriazko garai honetan.
Emakume asko erre zituzten aitortu zutelako…
…ezen "korapiloak eginez" sorgindu zutela ezkon-ohea.
Korapilo bakoitzak haurdunaldi bat zapuzten du.
Sorgin-ilez eta metalezko gurutzez etxeko zoriona hondatzen da.
Emakume askok magia-ekintza horiek egingo zituzten, seguru asko,…
…haien ondorio suntsitzaileez fidatuz.
Baina aitorpen horiek zuzen epaitu ahal izateko…
…gertuagotik begiratu behar diogu tortura-gelari.
Nork ez luke gauzarik absurdoena aitortuko tresna horien laguntzaz?
Lepoko hau nola erabiltzen zen esan digu Paul Regnard frantses medikuak.
Lepokoa lau soka esturen laguntzaz estutzen zen.
Eskumuturrak eta orkatilak bi barrekin eusten zizkioten biktimari.
Barrak zoruari torlojuz lotuta zeuden.
Eta biktima gajoari su-pertz bat jartzen ziotenean azpian…
…haren mugimendu bortitzek eztarrian sarrarazten zizkioten arantzak.
Regnard doktoreak berez hitz egiten duen irudi bat erakusten digu.
"Galdeketaren ondoren" du izena.
"Galdeketa mingarria" tortura "arin" batekin hasten zen…
…hatz lodiak bihurritzea, adibidez.
Nire aktoreetako batek hatz lodiak bihurritzea probatu nahi izan zuen…
…irudi hauek filmatu genituenean.
Neskari minutu batean atera nizkion aitorpen izugarriak ez ditut esango.
Erdi Aroko komentuetan etsipen beltz bihurtzen zen infernuaren larrimina.
Mojak hildura handiko bizimoduan murgilduta zeuden.
Maiz moja bakar bat jota geratu…
…eta erokeria misteriotsu eta kutsagarri bat zabaltzen zen.
Gaur arte iraun duten idatzietan kontatzen dute emakume gajo horiek…
…nola sartzen zen deabrua mojen artera.
"Alde nigandik, Satan!"
"Geratu nire ondoan, aingeru onak! Ahizpa Cecilia deabruarekin dago".
Zenbat sufrituko zuten moja haiek nerbioak erabat porrokatu…
…eta eromenean jausi aurretik!
Haien autobiografietan etengabe agertzen da etsipen-oihu hau:
"Deabruak behartzen gintuen!"
"Jainkoaren Ama, gaizkiak izugarrizko boterea du!"
"Begira, munduan inoiz egin nahi ez nukeen hura egitera behartzen nau".
"Erre nazazue, moje errukitsuok! Satanek behartzen nau eta!"
"Atera nazazue! Ez duzue ikusten? Satanek mehatxatuta nauka".
Jarraituko du.
SORGINA 7. zatia
Aipatu gabe utziko ditugu deabrutzearen xehetasunak…
…(hizkuntza ezezagunak hitz egitea, sabeleko minak)…
…eta gaur egunera itzul gaitezen.
Antzinako sorgin gehienak emakume zahar eta behartsuak ziren.
Gaur egun zahar-etxeetan babestuta leudekeen emakumeak.
Emakume zahar batek ezaugarri nabarmen bat edo bi edukitzea…
…aski zen hura auzitara eramateko sorginen garaian.
Ez dezagun uste, inolaz ere, deabrua iraganeko zerbait denik.
Maria ehulea antzezten duen adineko emakume maitagarriak…
…behin niri begiratu, eta esan zidan:
"Deabrua existitzen da".
"Eserita ikusi dut ohe ondoan".
Emakumearen baimenaz, haren otoitz-liburua erakutsiko dizuet.
Honen bidez uste du emakume batek (1921ean!) deabrua ezagutuko duela.
Sorgin-maniak zerikusi handia du nerbioetako gaitzarekin.
Eta adibide batekin saiatuko naiz esplikatzen.
Hurrengo eszenetan, aktore berak hainbat emakume antzeztuko ditu…
…nerbioetako antzeko gaitz desberdinek jotakoak.
Neuk ezagutu dut neska gazte oso urduri bat, lotan ibiltzen zena.
Zergatik egiten zuen, lotan, egiteko beldur gehien zuen huraxe?
Deabruak hartutako sorgin batek bezala, emakume honek, esna edo lo…
…amore ematen dio pospoloak pizteko desio misteriotsuari.
Obsesio horrek zerikusia ote zuen suaren beldur morbido batekin…
…etxean izandako sute baten ondorioz?
Bera baino indartsuagoa omen zen indar bati aurre egiten omen zion.
Ez du sorginetik ezer, pospoloak eskuan, etxean zehar lo dabilen hau.
Ez al digu oroitarazten kaperan zehar, labana eskuan,…
…"deabruak behartua" dabilen moja?
Egoera erdi inkontzientean, beldur gehien ematen dion huraxe…
…egiten ari da emakume hau.
Obsesio-ekintza horiek zerikusia dute…
…histeria izenez ezagutzen diren nerbioetako gaixotasunekin.
Eta badaude lotura gehiago…
…sorginaren eta gaur egungo histerikoaren artean.
Sorginari gauez etortzen omen zitzaion deabrua.
Gaur egun, aktore edo mediku famatu batek bisitatzen du "sorgina".
Histerikoak ausart esango du ezen pertsona ospetsu hori…
…leihotik edo pareta artetik sartu zaiola gelan.
Begiraiozue nola emakume horrek nahita heltzen dion oheari.
Itxurakeriatik zerbait izaten du beti bere sufrimenduen erdian.
Erdi Aroan uste zutenez, deabruak Sabbath egunean marka ikusezinak…
…jartzen zizkion sorginari, eta sentiberatasuna galarazten zion han.
Bizkarrean tarte sorgor batzuk aurkitzen zizkion maiz borreroak.
"Sorgina zara, argi eta garbi. Ez duzu bizkarrean ziztada sentitzen".
Sorgortasun arraro hori histeriaren sintomatzat hartzen da gaur egun.
"Ez, doktore, ez dut ezer sentitzen".
"Uste nuen bezala, zure alabak histeria du".
"Zure alaba nire klinikan edukitzea aholkatzen dizut".
"Arazoak izan litzake poliziarekin".
Erdi Aroan elizarekin izango zituzkeen arazoak; gaur, legearekin.
"Zatoz nirekin nire bulegora".
"Edo nahiago duzu poliziari deitzea?"
"Zure izena? Baduzu txartelik?"
"Zure helbidea? Baduzu telefonorik etxean?"
"Eskerrik asko. Joan zaitezke. Harremanetan egongo gara".
"Nire familiak hau jakiten badu, eroetxe batean giltzapetuko naute".
"Uler ezazu: gaixo eta triste nago. Ez dakit zer egiten dudan".
"Gerra bitarteko itolarri etengabe honek erabat zanpatu nau".
"Botere arraro batek lapurreta horiek egitera behartzen nau".
"Begira! Errusiar liburu garesti hau lapurtu berria dut".
"Nik! Ez dakit errusieraz tutik ere".
"Senarra gerran hil zidaten, eta harrezkero ez naiz ni izan…"
"Tira, ez dut kontu hau bideratuko, baina ez etorri gehiago dendara".
Mendeak igaro dira, eta Jauna ez dago jadanik eserita…
…hamargarren kristalezko zeruan.
Ez gara jadanik izutzen elizako paretetako deabruen irudiekin.
Sorginak ez du jadanik erratzean teilatu gainean hegan egiten.
Baina sineskeria ez al da ugaritu gure artean?
Alde handia dago antzinako eta gaurko sorginaren artean?
Ez ditugu jadanik erretzen emakume zahar eta behartsuak.
Baina, hala ere, ez al dute sufritzen?
Eta histeriko deitzen diogun emakume gajoa?
Ez al da guretzat misterio hutsa emakume bakarti eta triste hori?
Gaur egun, zoriontsua ez den emakumea eroetxean sartzen dugu…
…edo, aberatsa bada, klinika moderno batean.
Iraganeko metodo basatiak…
…klinika modernoko dutxa epelak ordezkatu ditu.
AMAIA.
ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz