Hori ni naiz, Waad, duela hamar urte.
Hemezortzi urte nituen.
Urte horretan etxetik joan nintzen Alepoko Unibertsitatean ikasteko.
Gurasoek kontuz ibiltzeko esan zidaten.
Beti esaten zuten burugogorra nintzela,
are, ausartegia nintzela.
Ez nuen ulertzen zer esan nahi zuten
nire alaba jaio arte.
Zu jaio arte.
Behera, behera...
Beste bat dator.
Banoa.
Norbaitek hartuko du Sama, mesedez?
Behera, azkar!
Hegazkinak dira?
Torpedo bat.
Zoramena da. Egunero bonbardatzen gaituzte.
Azkar, jaitsi egin behar gara.
Norekin dago Sama?
Sama!
Hortxe atzean erori da.
Non dago nire haurra?
Norekin dago Sama?
Gurekin ez.
Atera haurrak.
Ea, eskuz aireztatu beharko dugu.
Goazen! Azkar, azkar!
Non dago nire txikia?
Erizaina! Erizaina!
Ai ene!
- Sama. - Alaba hor duzu.
Banoa, maitea.
- Non dago? - Hemen dago, biberoiarekin.
- Musukoa jarri diot. - Lotan zegoen...
Orain jaten ari da.
Nahikoa izan dugu gaurkoz.
Lasai, doktore. Gogorrak gara.
Oso gogorrak gara.
Ondo babestuta gaude.
Isil zaitez, mesedez!
Erietxea bonbardatu ezingo zutela esan zenutenetik…
- Ez dute besterik egin. - Egia.
Esaten ari zaizu: "Ama, zergatik izan ninduzun?".
"Gerra besterik ez dut ikusi jaio nintzenetik."
Sama.
Gure bizitzako gauzarik ederrena zara.
Baina egokitu zaizun bizitza
ez zenuen zuk aukeratu.
Barkatuko al didazu noizbait?
2016KO UZTAILA
Siriako erregimenak eta aliatuek setiatu gaituzte.
Alepo.
Nire hiria.
Pentsaezina da munduak utziko duenik horrelako zerbait gertatzen.
Horregatik grabatzen dut.
Hemen jarraitzeko arrazoi bat ematen dit.
Amesgaiztoak alferrik ez izatea egiten du.
Hegazkin errusiarrak entzuten ditudanean...
beldurrak estutzen nau.
Bai, hiltzeko beldur naiz.
Baina beldur gehien ematen didana...
zu galtzea da.
Sama,
zuretzat egin dut dokumental hau.
Zure aitak eta nik hartutako
erabakiak uler ditzazun behar dut.
Zergatik borrokatzen dugun.
5 URTE LEHENAGO
Ekonomiako 4. urtean nengoen iraultza piztu zenean.
2012ko apirilaren 29a da. Goiza da.
Alepo.
Zientzia Saila.
Hau unibertsitateko horma da.
Egun on.
Zertan ari zara?
Baxar presidentea kanporatzen, horman soilik bada ere.
Alepoko Unibertsitateko ikasle askeak gara.
Assad familiaren diktadurak
izan du Siriako agintea zure aitona haurra zenetik.
Herrialdea ustelkerian, injustizian eta zapalkuntzan itota egon da.
Esan ozen! Esan ozen!
Duin biziko gara edo hil egingo gara!
Ikasle Askeak Unibertsitatearekin!
Unibertsitatea iraultzarekin!
Gure iraultza bakezalea da! Musulmanak eta kristauak bat!
Erregimenak protestak ezkutatzen zituen.
Mugikorrekin grabatzea zen modu bakarra
munduari erakusteko askatasunaren alde borrokatzen ginela.
Traidoreak, traidoreak!
Armadak traizio egin zion herriari.
Traidoreak, traidoreak!
Utzi pasatzen, utzi pasatzen!
Utzi pasatzen.
- Hortxe daude! - NBEko begiralea zara!
Soldaduak atzean ditugu!
Hor daude.
Begira, begira! Aurrean duzu!
Ez esan ez dituzula ikusten!
Itxi atea, itxi atea!
Begira, begira!
Ez al dira ordena-indarrak?
Ireki leihoa!
Ez, atxilotu egingo gaituzte.
- Jo egingo digute. - Tira, bestela...
Ez ireki!
Zerriak!
Sama.
Une horretan, iraultza zen axola zuen bakarra.
Kaixo, Hamza.
Oso berandu zatozte.
Utzi kexatzeari.
Oso zirraratuta nago.
Zirraratuta?
Ea, goazen.
Hamza nire lagunik onenetako bat zen.
Medikuntzan lizentziatua zen.
Kaixo, Hamza doktorea.
Protestetan zauritutakoak artatu zituen.
Lehen sorospenen taldea manifestaziora bidean doa.
Azkar goaz, berandu gabiltzalako.
Hamzak beti irribarrea du ahoan.
Lasaitu egiten nau.
Berdin zion zer gertatu ere,
bera zen mediku eta aktibista gutxietako bat.
Beti bera grabatzen nuen.
Guapo al nago? Soinua ondo?
Une horretan, harreman batean zegoen.
Grabatzen ari da!
Ez genuen arrastorik ere
gure lehengo bizitzak nola desagertuko ziren.
2013ko urtarrilaren 29a,
Alepoko ekialdea.
Zurrumurruen arabera, gorpuak aurkitu dituzte ibaian.
Entzun denok, mesedez.
Mesedez.
Gorpuak ikusi badituzue, atera zaitezte.
Ez dago presarik. Ez dira gaur lurperatuko gorpu hauek.
Hau grabatzera etorri zara?
Jakina.
Gaur Alepon sarraski batekin hasi da eguna.
Eta hori gutxi esatea da.
Lehen azterketa forentseen arabera,
torturaren zantzu argiak ageri dira gorpu gehienetan.
Denak zibilak ziren, eskuburdinekin.
Gehienak buruan tiro eginda exekutatu dituzte.
Zertan ari dira?
Gorpuak atera nahian dabiltza.
Pertsona horiek guztiak erregimenaren aurkako eremuetan bizi ziren.
Erregimenaren kontrol-postu batean
ikusi zituzten azkenengoz gehienak.
Hau mezu bat dela ulertzen dugu.
Gure hildakoak jada paradisuan daude...
Baxarrek gure jendea akabatu du. Hiltzaile baten semea da.
Gure hildakoak jada paradisuan daude...
Harritu egin gintuen erregimena
zertarako prest zegoen boterea mantentzeko.
Zure aiton-amonak beldur ziren, Sama.
Entzun,
etxera itzultzeko esan didate, baina ez naiz joango.
Ez. Ziur ezingo nukeela hona itzuli,
eta uste dut asko dudala emateko.
Garai hartan, oso tematia nintzen.
Gelditu egin nintzen, jakina.
Hamzaren emazteak Siriatik alde egin zezaten nahi zuen.
Hamzak aukeratu egin behar zuen: iraultza edo bikotea.
Gelditzea erabaki zuen.
Errebelde armatuek hiriko ekialdea askatu zutenean,
erregimenaren indarkeria areagotu egin zen.
Hamza hor dago?
Hamza Alepoko ekialdean gelditu ziren 32 medikuetako bat zen.
Zenbat daude hor?
Andre bat atera dugu hortik.
Bost hilabeteko haurra zuen.
Zulatzen jarraituko dugu topatu arte.
Hor behean haurtxo bat dago.
Erregimena gabe, gure kabuz moldatu behar ginen.
Ez zegoen eskolarik ezta osasun-zerbitzurik ere.
Beraz, Hamza eta beste batzuekin erietxea sortu genuen.
Baxar Assadi eskertu behar diogu
dena zerotik berregitera behartu izana.
Geuk izan behar dugu garbitzailea,
botikaria eta iturgina.
Kontent zaude, doktore?
Nagusia izanik iseka egiten diezu langileei?
Honetarako nahi zenuen askatasuna?
Ez, ez dago ondo.
Bai, badago.
Nola sentitzen zara?
Polita da 'askatasun' hitza kopetan idatzita izatea.
Ezkerrekoa Omar da.
Arkitektura ikasteko beka bat lortu berri zuen.
Gaith, eskuinekoa, medikuntza ikaslea zen iraultzaren aurretik.
Biak erizain boluntarioak dira.
Familia bat ginen.
Lehen aldi asko elkarbanatu genituen.
Bizirauteko borroka.
Ordu erdi igaro da eta oraindik arnasa hartzen du.
Ongi egin dugu salbatzen saiatzen.
Bizitzeko gogoa du.
Elkarrekin geunden lehen mortero-erasoan.
Behera, behera.
Azkar, azkar.
Waad!
Ez nekien barre edo korri egin.
Nik: "Goazen".
Eta hark: "Ehiza-hegazkin bat".
Zoritxarrez, lehen galera ere partekatu genuen.
Gaith eta anaia, Mahmoud, bonbardaketa batean hil ziren.
Omar mortero batek akabatu zuen.
Ongi zaude?
Galerek are garrantzitsuagoa egiten dute gure lana.
Kosta ahala kosta.
Egun batean, ospitalean,
salbatzen saiatzen ari ziren mutil bat grabatu nuen.
Negar eginarazi zidan.
Hamzak esan zidan, pixka bat haserre:
"Ezin duzu hemen negar egin, atera zaitez".
Eskaileretan gora joan nintzen.
Etorri eta esan zidan: "Zer duzu?"
"Ezin dut jasan zuk sufritzea".
"Ez zara ohartzen zutaz maiteminduta nagoela?"
"Nahi al duzu nirekin ezkondu?"
Ezin nuen sinetsi.
Ezkontza intimoa izan zen, baina ederra, Sama.
Gure kantuen soinua ozenagoa zen
kanpoko bonbena baino.
Itzaliezu argia.
Pantera Arrosa da!
Niri ere iruditu zait.
Azken kanta da!
Ea, utz gaitzazue bakarrik.
Hamzak eskutik heldu zidan...
eta hartu berri genuen bide luzea erakutsi zidan.
Bide luzea da, arriskuz eta beldurrez betea,
baina bidearen amaieran askatasuna dago.
Zatoz.
Egin dezagun bidea elkarrekin.
2016KO IRAILA. HIRUGARREN SETIO HILABETEA
Egun on, bihotza!
Gaur bonbardaketa pila bat daude, ezta?
Baina oraindik ez digute jo. Ongi!
Laztana.
Sama.
Egoera oso txarra da.
Zure aitak ezin du ospitaletik atera,
beraz, orain hemen bizi gara.
Hau da gure gela.
Koadro horien atzean hondar-zakuak daude,
bonbardaketengandik babesteko.
Bai, banoa.
Saiatzen gara etxe baten itxura izan dezan.
Hasi al da berriro?
Helikoptero bat hurbiltzen ari da, upel-bonba batekin.
Larrialdi bat dago.
Jaitsi egin behar dut.
Zuek, itxaron hemen.
- Zure anaia da? - Bai.
Non izan da bonbardaketa?
Ni leihoan nengoen, anaiari sartzeko esaten
eta bat-batean erori da.
Misila etxe gainera erori da.
Ez du pultsurik?
Gure anaia da.
Ezer ez.
Etxe ondoan zegoen...
Goian bego, egin ezazue otoitz.
Hona ekarri dute nire Mohammad?
Nola duzu abizena?
Mohammad, Mohammad.
Zer abizen?
Nire semea da! Mohammad da!
- Zure semea da? - Bai, jakina!
- Lagunduko dizut. - Nire semea da, eramango dut.
Nire semea da. Nire bizitza.
Zergatik ez dut nik eramango?
Ama, ama...
Nire semea da.
Utzi, eramango dut nik.
- Eramango dut. - Ez, ez, ez iezadazu kendu.
Ezingo nizuke barkatu.
Ez nizuke barkatuko hori.
Nire semea, nire semea.
Mohammad Ameen hil egin da.
Nire txikia hil egin da.
Hilda dago.
Zer duzu?
Ezer ez.
Haurrek ez dute zer ikusirik honekin. Ezer ez.
Itotzen ari naiz, Sama.
Etengabe imajinatzen zaitut etzanda, mutil hori bezala,
eta ni ama hori bezala.
Ezin diot esan Hamzari.
Nekez esan diezaioket nire buruari.
URTEBETE LEHENAGO
Hemen dago Alepo, hemen dago Alepo!
Alepo, 2015eko martxoaren 18a.
Denbora luzez seguru geunden gure garaipenarekin.
Alepo errebeldean herrialde aske batean bizi ginen.
Azkenean, etxe bat genuela sentitzen genuen,
eta horren alde hiltzeko prest geunden.
Sustraitzeko prest geunden.
Hau gonbidatuen gela da.
Zergatik pizten duzu argia?
Itzali ezazu, kableak gaizki daude.
Bai, barkatu.
Gaur oso egun berezia da niretzat.
Azkenean eman digute etxea eta garbitu egin dugu.
Arazo asko izan ditugu,
baina orain etxe eder honetaz goza dezakegu.
Maite zaitut.
Zorionak etxeagatik.
Gure lehen etxea aurkitu genuen.
Lorategia zuen, nire haurtzaroko etxeak bezala.
Jainkoak izaki eder hau sortu du eta zuk moztu nahi duzu?
Une hartan, hiri osoa ederra iruditzen zitzaidan.
Begira!
Begira mahaia!
Begira zer polita dagoen dena.
Polita da.
Ez zara beldur?
Pasaidazu.
Benetan?
Kamera!
Asko maite zaitut. Elurra baino gehiago.
'Maite zaitut'
Haurdun nago!
Ai ene.
Hamza, haurdun nago.
Eskua ikusten zaio?
Zu jaio aurretik ere, Sama, bagenekien berezia zinela.
Hori eskua da.
Bihurria da.
Maite zaitut.
Ekarri zenuen zoriontasuna beldurrarekin lotuta zegoen.
Zurekin hasitako bizitza berria hauskorra zen.
Alepoko askatasuna bezain hauskorra.
Muturreko islamistak iraultza bereganatzen saiatzen ziren.
Baina haiena ez zen ezer
erregimenaren basakeriaren aldean.
Hor dago.
Hor dago, hor dago!
Lehertu al da?
Oraindik ez.
Badatoz berriz.
Jainkoaren izenean.
Ai, ene.
Ez da gure eraikinean erori, atzekoetan baizik.
Landare gaixoak.
Assad madarikatua.
Kontuz, maitea.
Zer gertatzen da?
Bada, guk zerbait sortu genuen.
Landatu egin genituen,
ureztatu, eta hazi egin dira.
Gero bonba batek suntsitzeko.
Espero dut batzuek bizirautea.
Ez dut hil nahi.
Bizi nahi dut, erditu nahi dut, Hamza nirekin egotea nahi dut.
Hori dena nahi dut. Ez dut hil nahi, bizi nahi dut.
Mesedez.
Mesedez, Ala, ez utzi nire haurrari edo Hamzari ezer gerta dakien.
Gainerakoa jasan dezaket.
Mesedez, Ala.
Hirian gelditu zen orok beldur bera sentitzen du, Sama.
A zer itxura ederra.
Afraak eta haren senar Salemek hiru haur dituzte.
Wisam, Zain eta Naya.
Haiek ziren gure lagunik onenak.
Iritsi gara, jaitsi.
Jaitsi, Naya, nire txanda da.
Seme-alabek gurasoak zaintzen dituzte
eta gu baikorrak gara.
Haiek ez dakite ezer setioaz, ez dakite zer den ere.
Kaixo.
- Zer moduz? - Ongi.
Alepotik joan nahi duzu?
Inbaditu egingo gaituztela diote,
baina nik gelditu nahi dut.
Eta gurasoek joatea erabakitzen badute?
Ni hemen geldituko naiz.
- Zu bakarrik? Non? - Hementxe.
Eta non geldituko zinateke?
Ez dakit.
Eta zure gurasoak gelditu egingo dira?
Ez dakit.
Zergatik ari zara negarrez?
Lasai.
Ez egin negar.
Ez zaitugu behartuko joatera.
Ez da inor joango, lasai.
Haserre dago, laguna ez da etorri.
Familiarekin alde egin du.
Haurrek ere ez dute joan nahi, nola egingo dugu alde?
Errespetu handia nien.
Ausart jokatu zuten, ezinezko erabaki bati aurre eginez.
Hiria uztea eredu txarra litzateke haurrentzat.
Egoista izaten erakutsiko lieke, ihes egin eta norbera salbatzeko.
Zer izan nahi duzu handitan?
Arkitektua izan nahi dut, Alepo berreraikitzeko.
Baina gelditzeak esan nahi zuen infernuan bizi behar zutela.
Izeba Waad.
Esan.
Zertan ari zara?
Zu grabatzen.
Ez genekien zer egingo genuen zu jaiotakoan.
Begira, erietxera joateko zorian nago.
Gaur erdituko dut.
Benetan?
Nola zaude?
Nire antzeko tximino bat ekarriko dizut.
Zure aitak sortutako erietxera joan ginen.
Waaden antza handia du.
Ikusi zintudanean...
Sufritutako guztiaz eta galdutako jendeaz oroitu nintzen.
Eta berriz hasteko indarra eman zenidan.
Ez iezaiozu negarra eragin.
Ea, ongi da!
2016KO URRIA LAUGARREN SETIO HILABETEA
Gau horretan, eguneroko bonbardaketaren ondoren,
lagun batek ekarri zintuen.
Larrialdietan gaude.
- Senidea duzu? - Iloba.
Etxean lo zeundeten?
Non daude bere gurasoak?
Bere gurasoak?
Hilda, uste dut.
Ez zait gustatzen hau onartzea,
baina inbidia diot ume horren amari.
Behintzat, semea lurperatu aurretik hil zen.
Sarraskiaren aurreko barealdietan,
itolarria sentitzen dudanean,
erietxetik ateratzen zaitut eta kamera eramaten dut.
Jendea bizirik ikusi behar dut.
Bizitza normala egiten saiatzea, horrelako leku batean,
erregimenaren aurka borrokatzea da.
Erregea hiltzen bada, jokoa amaitzen da.
Baxar Assad hiltzen bada, gerra amaituko da.
Kabroi horrek lepo luzea du, luze biziko denaren seinale.
Jirafa ostia bat dirudi.
Salemek festa bat antolatu du zuentzat.
Talde bat gara, bikote bakoitzak kubo eta brotxa bana.
Margotu autobus osoan, polita gera dadila.
Ongi.
Ahal dugun heinean haurtzaroa eman nahi dizugu.
Margotu, margotu.
Margotu, Sama!
Oso ongi!
Naya, zergatik erre zen?
Bonbardatu egin zutelako.
Badakizu zerekin txikitu zuten?
Barreiatze-bonba batekin.
Gidari, iritsi gara eskolara.
Bai, hemen gaude.
Jaitsi.
Haurrak eskolara joaten dira.
Afraa da horietako baten zuzendaria.
Setiatuta gaude. Muturreko baldintzak ditugu.
Ikasleak gose dira,
ezin dituzte ekuazioak egin tripa hutsarekin.
Ikasgelak lurpean daude bonbetatik babesteko.
Baina setio-egoeran,
ezinezkoa da denak salbu mantentzea.
Eraso bat egin dute.
Beste bonbardaketa bat dator!
Ez egon taldean!
Sakabanatu!
Mesedez, Ala. Mesedez, Ala.
Amir!
Sartu!
Andre bat ekarri dute ospitalera.
Haurdun dago, bederatzi hilabeteko.
- Ebaki sakona du. - Agian arteriaraino iritsi da.
Larrialdiko zesarea egin behar diote.
Badu pultsurik?
Ez.
Ai ene.
Eskerrak Jainkoari.
Negar egin du?
Hori da! Egin negar!
Biak ongi daude.
Miraria da.
Borrokan jarraitzeko indarra ematen digu.
Eta zuk ere bai, Sama.
8 HILABETE LEHENAGO
2016ko otsailaren 7a da.
Nire lehen haurra, Sama.
Bere izenak zerua esan nahi du.
Maite dugun zerua, desio dugun zerua.
Gerra-hegazkinik gabe, bonbarik gabe.
Zeru bat eguzkiarekin eta hodeiekin.
Txoriekin.
Sama?
Entzuten didazu?
Sama?
Barrez ari da! Sama?
Ai ene.
Zoriontasuna desegiten zait hegazkin errusiarrak aditzean.
Alepo bonbardatu dute
erregimena mantentzeko.
Gau batean, ez geunden erietxean.
Bat-batean telefonoak joka hasi ziren.
Erietxea bonbardatu dute.
Erietxea bonbardatu dute!
Hildakoak eta zaurituak daude.
Xehetasun gehiago emango, mesedez? Azalduko egoera?
Doktore, Ismail hil dute, mantenimentukoa.
Errusiarrek 53 pertsona hil zituzten.
Waseem doktorea zen horietako bat.
Zu jaio zinenean azterketa egin zizuna zen, Sama.
Erietxeak erasotzeak jendearen arima suntsitzen du.
Erietxea suntsituta dago eta ezin da berreraiki.
Alepon ez dago denborarik penarentzat.
Mirariz, Hamzak eraikin bat topatu zuen,
erietxea izateko diseinatuta zegoena.
Arkitektoak esan zuen hormak sendoak direla.
Ahulgunea leihoak dira.
Ez zen inongo mapatan agertzen.
Errusiarrek eta erregimenak ez zuten jakingo non bonbardatu.
Uztailean Turkiara joan ginen zure aitona gaixoa bisitatzera.
Berriro, erregimenak ofentsiba bat egin zuen
Errusiako aireko indarrekin.
Gero jakin genuen ia bereganatu egin zutela
Aleporako errepide bakarra.
Hamzak eta nik elkarri begiratu, eta banekien berdin pentsatzen genuela.
Bagoaz, Jainkoaren izenean.
Inork ez zuen ulertzen.
Hamzaren gurasoek esan ziguten:
"Arriskutsuegia da, behintzat utzi Sama hemen".
Hegazkin errusiarrak iparralderantz doaz.
Buruan, bagenekien arrazoi zutela.
Baina bihotzean, gurekin egon behar zenuela sentitzen genuen.
Ez genekien zergatik.
Egia esan, oraindik ez dut sinesten egin genuena.
Goazen, lagunak.
- Iritsi gara, anaia? - Bai, hemen da.
Ospitaleko hiru lagun gurekin etorri ziren.
Ai, ene.
Itzultzeko bide bakarra mugako pasabide estu bat zen.
Gelditu hor une batez.
Aurrera goaz nola dagoen ikusteko.
- Zergatik zoaz bueltan? - Aleporantz goaz
bost urte daramagulako borrokan
protesta baketsu haietatik.
Gutako bakoitza
garrantzitsua da
zapalkuntzaren aurrean justizia babesteko.
Txiki hau ere
helburuaren parte da.
- Norantz? - Segi zuzen.
Hemen nago.
Bonba bat aditzen baduzu, lurrera.
- Ongi dago? - Bai.
- Goazen, goazen! - Jarraitu haiei.
Banoa.
Zera igaro dugu...
Zer duzu, maitea? Zergatik, bihotza?
Sama! Sama!
Ea, Sama, ia iritsi gara. Laster, maitea.
Ez zegoen jakiterik soldaduak inguruan ote zebiltzan.
- Hitz egiozu. - Sama, Sama!
Txita txikiak...
...oso politak dira...
...amaren inguruan pozik biraka...
...ura edan dute...
...eta esan dute: "A!"
...Pozarren, Jainkoari eskerrak eman dizkiote...
Alepo!
Ez dakit nola, lortu genuen.
Hau poza zu ongi ikustea!
Non dago txikia?
Jendea gu ikusteaz baino gehiago pozten zen zu ikusteaz.
Waad, nola zaude?
Arinduta. Orain lasai hil naiteke.
Ematen zuen erietxe osoaren alaba zinela.
Gure patua zen denok elkarrekin egotea.
Setio on!
Setiatuak gara!
Lo nengoela, beroa sentitu nuen bizkarrean.
Pentsatu nuen: "Kafea edo tea bota ote didate gainera?"
"Senarrak ohera ekarri ote dit kafea?"
Ohartu nintzen alaba bonbekin izutu zela,
ohera etorri eta pixa egin zuela.
Esnatzeko modu zoragarria.
Uste dut goiz izugarri hori izan zela setioaren seinalea.
2016KO AZAROA
BOSTGARREN SETIO HILABETEA
Jendeak gurpilak erretzen ditu
errusiarrek ez dezaten jakin non bonbardatu.
Gora Alepo matxinatua!
Beldurtu dadila presidentearen jauregia!
Hornidurak nekez iristen ziren.
Ez zegoen barazkirik ez frutarik.
Zaila da zuretzat pardelak edo esnea lortzea.
Setioa ez da haur bat hazteko lekua.
Ipuin bat kontatuko dizut.
Aita, kontatu etxea puskatu zaion haurrarena.
Txikia? Ados.
Haurra afaltzen ari zen, anai-arrebekin
eta gurasoekin.
Afaltzen ari ziren bitartean,
haurra balkoira atera zen.
Kanpoan zegoela, hegazkin bat hurbildu zen
eta misil bat jaurti zuen.
Non erori zen?
Etxean.
Bizilagunak hil ziren,
gurasoak hil ziren.
Anbulantzia iritsi zen,
laguntzera,
eta hondakinen artetik atera zuen.
Beraz, zer egin behar da hegazkina entzutean?
Nola zaude?
Ongi.
Zer prestatuko duzu?
Hau besterik ez daukat.
Hau dago jateko,
baina ez diet ezer esango haurrei, ezta aitari ere.
Ez lukete jango.
Ez daude ohituta janari honetara.
Nortzuk dira?
Joan diren lagunak.
Nola ari zaizu eragiten setioa?
Ongi nago, baina joan diren lagunen
falta sumatzen dut.
Batzuk gelditu egin dira,
baina hil egiten dituzte bata bestearen atzetik.
Edo hondakinetan harrapatuta gelditzen dira,
edo misil batek harrapatzen ditu,
edo hil egiten dira.
Zer esan nahiko zenieke joan diren lagunei?
Jainkoak barka ditzala ni bakarrik uzteagatik.
Zatoz hona.
Egundoko sorpresa daukat zuretzat!
Etorri argitara.
Ez da tomatea, zin dagizut.
Kaki bat!
Nondik atera duzu?
Zuek biontzako da.
Heldu arte itxaron behar duzu. Zoritxarrez, zuhaitz bakarra dago.
Eta bakarrik helduko da?
Arrosa-sorta bat edo oparitu diodala dirudi.
Behin esan nion: "Setioa amaitzean kakiak jango ditut".
Jada ez dago setioa amaitu beharrik!
Ez, zeren nik badaukat nire kakia.
Gaixo nago.
Uste dut setioak eragindako tentsioagatik dela.
Berriro haurdun nago.
Ene, bada.
Nekez topatzen dut jateko ona niretzat edo zuretzat, Sama.
Ez dakit zure ahizpak edo anaiak inoiz begiak irekiko dituen.
Errusiarrek hiri ekialdeko 9 erietxeetatik 8 suntsitu dituzte.
Gurea da iraun duen bakarra.
Ai, ez, eskua...
Eraman itzazue barrura.
Hemen dago.
Bizirik dago, aizue!
Bizirik dago.
Egunean ia 300 paziente artatzen dituzte.
Ekarri serumak.
Zure aita arduratzen da guztiaz.
Baita ura mozten dutenean ere.
Nik grabatzen jarraitzen dut, dena harrapatu nahian.
Grabatzen ari zara?
Zergatik egiten digute hau?
Grabatu hau guztia.
Ama naiz, zure esnea daukat.
Esnatu! Ala, mesedez!
Lasai zaitez!
Erregutu egiten dizut, Ala, mesedez!
Estaltzeko esan dizut.
Ala, esnatu!
Ez dakit jasateko gai izango naizen.
Prest.
Azken lau egunetan ez gara elkarrekin egon.
Zure aita larrialdietan, edo ni nonbait grabatzen...
Ez dugu zuretzako denborarik ere.
Ez dago ezer sentitzeko denborarik.
Bai?
Grabatu nahi gaituzu?
Erregimenaren indarrak matxinatuen eremurantz doaz.
Batzuk hain etsita daude, erregimenaren aldera pasa dira.
Baina erregimenak mundu guztia hiltzen du.
Familia osoa, hamar lagun. Denak hilda.
Goazen, biktima gehiago egongo dira.
Egin tokia.
Jaitsi ezazue. Metraila du buruan.
Aitarekin nahi dut, aitarekin nahi dut.
Zer gertatu zaizu?
Ez dakit. Zerbait erori eta eskuetan jo digu.
Denok batera zindoazten?
Bai, familia osoa.
Eta gero denak hil dira.
Jainko maitea, mesedez!
Nahikoa, hilda dago.
Utz ezazu.
Ez du pultsurik, hilda dago.
Nora joan zara, ene alaba?
Zugatik saiatu gara ihes egiten. Zugatik soilik.
Ez dugu lortu, ez dugu lortu.
Begiak itxita ere...
dena gorri ikusten dut.
Odola leku guztietan.
Hormetan, arropan...
Batzuetan, malkoetan ere odola isurtzen dugu.
Erregimena auzoak inbaditzen ari da, banan-banan.
Erabat zokoratuta geratzen ari gara,
kilometro koadro gutxi batzuetan.
Jainko maitea.
Nire alaba hor dago.
Mohamad!
- Lo dago. - Lo? Ikusi duzu?
Sama bai.
Berriz eraso egingo dute.
Erakutsi non erori den.
Itxaron, itxaron!
Utzi dagoen lekuan.
Zergatik mugitu nahi zenuen?
Erre egiten du.
Berotzeko erabil dezakegu.
Begira.
Berotzeko balio du.
Presidenteak bonbak jaurti arren, hotz egiten jarraitzen du.
Beste bat! Segi!
Benetan, beste bat datorrela ikusi dut.
Jaitsiko gara?
- Zer diozu? - Jaitsi egingo gara?
- Goazen.
Sama, badakit badakizula zer gertatzen den.
Begietan igartzen dizut.
Ez duzu negar egiten beste haurrek bezala.
Eta horrek bihotza uzkurtzen dit.
Kloro-gasa botatzen ari dira.
Munduari erregutzen diogu.
Lagun gaitzan.
Zure aita etengabe albisteetan agertzen da.
Jakina, egoera ezin okerragoa da.
Alepoko auzoak erasotzen ari dira
era guztietako armekin.
Bonbak, barreiatze-bonbak,
kloro-gasez betetako upel-bonbak eta aireko erasoak.
Izugarria da, eta hala ere, nazioartea ikusten dugu...
Zuk jarraitu lanean eta mezu hauek mundura zabaltzen.
Eskerrik asko, Hamza al-Kateab doktorea,
Skype bidez Alepotik komunikatzen.
Milioika lagunek ikusten dituzte nire berriak.
Baina inork ez du ezer egiten erregimena gelditzeko.
Elkarren babesa besterik ez dugu.
Aurrekoan, norbaitek esan zuen:
"Eguneroko bonbardaketaren show-a".
Protagonistak gure bonba gogokoenak.
Misilak, morteroak, balak,
edo presidenteari bururatzen zaion beste edozer.
Hau da etxeko gelarik seguruena.
Beldur dira?
Bai. Batez ere Naya.
Entzun. Aditu duzu misila?
Bai, bat hor. Bestea han.
Zer soinu egiten du?
Hortz izugarri handiak ditu, horrelakoak.
Gau osoa ematen dugu adi-adi, misilak han eta hemen
erortzen aditzen.
Liburuak irakurtzen genituen
edo kantu zaharrak entzun.
Hori iraultzaren aurretik!
Jada ez dago beharrik, eskerrak.
Atzo kantatu zenidan!
Kantatu!
Eman segundo bat.
Kitto.
Erregimenaren indarrak alboko kalean daude.
Zure aitak besarkatu egin nau.
Eta esan: "Begiratu niri".
"Ez dugu lortuko".
"Utzi Sama".
"Bizirauteko aukera gehiago du
ez badakite noren alaba den".
Ezin izan nuen, Sama.
Zure krimen bakarra da ama kazetaria eta aita medikua dituzula.
Nahiago nuke jaio ez bazina.
Nahiago nuke Hamza ezagutu ez banu.
Nahiago nuke inoiz etxetik alde egin ez banu.
Bai?
- Kaixo. - Ongi entzuten didazu?
Bai, Jainkoari eskerrak.
Agintariren batekin hitz egin nahi dut,
ez dugu denbora askorik.
Errusiarrek esan dute marjina estua dela.
Hamzak NBEren deia jaso du
errusiarren mezu batekin.
Amore ematen badugu, ez gaituzte hilko.
Baina erbestera joan beharko dugu.
Hori da errusiarren plana.
Orain arte bonbardatu eta hil egin gaituzte.
Eta orain diote: "Hau da zuen aukera bakarra".
Ez dugu aukerarik.
Inor ez da fio amaitu dela.
Orduan, negoziatu dezakegu
edo erasotzen jarraituko dute denok akabatu arte?
Erasotzen jarraituko dute, jakina.
Ez zara batere fio errusiarrez, e?
Egun pare bat itxaron behar genuke.
Jendea nazkatuta dago itxaroteaz.
Esango dute: "Izan errealistak, ez dugu argindarrik ez jatekorik".
Badakigu hau dela bizirauteko aukera bakarra.
Zu babesteko, Sama, eta beste haur guztiak.
Baina horrek esan nahi du gure sufrimendua alferrik izan dela.
Gure etorkizuna jada ez da gurea.
Alepo erori egin da.
2016KO ABENDUA
SEIGARREN SETIO HILABETEA
Denak erbestera joateko prestatzen ari dira.
Agur esatea hiltzea baino okerragoa da.
'Itzuliko gara'
Zaurituak eta haien familiak aurrena doaz.
Erietxean lotan utzi zaitut.
Une hau harrapatu nahi dut.
Jainkoak zaindu gaitzala bidaia honetan.
Jainkoak hala nahi badu.
Eskuzabala izan dadila gurekin.
Mantsotu, atea itxiko dut, hotza sartzen ari da.
Lehen frontera iristen ari gara.
Anbulantziei tiro egiten ari dira.
Atzera egin behar dugu.
Frankotiratzailea zeharo erotu da.
Ikusi egin behar zenituen haurrak, anbulantziatik ihesi.
Lehen zurekin egon diren ume horiexek.
Urruntzen saiatu gara.
Eta ia denak hil gara.
Ezin da erregimenarekin fidatu, baina beste irtenbiderik ez dago.
Autobusak iritsi dira, denak eramateko.
Azken unera arte itxarongo dugu,
zauritu guztiak eraman dituztela ziurtatzeko.
Erietxea ikusten dudan azken aldia izango da.
Zure mundua izan da bizitzako lehen urtean.
Haurtxoa aztertzeko materiala ozta-ozta dago.
Jainkoari eskerrak, dena ongi.
Nola zaude, leku hau uztera behartu zaituztenean?
Hogei bat egunean
erietxe honetan 890 ebakuntza egin ditugu
eta sei milatik gora zauritu artatu ditugu.
Ez da tokia, pertsonek egiten dituzte tokiak,
erietxea ere bai...
Hemen dago nire etxe maitea.
Hemen bizi nintzen.
Ezin dut sinetsi ez naizela itzuliko.
Ez dago hitzik deskribatzeko
nola sentitzen naizen.
Ez dut nahi inork derrigortzerik
gure hiritik ihes egitera.
Landare hau eramango dut.
Alepotik urrun haziko da.
Isiltasun honek sentiarazten dizu hiria hilik dagoela.
Sama, oroituko zara Alepoz?
Gelditu izanaren errua botako didazu?
Edo orain alde egitearen errua?
Zortzi egun igaro dira.
Gure txanda da.
Goizeko 9ak dira.
Elurra ari du.
Ateratzeko zain gaude.
Itzuliko gara, hitz ematen dizut.
Hemen amaitzen da dena.
Itzuliko gara, seguru.
Jada ezin dut ezer sentitu.
Berrogeita hamar orduz itxaron dugu.
Inork ez daki zergatik.
Bitartean, bero mantentzen saiatzen gara.
Azkenean iritsi da agindua.
Inork ez nau ezagutzen.
Baina zure aita albiste guztietan atera da.
Hamza, erregimenaren kontrolen beldur zara?
Bai, jakina.
Edozer gerta daiteke.
Ziur zerrenda bat dutela
igaro ezin dutenen izenekin.
Bihotza ziztuan dabilkit.
Hurrengo kontrol-postua da arriskutsuena.
Erregimenaren postua da.
Hamza!
Lortu dugu!
Salbu zaude!
- Pozten naiz ongi zaudetelako. - Gu ere bai.
Eskerrak Jainkoari!
Hemen dago amatxo!
Lortu dugu, txiki.
Sartu.
Lortu dugu, Sama.
Ezin dut asimilatu gertatu den guztia.
Bizirik gaude, Jainkoari eskerrak.
Uste nuen dena galdu genuela Alepo galtzean.
Baina ez da hala.
Orain Taima daukagu.
Bere azalak Aleporen usaina du.
Eta nire grabaketak dauzkat.
Grabatu nituen pertsonak betirako daude nigan.
Atzera itzultzerik banu, dena berdin-berdin egingo nuke.
Baita trauma gainditzea lortzen ez badut ere.
Ez naiz ezertaz damutzen.
Irrikatan nago zu hazteko, Sama, nola sentitzen zaren esan diezadazun.
Jakin gauzarik inportanteenaren alde borrokatu genuela.
Zuk eta gainerako haurrek bizi behar ez izateko
guk bizi izan genuena.
Dena zugatik egin genuen.
Zugatik izan da dena, Sama.
Azpitituluak: Maia Ossa Rissanen www.subtitulam.com