Helmand probintzia Afganistango hegoaldean, 2009.
ARMADILLO Abangoardiako operazio-basea.
2001ean Estatu Batuek talibanak Kabuletik bota zituzten.
Geroztik, ISAF nazioarteko armada Afganistan egonkortu nahian dabil.
URTARRILA
Husarren erregimentua, Slagelse, Danimarka.
Husar maiteak eta ISAFeko 7. taldea. Horra.
Zeregina garrantzitsua al da danimarkarrontzat?
Begien bistako galdera hori egingo zenioten zeuen buruei. 10
Zuen aurretik Helmand-en egon zirenek gogor eutsi diote...
...eta ahalegin handiak egin dituzte hango zibilei laguntzeko...
...oso bizimodu latza izan baitute zibilek han.
Gure kide batzuek larrutik ordaindu dute hori.
Zuen kideen urratsei jarraitu behar diezue...
...orain zuen gobernuak bere bide politikoa finkatu duenez.
Hilabete lehenago.
-Bai. -Noiz joango zara Jutlandiara?
Jutlandiara? Zera... Ostegunean. 19
-Zenbat iraungo dute maniobrek? -Hamar egun.
Hori da, nik uste.
Ez zara benetan konturatu nora joatekoa zaren.
Ez zara aztoratuko agur esateko ordua arte.
Hilabeteak daramatzat hori irudikatu nahian, eta ezin dut.
Futbola bezalakoa dela esan zenezake.
Ariketak eginez, gero eta gehiago ikasten duzu...
...baina partidak jokatuz gehiago ikasten duzu.
-Eta kideekin ondo pasatu ere bai. -Jakina. Hori ere bai.
-Erronka bat da eta abentura bat. -Eta horrek ematen du mina!
-Abentura bat? Ezin dut... -Esperientzia hori bizi nahi dut.
AGUR FESTA
Zer moduz? Etxean egon zara, edo zer?
Ez... Orain hemen nago.
Eskerrik asko deitzeagatik. Agur.
Moda-modan moztu duzu ilea, Kim! Ez dago gaizki.
-Hori gure logoa da? -Ez. "Abangoardia" jartzen du.
Kamiseta erakusten ari den asiar mutila...
-Nire taldeko medikua da. -A bai?
-Zer egiten du? -Adabakiak jartzen dizkigu.
-Zuekin patruilatzen du? -Bai.
-Eskaileretan gora joango naiz. -Ederki.
Ikusi arte, ama.
-Agur. -Porta zaitez.
Kontu handiz ibili...
...eta erne begiratu inguruko guztiari.
Dena segurua iruditzen bazaizu ere.
Ahaztu zure buruaz eta zure itxuraz.
-Faltan botako zaitut. -Baita nik ere zu.
-Maite zaitut. -Badakit.
-Ikusi arte. -Kontuz ibili.
Ikusi arte.
Agur, aita.
-Ikusi arte. -Ordu arte, besarkada bat, Mads.
-Hitzematen didazu? -Hitzematen dizut.
Ongi etorri. Ongi etorri.
-Bidaia ona egin duzue? -Luze samarra.
Ez gara aspertu Armadillon.
400 jaurtigai bota zizkiguten atzo.
-Izan zen... zeharo... -400?
Haien mortero bati 120 mm.ko 260 jaurtigairekin erantzun genion...
...eta 105 mm.ko 120 jaurtigairekin.
Aireko laguntza eta Apatxeak eskatu genituen. Saltsa ederra!
Talibanak nik uste baino askoz erneago daude.
Armadillotik 800 bat metrora daude, erne-erne.
-Aurki borrokatuko gara haiekin. -Ona da guk lana izatea.
Ekinean ariko zarete. Interesgarria izango da.
Sei hilabete emakumerik gabe.
-Izugarri alaia zara. -Gau luze baten ondoren.
-Badaukazu M&Mrik? -Utikan! Nire afaria da.
-Zure afaria? -Zer gertatzen zaizu?
Miniren jaka 3 neurrikoa da.
Horregatik jartzen du bere kaskoan "Zona Berdeko erregea"?
Abangoardiako operazio-basea. ARMADILLO.
170 daniar eta britainiar soldaduren etxea.
Ongi etorri. Tori ura. Aholku batzuk ditut.
Arma-lerroa tiroka ari da. Horregatik dago zalaparta.
Suziri hotsa entzuten baduzue, jaurtigailuak tiroka ariko dira.
Eguneko edozein unetan aritzen dira tiroka.
Horra hor bat. Normala da.
Horra dutxen kontainerrak.
Hori Zona Berdea da. Zaindu ahal duzuen gehiena.
Erasotzen dutenean, handiagoa da arriskua...
...beraz, ez gelditu hor begira.
Bisitariak hor gelditzen dira; interprete bati deitu behar zaio.
Berehala konturatuko zara ea hor inguruan dabiltzan...
...edo zerbait baliagarria ote den.
-Galdera batzuk dituzu. -Bai.
Noraino joan gaitezke Armadillotik iparraldera...
...talibanak erasoan hasi baino lehen?
Armadillotik iparraldera, 800-1.000 metrora.
Hemendik lerro bat marraztu daiteke Helmand ibaitik goraino.
Hemengo alde hau gurea da, gehienbat.
Haien helburua da hegoaldera joatea eta gu bakartzea...
...bertakoengan eraginik izan ez dezagun. Hori nahi dute.
Pasabide estu honetan borrokatzera behartzen ditugu.
Mujaidin ohiak dira; errusiarren aurka hortxe borrokatu ziren...
...beraz, ohituta daude gehiagoren aurka borrokatzen.
Ez dute beldurrik. 10 gizonek 40ri erasoko diete.
Gu gehiago izateak ez ditu geldituko. Ez horixe.
-Sekulako potroak dituzte. -Seguru baietz.
Tratatu al zenituen abenduan hil eta zauritu zituztenak?
Nik eta Jk aurkitu genituen abenduaren 19ko hilak.
Gu iritsi ginen lehenengo. Detektagailua martxan jarri nuen.
Ibilgailuaren inguruan geunden; nire linternako argi putak...
...aurpegia argitu zion mutilari. Begira-begira zegoen, baina hilik.
Begiak itxi nizkion, eta aurpegia estali.
Azken mutila... Ez zuen aztarna handirik utzi.
Sei orduz gorputz zatiak biltzen. Dena.
Hatzak, esku bat eskularru batean, belaun bat, bihotz bat lurrean...
Latza da horrelako leku bat deskribatzea.
Zeure burua ere zaindu behar duzu.
Ergelkeriaren bati barre egiteak ez du esan nahi erotuta zaudenik. 112
Lasai hartu beharra dago, hau ez baitago ulertzerik.
-Susanne naiz. -Kaixo, Mads naiz.
Kaixo, Mads. Zu izango zinelakoan nengoen.
-Zer moduz zaude? -Ondo. Eta zu?
Hori askoz interesgarriagoa da.
-Ondo nago. Armadillon gaude. -Ederki.
-Zer moduz dago aita? -Hementxe eserita daukat.
Berarekin hitz egiten utziko dizut.
-Kaixo, Mads. -Kaixo, aita. Zer moduz?
Ondo gaude, Mads.
Baina atzo zure ama ikaratu egin zen...
...telefonoak gauerdian jo zuenean.
Nik ez nuen entzun; berak bai, eta sekulako ikara hartu zuen.
Gauza izugarri bat gertatu dela pentsatzen duzu aurrena.
Baina negozio-dei bat zen, Indiatik...
...hango eta hemengo ordutegiaren aldeaz ahaztuta.
Danimarkatik etorri ginenez gero, etsaiaren helburua ez da aldatu.
Talibanek Helmand desestabilizatu nahi dute...
...bertako jendea USAFeko armadaz fio ez dadin.
Haftaran-en eta Athakharan-en sartu beharra dago...
...jendearekin harremanetan jartzeko.
Zuen janaritik zerbait gustatzen ez bazaizue...
...gorde ezazue eta eramazue patruilan.
Emaiezue hori umeei, borondate onez.
Borrokarako arauak.
Tirokatuak izan aurretik aplikatu behar da autodefentsa.
Eta egiaztatu armarik ba ote dagoen edo norbait tiro egitera ote doan.
Bai. Zoazte prestatzera.
Ilaran jarri, gure lehen patruila baino lehen argazki bat ateratzeko.
Ez daukat ezer.
Horra zergatik diren arriskutsuak wadiak.
Minak ezkutatzen dituztela pentsatzeak gaizkitu egiten nau.
Hobe dugu zona hori inguratzea...
...txorakeria litzateke, beraz, hemen bat jartzea.
Gizon bat ikusi dut hesian zehar korrika...
...iparretik hegora doan zuhaixka-lerroaren ekialdean.
Ongi etorri Nam-era.
-Aizu, interpretari! -Etorri nirekin.
Aiatollah, mugi! Ez itzazu utzi mitxoleta-zelaian.
Hemendik. Zelaian barrena, ez. Erakutsiko dizut.
Zibil batzuk zelai inguruko bidea erakusten ari zaizkigu.
Salaam aleikum.
Zer moduz? Ondo?
-Liburua irakurtzen. -Liburua irakurtzen ari zara? Bai.
-Madrasa bat da. -Korana ikasten ari zarete?
-Lasai daude gauzak? -Zer egoera dago hemen?
-Lasai? -Ez, non egoten da babesean?
-Talibanak inguruan dabiltza? -Dena hartuta daukate.
Nola ez dakizu ba? Nonahi daude.
Esaiguzu zerbait ikusten baduzu.
Horrela, inguru hauetatik botako ditugu.
Ezin dizuegu lagundu.
Zuen armekin etortzen zarete, baina gero alde egiten duzue.
Gu, berriz, hemen geratzen gara, eta talibanak gure aurka datoz.
Ez badiguzue laguntzen, ezingo ditugu inguru hauek babestu.
Eta ezingo dugu eskolarik eraiki zuen umeentzat.
Zuek armak dituzue, haiek ere bai. Hitz egiten badut, akabatuko naute.
-Lehenengo patruila berri ematen! -Begiratu nire atzean!
Polita dirudi, motel!
Itxoin pixka bat.
Lehenengo patruila berri ematen.
Ez dut ezer sentitu.
Sentituko dut, ziur asko, borrokan hasten garenean.
Baina hala behar du. Dena ez da borroka.
Bai, jende honi laguntzera ere etorri gara.
Ferietara joan eta zaldiko-maldiko aspergarrienean ibiltzea bezala.
Patruila ondorengo bilera!
Patruila bera. Zer moduz atera da?
Bakarkako saioak penagarriak izan dira.
Zenbat belaunikatu zarete geldialdi laburretan?
50 gizonetik 8.
Hori hobetu beharko dugu, ezta?
Ohitu zaitezte! Makurtu zuen ipurdi lodia.
Bestela, halako batean, danba!
Beraz, makurtu, demontre! Beste zerbait?
Nik ez dut gauza handirik atera patruila honetatik.
Gogoratu hau nekazari-eremu bat dela.
Nekazariek erein berria dute garia, eta guk soroak hondatzen dizkiegu.
Gure babes-neurri bakarra haien soroak zapaltzea izan da.
Hor kanpoan ez da oraindik ezer gertatu.
Klasiko zahar ona. Argumentua da pornoaren gauzarik onena.
Horrelako medikuak nahi nituzke, ospitalera joanez gero.
Arraroa badirudi ere, lagundu egin dio!
Bitxia da, gero! Boluntarioa zara ohe txiki batean lo egiteko...
...eta sei hilabetez zaborra jateko.
-Badakit badagoela zerbait gehiago. -Ni talde-senagatik ari naiz.
-Talde-sena eta abentura. -Bai.
-Zer diote zure gurasoek? -Ez daude zoratzen.
Nire gurasoek onartzen zuten, baina misioetara joan beharra, ez.
Kosovora joatea erabaki nuen, eta guarnizioko lehen egunean...
...Kosovora nindoala uste nuen oraindik.
Baina Kosovora ezin zela joan esan ziguten bileran.
Hemen dena "Afghan" da. Gero, amari deitu nion...
...Afganistanera joatekoa nintzela esanez.
Negar batean hasi zen.
Kaka putza, Rasmus. Zer ordu dugu?
-Eta 41 minutu. -Zer da hau? Mullah txiki bat?
-Horiek animaliak dira? Bi azeri? -Ez dira trikuak izango.
Zer arraio izan da hori?
-Morteroak ziren? -Deitu eta galdetu.
Badakizue zer gertatzen den? Txanda.
Ideia on bat dut. Zer den ikustera joango naiz.
Lehen aitzurtzen ari zen pertsona bera izango da.
Ergel hori bonbardatu dute. Tamalez, ezin dugu ikusi.
Jomuga erraza zinateke orain.
Hegazkin zelataria.
-Begiratu bat botatzen ari da. -Ederki.
Horra hor gure kanpoko begiak.
Ondo dago berak miatzea inguruko gauza susmagarriak.
Bai horixe.
Ekintza pixka bat ikusi nahi nuke.
Ez dakit nolakoa izango den nire lehen erreakzioa.
Ez dakigu nolakoa izango den, probatzen ez dugun arte.
"Kanpoko borrokalarien" ideia, badakizu.
Lehen kontaktua bixia izango dela imajina dezaket.
Talibana izan liteke.
Hor kanpoko beste 7 mila milioiak bezala.
-Tamalez, ezin ditugu bereizi. -Arma da bereizkuntza bakarra.
Jantzi azpian ezkutatuta edukiko du, beharbada.
Baina bizkorra da. Imajinatu gauza bera egin genezakeela.
Norbait ote dago guri begira?
-Beti daukagu norbait begira. -Egia da.
Esparru horietan norbait egongo da...
...talibanen aldekoa eta guri begira dagoena.
Zeri begira zaude?
Zer nahi du?
Orain zer, Billy Bob?
Itxoin pixka bat.
Gizon bat daukat hemen itzultzailearen zain.
-Nor? -Gizon hori.
-Salataria? -Zigarroa pizten ari da.
Ez dute beti hori egiten.
Iskanbila izan da interneten 40 pakistandar horien kontura...
...lubakian babestuta zeuden, nonbait...
...baina ezin izan da egiaztatu han zeudenik.
Menderatze-patruilan abiatuko gara...
...alegia, ez diegu utziko libre mugitzen...
...guri aurrea ez hartzeko eta haiek lurraldeaz ez jabetzeko.
Babestuta zauzkagu.
-Berririk bai? -Etsaiak kanpoan dabiltza.
Entzun dugu.
Zer zarete? Britainiarrak? Kanadarrak?
-Daniarrak. -Daniarrak?
-Juduak edo kristauak? -Juduak?
Ez. Kristauak gara.
Zer zabiltzate hemen? Begira zer egin diozuen gure lurrari.
Begira! Zuek egin diozue tiro.
Behia hil diguzue.
-Eta gure familia zauritu. -Zergatik egin diguzue hori?
-Talibanak gure bidean gaude. -Arma handi asko dauzkate.
Eta tiro egingo dizuete.
903 Victor, Carlsberg urriko festa. Txanda.
Zibilak joan orduko, tiro egingo dute. Konforme?
Makurtu!
Norbait jo dut.
Miatu inguru hori!
-Ikusi duzu nondik etorri den? -Operadore, goazen.
Zer izan da hori?
90, zer dakizu ke horretaz? Honantz dator?
-Zer esan duzu? -Talibanak erasotzeko prest daude.
-Trabatuta dago. -Kaka putza!
-Babes gaitzazue, 6 altxa dadin. -Kaka hau ez dabil.
Bizkor, Mini.
-Alah, Akbar! -Operadore, uretara!
Bi esparruen artean daude, sakongunean.
-Bi tiratzaile. -Krag, goialdera joateko prest?
Esparruen arteko bi sakonguneetan. Prest?
-Han! Ikusten dituzu? -Ez.
-Sakongunean daude. -Bai.
Bi esparruen artean. Ke gorria. 500 metro.
Atzerakorik gabeko arma tiratzeko prest!
Denok kanpora!
Bejondeizula!
-Primeran. -Ondo egina.
Zulo handia eta polita!
-Zer iruditzen, mutilok? -Tiratzaile-zulo galanta!
Inguru osoa ikus dezakegu. Zulotik hurbil izan da.
-Talibanak tiratzeko prest daude. -Kontuz! Behean gelditu!
Talibanek esan dute gutako bost ikusten dituztela.
-Operadore, goazen. -Banoa.
Lurrera!
-5, behera! -Aizue! Ez al da bukatu?
Ez! Behera! Whiski berri ematen: "Behera".
-Zutik daudenei tiro egingo diete. -Whiskik ninjak ikusi ditu.
Nerbioak airean egoten da beti.
Ikusi dituzu gizon horiek korrika?
Non...? Begiz jota dauzkat.
Mutiko batzuk dira.
2-5.
Entzun dut. Eten. Mezu gogaikarria izan da.
Herritarrek eskatu diete talibanei ez tiro egiteko...
...beren zauritu, emakume eta haurrak ebakuatu ahal izateko.
-Hori larria da. -Zauritua ala hildakoa?
Koldarrak badira, baliteke armak garraiatzen aritzea.
-Nik ere hori pentsatu dut. -Aitzakia ona erne egoteko.
Armak beste kokaleku batera mugi ditzakete gu itzultzean.
Baliteke zibil zauritu bat izatea.
-Horrek baditu potroak. -Gorroto diet taliban horiei.
Ez ditugu bereizten, eta zibilen artetik tiro egiten digute.
-Ezin dugu gauza handirik egin. -Ez, baina kontu latza da.
-Zer dugu, operadore? -Ondo egina. Zure su-bataioa.
-Hasiera ona hasiberrientzat. -Horixe esan behar nuen.
-Hasiera ona hasiberrientzat. -Denok kanpora, denok etxera.
Mini? 12,7ko zenbat munizio erabili duzu?
-Pila. -Arrazoi osoa duzu.
Astun samarra da.
Aletegira sartzerakon, oiloek eraso didate.
Noiz egongo da egina ogia?
MARTXOA Handik hilabetera
Zergatik egin behar dugu kaka hau?
Ranger.
Begiraiozu honi, Mads.
Zuk arma eduki arren, irabaziko dizut.
-Zer urruti zauden ikusi behar. -Hemen.
Ea nork ateratzen duen lehenengo.
Zuk zurea atera behar duzu, eta nik hau jirarazi baizik ez.
Hor behetik?
-Eraman dezaket...? -Ez. Orduan horrela litzateke.
Esku bakarraz altxa dezakezu? Edo bi eskuak behar dituzu?
-Prest? -Harrapatu zaitut.
Hiru tiro bularrera.
-Nahiko ondo... -Hori baino hobeto, ezin!
-Gero arte, Mads. -Goraintziak nire partetik.
Ondo, Mads?
-Kale hauek itxiko ditut. -Ederki.
Mini, zoaz hara Kimekin.
-Zergatik zaude berekin? -Amerikarra da.
-Zergatik zaude berekin? -Gorria da bera ere.
Atera zaitez armadatik. Uztazu.
-Utzi? -Bai. Zoaz etxera.
Badaukazu etxerik?
Ez dizut dirurik zor, hori esaten ari bazara.
Begi barregarriak ditu. Betokerra da.
Handituta dirudite.
Ipurdian dauka.
Soroak hondatu, eta uzta galarazten omen diegu.
Sentitzen dugu zuen galera, baina badakizue...
...soroetan barrena patruilatu behar dugula.
Nola jakingo dugu hori? Gure errua al da?
Iaz gure etxea bonbardatu ziguten.
Jainkoagatik zin dagit ez dudala arroparik janzteko.
Eta nire semeek ezin didate lagundu.
Gure herrietatik joan behar dugu. Zer egin dezakegu?
Zer egin dezakegu? Ez zaituzte zuek edo talibanak hiltzen.
Gu hiltzen gaituzte.
Zibilak hiltzen dituzte. Gure etxean eserita, eta tiro.
Talibanek tiro egin, eta ihes egiten dute.
Sentitzen dugu; iparralderantz mugitu nahi dugu gerra.
Hori ona litzateke guretzat, honek dena hondatzen baitigu.
Lagundu dezakegu, baina talibanak inguruan dabiltza.
Ezin duzue.
Beldurragatik borrokatzen da jendea. Talibanak ere bai.
-Mugi, atzelariak! -Hara bestea!
Bonbak ipini dituzu, tximu horrek!
Dakigunez, zibilen auto bat gasolindegira hurbildu da...
...–basamortuko 1 errepidean, gure etxerako bidean, alegia–...
Autoak zerbait jo du eta lehertu egin da.
Eztanda bat izan da. 1 ibilgailua da gure formazioa.
Lehenik, tiratzailearen kokalekutik begiratu.
Hara iritsitakoan ikusiko dugu zenbateraino latza izan den.
Piztu gau-ikusgailua eta babestu erretagoardia.
Handik itzultzean, eztanda handi bat entzun dugu.
Ezin nuen sinetsi.
Atzera joan naiz korrika...
...eta 7-5 eta 3-5 nigana etorri, ni jo, eta hegan atera naiz.
Mundu guztia korrika ari zen batetik bestera.
Orduan hau entzun dut: "Odola nonahi. 2-5 erori egin da".
Rasmus pelotoi-burua zauritu du errepide bazterreko bonba batek.
Hau esan diet: "Demontre, 5! Burua makurtu behar zenuen".
Berak erantzun: "Badakit. Zer moduz dantza?". Ni barrez!
"Ez da une egokia". Gero, laguntza emozionala eman diot.
Zauri sakon bat zuen hemen. Garuna hautsita zeukan.
Demontre!
-Ez da barregarria izan. -Ez horixe.
Copenhageko Unibertsitateko Ospitalea. Danimarka.
Eztanda handi bat entzun nuen, dena hautsez bete zen...
...segundo gutxi batzuetan.
Mihiaz hortzak aztertu nituen, ea puskatuta neuzkan...
...eta hatzak mugitu nahi nituen onik ote neuzkan jakiteko...
...ahoa hondarrez eta odolez beteta neukalako.
Ezpalak eta harriak sentitzen nituen. Ez nituen bereizten.
Ez dut garbi oroitzen...
...baina nik behera begiratu, eta bi odol arrasto ikusten nituen.
Helikopteroan egon arte ez nintzen konturatu...
...ez nintzen benetan deseroso sentitu.
Orduan izan nuen horretan pentsatzeko astia.
"Zer itxura ote dut? Suspertuko ote naiz?"
"Arraro hitz egingo dut beti?" Eta horrelako galderak.
Armadillora itzuli, eta haien aurrean egon behar dut...
...eta esan: "Ez zarete nitaz hain erraz libratuko".
-Hemen, 2-5. -Raven-ek zerbait du.
Hiru gizon hegoalderantz, 62. 7, 31.4.
Alpha 1-7k ikus ditzake? Koordenatuak lortu.
-Bereizten ari dira. -64.5, 32.0.
Tiro egiteko lekutzat erabili izan den tokian nago.
Lehenengo, arma montatu behar al dute?
9-0. Pancake.
Prest? Tiro!
-Ederki! -Garaia zen, zer demontre!
Jomuga iritsi du!
MAIATZA Handik 3 hilabetera
-Gizonak bilduko dituzu? -Bai...
Rasmus pelotoi-burua Afganistanera itzuli da.
2. pelotoia, ibilgailuetara.
Hemen dago! Gure gizona.
-Ondo? -Bai horixe. Sasoi betean!
-Kaixo, mutilok. -Usain ona duzu zuk ere.
-Baina zuk ez. -Kaixo!
-Pozten naiz zu ikusteaz. -Kaixo, motel.
Nazkatuta nago mutil izerditsuak besarkatzeaz. Nor gehiago?
Kaixo, mutilok. Denok hemen al gaude?
Kaixo, motel.
-Pozten naiz bizarra utzi duzulako. -Banekien poztuko zinela.
-Hona 1. taldearen burua. -Tira, oraingoz.
Pozten naiz zuek berriz ikusteaz. Galderarik bai?
Ederki. Goazen ba.
Operadore, bertakoek diotenez, talibanek alde egin omen dute...
...etortzen ikusi gaituztenean.
Operadore, babestuko nauzu zelaian ibiltzen banaiz?
-Seguru asko, ez. -Zer pena ematen didan!
Denok prest eta inor ez akabatzeko. Zer demontre!
-Ezetz jokatu? -Ez da ezer gertatuko.
Ez da ezer gertatuko. Adostasunean, apustuak ez du graziarik.
Daniel, joango al gara biluzik zelaian zehar?
-Asko igoko genuke maila. -Gorputz arrosaz izutuko ditu.
Ixo, alua!
Lehengo egunean, etxea bonbardatu zidaten.
Nire behia eta bi zekor hil zizkidaten.
Zekorrak ez ziren hil, zaurituta daude.
Behia hil egin zen. Bi txekor zauritu zizkioten.
Gure zakur zaindaria ere txiki-txiki egin zuten.
Begira. Abereak hor lotuta zeuden.
19 lagun gara. Behiak esnea ematen zigun.
-Orain ez daukagu ezer, dirurik ez. -Kalte-ordain bat emango dizugu.
Kaixo. Zer moduz?
Gure kanpamentura etor zaitezke gaur arratsaldean edo arratsean?
Oso zaila da. Jendea hiltzen dute. Beldur dira.
Baina garrantzitsua da gu elkarlanean aritzea.
Hemen egin dezagun bakea.
Bakea ekar dezakegu hona. Lurraldea berreraiki...
Hori da, baina ikusiko dugu. Jainkoak hala nahi dezala.
Lurraldea jota dago.
2-1, aurrera egin dezakegu edo itxoingo dugu?
-Zer, goxo-goxo hor? -Ez dugu makurtu beharrik.
Baina nahi baduzu, zulo bat daukat galtzetan.
Hatza erabil dezaket, nahi baduzu?
-Huts egin duzu. Goraxeago. -Ez, mila esker.
Demontre, zer aspergarria!
Herenegun behia hil zioten jaurtigailu batek jota.
-Begira non. -Ez dirudi orain dela gutxikoa.
-Horrela egon da bolada batean. -Behia non ehortzi duen ikusi dugu.
Talibanak hemengo jendea mehatxatzen ari dira.
Hemengoentzat, abereak eta jendea hiltzera etorri omen gara.
-Talibanak baliatzen ari dira... -...gertatzen ari denaz, jakina.
Aurrera egin beharko dugu, mutilok.
-Airekoek bi gizon ikusi dituzte. -Sierra 5en gaude.
-Tokia hartu behar dugu? -Daniel? Plan berri bat!
Bi gizon Sierra 5en. Hortxe!
-Lehergailuak nahi dituzu? -Itxoin egingo dugu.
Paretako zulo hor dago. Aurrez aurreko zuloa.
Ekin! Aurrez aurre daukat.
Hemen badago zerbait.
Aurrera!
Hemen ez dago inor.
Zibilak daude. Bila jarraituko dugu.
Hemen ez dago inor.
Salaam aleikum.
901, 5en bila gabiltza. Eten.
Kaka! Nazkatuta nauka alukeria honek!
Haiek guri burlaka, eta gu denbora galtzen zera hauek desegiten!
Joan dira dagoeneko. Denbora galtzea!
-Morteroa, beste 15 tiro. -Prest...!
Denak prest... Tiro!
Martin, mortero-behatzailea.
Neskak zauriak zituen sabelean.
Eta garuna hautsia.
Granada batek neskato bat hil zuen.
Ni naiz hau dioena: "hori da jomuga".
Egindako plana bete dut.
Ezin da ezer egin.
Ia-ia "esne isuria" esan nuen.
Hitz gogorrak, baina halaxe da.
Egindakoa ezin da desegin, eta zure buruari ez errua bota.
Albistez jositako mundu itxi batean bizi gara...
...milaka lagun hiltzen dira denbora berean...
...ez nau neska baten heriotzak kezkatuko. Gertuegi zaude, ordea.
Hara... Hona etorri gara, eta hori ez dugu nahita egin.
Egin behar genuena egin dugu, eta berriz egingo genuke.
Horrelakoak dira gauzak.
Neka-neka eginda nago. Etxea erre zidatelako nago hemen.
Nire ama hil zen, eta nire ume txikia ere bai.
Urrun geunden. Ama eta txikia besterik ez zeuden etxean.
Etortzeko esan nion amari, baina ez zuen nahi izan.
Esaiozu sentitzen dugula, baina egoera latza bizi dugu.
Zehatzago esan dezala zer galdu duen.
Esan behar diguzu zer hondatu zaizun.
Tapakiak, koltxoiak, errezelak, platerak eta etxeko gauza asko.
Jainkoak barka diezaiola zure amari. Martiri bihurtu da.
Mini, begiratu pelotoiari. Gorabehera bat izan omen da...
...baina haiek aurrera doaz, hala ere.
Atera gaitezen hemendik!
Itxoin!
O, ez...!
Esan zerbait, gizona!
Dena ondo dago?
Ez, ez. Egoera larri-larria.
Hitz egin dezake, baina arazoak ditu arnasa hartzeko. Txanda.
Eraman ezazu nire kokalekura berehala. Han egongo naiz prest.
Demontre! Bagoaz.
Hemen 3-4. Helikopteroa bi minutu barru egongo da hemen.
Bera jasotzeko lekura mugituko dugu pixkanaka.
Gure jendea bidali diogu, lau gizon izan ezik...
...horiek azken aztarnak jasotzen ari baitira.
Ibilgailu bat dugu, eta 10 minutu barru iristekoak gara.
Onik dago, baina ezkerreko hanka izter aldetik moztu diote...
...eta eskuinekoa, berriz, belaun azpitik.
Iztarpean zauritu dute...
...eta sabelean, baina ez du hemorragiarik barnealdean.
Bizirik aterako omen da, baina oso zauri larriak ditu.
Ahulguneak aurkitu dizkigute eta horretaz baliatzen ari dira.
Onak gara erasoan eta aurrera mugitzen...
...baina geldirik gaude, aurkitu ez ditugun minengatik.
Dena izorratuta dago.
Horretan pentsatuta, ez zinateke errudun sentituko...
...ergel horiei tiro egiteagatik. Okerrago kale-txakur bat hiltzea.
Bai horixe.
EKAINA 2 hilabete geratzen dira
Mina batek beste kanpamentu bateko 3 daniar soldadu zauritu ditu.
Patruilatik etorri ginenean, hau esan ziguten:
Romeo 1.5eko 3 gizon mina batek jo zituela 1. errepidean.
Une horretan, B kategorian zeuden: larri zaurituta.
Hona iristean, hirurak hilda zeudela esan ziguten.
Uste dut denek espero zenutela...
...historian sartuko ginela hilik gabeko talde gisa.
Gero, hiru gazte lerden horien argazkiak erakutsi zituzten.
Irribarrez zeuden, eta begiak distiratsu.
Zoriontsuak ziruditen. Ezin dut hau gehiago jasan, Mads.
-Oso gogorra da. -Bai.
Mesedez, kontuz ibili.
Etorri bizkor etxera.
Joango naiz. Bi hilabete geratzen dira.
Gorazarre egingo diegu gure hiru gizonei...
...eta haien ohorez minutu bateko isilunea egingo dugu.
Gizonak nekatuta daude. Wahir-en ondo zihoakigun...
...eta orain talibanek infiltratuta dago hura.
Haiek badakite zehatz zenbat gizon garen...
...eta noiz ari garen zerbait egiten edo ez.
Ea enboskada jartzea ondo ateratzen zaigun.
Baten bat aztoratuegi dago hara joateko?
-Nahiago nuke etxean geratu. -Nik ere bai.
Mads, ondo zaude? Ez zaizu axola joatea?
Behar banauzu, joango naiz.
Ederki.
Zoazte lana bukatzera. Badakizue zer egin; kontuz ibili.
Eramaiezue infernua goizean. Hori da dena.
Bihar arte. Ondo ibili.
Etsaien talde bat sumatu dugu. Txanda.
Zibil talde bat zuen biderantz doa.
Atzealdeko gizonen eskuinetara.
Emakumeak eta umeak badoaz inguru horietatik.
Borroka-aztarnak daude. Familia asko badoaz handik.
Horretan ez dago zalantzarik.
Azken berrien arabera, gure patruilari enboskada egingo diote.
Baliteke aitzurlari bat egotea nigandik 250 metrora...
...esparru batean. Ohar-tiro bat egiteko baimena eskatzen dut.
Entzun dizut. Itxaron.
-Heriotzagune arraio bat da hori. -Ederki, tiro egiten duten artean.
Eskuineko horiek, itzuli zuhaitzetara.
3, atzera egin esparruko hormara.
Pelotoiak zauritu bat du.
-Zer egin diozu? -Morfina jarri diot izterrean.
Eta Fentanyl eman diot. Pultsua ondo du.
-Edan dezaket zerbait? -Bai.
Non arraio daude putakume horiek?
-Emadazu taliban puta bat. -Aurrera!
Goazen, aurrera!
-Ia eman didate! -Babestu zaitezte!
Ez dizut entzuten.
Landa zabalean gaude. Non zaudete zuek?
Nire eskuinetara zaudete.
-Ez tiro egin! -3, zuhaitzetara ari zara tiroka.
-Beste aldean nago, ergela. -Talibanak lubakian daude.
Zer arraio esaten ari da?
Talibanak zure aurreko lubakian daude.
Gure aurre-aurrean!
Eman al diezaiokezu granada batekin?
Tiro zulora!
Orain neutralizatu egingo ditugu. Kim, hemendik!
-Haiengana zoaz. -Frederik zauritu dute!
-Hemen beste bat dago. -Frederiki hankan eman diote.
-Nori? -Frederiki. Etzanda dago.
-Nor zauritu dute? -Frederik. Kanpoan etzanda dago.
Kim...! Zoaz Frederiki laguntzera.
-Hemen gaude, Frederik. -Hilda dago, edo zer?
Herrenka ibil bazaitezke, goazen eraikin horretara.
-Primeran. -Nora...?
-Nora? -Zure eskuinetara.
Gera zaitez hemen. Eraman egingo dut.
-Poliki, poliki... -Akabatuko haut, putakumea!
Bidean dago.
Hiru hildako daude han.
Hori garbitzen dugun bezain azkar...
5, eskuko granada bat daukat.
-Besoa begiradazu. -Zer arraio? Zure besoa?
Begira...
-Trabatuta geratu zait. -Zure babesgailuan?
-Non, hain zuzen? -Begira...
-Tarte honetatik. Eta han. -Kaka.
-Demontre, a zer erokeria! -Zuloa garbirik dago!
Zerri madarikatuak!
-Ondo? -Bai.
Ederki. Eduki eskua geldirik.
Gorantz eduki eskua.
-Ene, erokeria izan da. -Bost hildako daude zuloan.
Zer daude, bost taliban hilda?
Erabat surrealista dirudi honek.
-Non daude ergel horiek? -Honi buruan tiro egin diot.
-Demontre, zer kiratsa! -Ixo.
-Goazen hemendik. -Hemen beste bat dago.
-Itxoin. Babes nazazu! -Jakina.
A zer nahaste-borrastea! Komando eroarena egin duzu, alua!
-Horiek dira armak? -Pistola bat zeukan, nonbait.
Kiratsa darie.
Animaliarik akabatu baduzu, hau ez da gauza handia.
Gehiegitxo da, ezta?
Ez dauka armarik.
Eskerrak ez diren batere astunak.
Zer ari zara biltzen, motel?
Presta zaitezte aurrera segitzeko.
Zenbat tiro bota dituzu? Astindu ederra eman diezu.
-Ez zenituen hilik nahi? -Bai. Ez diet errukirik.
-Ura gorrituta zegoen. -Zuk oihukatu duzu: "Ez dago inor!"
Eta guk, berriz: "Bai, badago!" Beraz, atera kontuak.
Errebotez urratu bat egin dit eta hemen geratu da.
Patrikan gordeta daukat bala.
-40 segundo. -Opila!
Goazen!
-Ongi etorri. Tori freskagarriak. -Itxura ona du horrek.
Lan bikaina. Sekulako saioa izan da.
-Haietako lau granada batekin. -Ederra izan da.
Demontre, kristorena izan da. Ez dugu hori inoiz ahaztuko.
Sekula ikusi dudan gerra-ekintzarik onena izan da.
Demontrezko lana egin duzue!
Ez zeukaten identifikaziorik edo esku-telefonorik.
Haietako bat enbor baten azpitik bultzatu behar izan dut.
-Azpian harrapatuta zegoen. -Zer nazka! Afgandar hil horiek.
Mini, begiak zabalik zeneuzkan. Han geratu zara berari begira.
Okerrena 3rekin izan da. "Errekan daude".
Ez diet sinetsi, baina kargagailu bat hustu dut errekan.
"Hemen daude oraindik!" "Ez, ez dago inor hor".
Esku-granada! Hara joan, lau aurkitu ditut etzanda.
5ek parte hartu nahi zuen, eta kargagailua hustu du enborrean.
-Gero, beste bat aurkitu dugu. -Bai, hori ere esan du.
-Latza izan da taliban ergelentzat. -Okerreko lekuan zeuden.
Ølby, lau lehen aldean esan duzu? Eta beste bi beste aldean.
-Ez, bat bakarrik. -Bi zeuden.
Ez zegoen bat urrunago? Izkinaren bueltan...
-Guk haietako biri tiro egin diegu. -Multzo osoan begiratu dut.
Atzera egin duzu? Inor ez da urrun joan, gu han egon ondoren.
Arratsalde on. Denok itzuli zarete Zona Berdetik.
Goiz mugitua izan da. Denok bat gatoz horretan.
Zaurituak ondo daude. Haien berriak dauzkat.
-Biei ebakuntza egin diete. -Ozenago!
Bati sorbaldan, besteari hankan.
Grej-ek dio sentitzen duela, ez dela berriz etorriko.
Danimarkara joan behar du suspertzera. Ez dakigu besterik.
Lan ona egin duzue eta potroak eduki dituzue, 2. pelotoia.
Gaur ozta-ozta libratu zarete.
Beste zerbait? Egun ona pasa.
-Gerrako harrapakina! -Gerran harrapakatua!
Has dezagun misio ondoko bilera.
Azkar jorratu nahi dut, mamira heltzeko.
Gaur, ziur dakigu ez diogula elkarri tiro egin.
Zalantza handiak izan ditugu kasu askotan...
...eta hutsegiteak egin izan ditugu.
Ez nengoen ziur etsaia 3 metrora zegoenik.
Oihuka entzun dizuet gertu zeudela, baina nik ezetz.
Azkenean, haserre, kargagailu bat hustu dut korrontean.
Nahikoa izango zela uste nuen, baina zuk ezetz esan duzu...
...eta orduan jaurti dugu granada.
Gero, operadoreak eta nik...
...4 gizon aurkitu ditugu lubakian, intzirika zeuden, itxura txarrean.
Ahalik eta bihozberatasun handienaz akabatu ditugu.
5 guregana etorri da, eta kargagailua hustu du zubian...
...bazterrak garbitu ditugu eta lehengo hori aurkitu dugu.
-Zaurituta eta kexuka zegoen. -Arrastaka joan nahian.
-30 edo 40 aldiz tiro egin diogu. -Hantxe akabatu ditugu.
Hori izan da dena.
Kristorena izan da. Gertatzen ari zenean, ez...
...baina itzuli garenean, bai. Orain badakigu gerra zer den.
Inoiz ez naiz patruila batean horrela sentitu.
Baina oraingoan uste dut...
...baina oraingoan zerraldo bukatzeko arriskuan egon gara.
Inoiz ez nuen horretan pentsatu. Haiek baino gehiago gara...
...eta arma hobeak dauzkagu, eta hala ere egurra eman digute.
Berriz probatu nahi dut, hala ere. Behin bakarrik.
Nik ez.
Pentsatu horretan! Bukatzean, askoz hobeto sentituko zara.
-Bai. -Egia da.
Zirrara hori sentipen atsegina da.
Gaizki pasatu ondoren, ondo sentituko zara etxera itzultzean.
Imajinatu ezer egin gabe itzuli garela...
...patruila aspergarri batetik.
-Horrela etxeratzea zer pena! -Bai horixe.
Frederiken hanka ikustera goaz.
Erakutsi egin behar digu.
-Zer moduz? -Jira zaitez.
Bejondeizula, motel!
-Pozten naiz zu ikusteaz, Grejs. -Ni ere bai zu ikusteaz.
-Britainiarrekin zaude erietxean? -Denak afganiar aluak dira.
-Baita talibanen bat ere. -Benetan?
Begiak estalita eta eskuak lotuta ekarri zuten bat atzo.
Barrura itzultzen bazara, berriz etorriko gara.
-Kaixo. -Pozten naiz zu ikusteaz.
-Ondo botatako tiroa. -Bikaina.
Bala hemendik sartu zitzaidan eta ipurditik atera.
-Bala atera nahian aritu dira. -Primeran.
Minaz ahaztu nintzen helikopteroan eraman nindutenean.
Ølbyk lau akabatu zituen granada bakarraz.
-Kexuka ari ziren. -Ez nekien zenbat akabatu nituen.
Baina haietako hiru multzoan etzanda zeuden.
Ia ez nuen ezer ikusi: belarri bat eta beste baten burua ozta-ozta.
Gainerakoa zintzilik zeukan. Haietako bi haren azpian zeuden.
"Zer arraio?", pentsatu nuen. Bata bestearen azpian zeuden.
Beste bat enborraren azpian zegoen, eta bestea, harago.
-Arrastaka zebilen lurrean. -Ez.
Sari nagusia irabazi genuen lubaki hartan.
Ederki, mutilok.
Agur.
Bi gauza dauzkat zuretzat. Zaldia irabazi duzu.
-Eskerrik asko. -Ondo merezia duzu.
Gurekin eta Indar Berezikoekin borrokatu zara. Bejondeizula!
Entzun. Polizia Militarra galdezka aritu zait gaur.
Norbaitek zuen gurasoei deitu die...
...eta esan die gizon zaurituak hil ditugula...
...eta hildakoak pilatu ditugula heroi gisa argazkiak ateratzeko.
Hara itzulita, neronek hil omen nituen taliban zauritu batzuk.
Bileretan horretaz barrez aritu ginela ere esan dute.
Gurasoek... ama horrek Operazio-Agintaritzara deitu du...
...eta galdetu du ea horrela egiten ditugun hemen gauzak.
Orain gehien kezkatzen nauena...
...leialtasunaren kontua da. Jakin beharra daukat...
...hemengo norbaitek hori gertatu zela uste ote duen.
Norbaitek hori sinesten du? Bai...?
Gure bileran gertaeren sekuentzia entzun izan banu...
...oso kontu delikatua zela pentsatuko nukeen.
Uler dezaket han ez zegoenak irudipen hori izatea.
Gerora ere, sekulakoa izan zen.
Hori kontuan hartu behar duzu.
Muturreko esperientzia bat zenez, muturreko hitzak erabili genituen.
Prentsak eskandalua sortu eta psikopatak garela uste badu...
...horrela pentsa dezatela. Ez zeuden han, ez zuten ikusi.
Haiek ez zeuden han, baina guk badakigu zer gertatu zen.
Hitz egin dezatela. Berak ez ziren han egon.
Kasu hau ikertzen badute, zigortu egingo gaituzte...
...ederki izorratuko gaituzte etxeratzen garen arte.
Eta historia militarrean geldituko gara...
...hanka sartu zuten mutilen gisa. Eta norbait aipatzen badute...
...–neroni, Daniel eta operadorea barne–...
...saio politak izango ditu horrek zirku militar osoan.
Ezin diet esan: "Zuek ez zineten han egon".
Nire ustez, operadoreak eta Danielek potroak eduki dituzte...
...egin behar zutena aldi berean egiteko.
Zuzen jokatu zuten, bi zauriturekin, bat hilzorian...
...eta hiru gizonek uniformeak zulatuta zeuzkatela...
Eta, gainera, haiek tiro egin! Nik ere tiro egingo nukeen.
Danielek eta operadoreak bakarrik seinalatu zuten enborrera eta esan:
"Bat hemen, bestea han".
Hori nahikoa izan zitzaidan tiro-jasa bat botatzeko.
Ez nuen duda izpirik izan armadun baten aurrean.
Ez zen gauza ziurra, baina tira...
Egin beharrekoa egin behar da. Tiro ez egiteko kemena baduzu...
...mugimendua arma batena ez dela konturatu zarelako...
...errenditzeko keinu bat baizik... Hori ulertzeko kemena baduzu...
...ez duzu tiro egingo, noski, baina ni han egon nintzen...
...eta tiro egingo nukeen, eta tiro egin nuen, ziur ez nengoelako.
Hori nahikoa zen niretzat.
Gogorra da jendearentzat ulertzea nola...
-Nola hartu erabaki bat? -Nola hartu beste baten bizia.
Hemen egon behar duzu hori ulertzeko.
Dena den, leku hau kaka putza da. Herri alu bat da!
Bai horixe.
Gerra bera ulertzen duen jendeak...
...guk hemen zer sentitzen dugun ulertzen duen jendeak...
...jende horrek ulertuko digu.
Kanpokoek esan dezatela gu erotuta gaudela...
...edo gauza izugarri bat egin dugula.
Nik badakit egin behar nuena egin dudala.
Denok egin dugula egin behar genuena.
Polizia Militarra galdezka aritu zait gaur goizean...
...salatariari buruz. Oraingoz, zurrumurru hutsa da.
...eta saiatuko dira batailoitik atera ez dadin.
Beraz, zerbait entzunez gero, zurrumurrutzat har ezazue...
...zurrumurrua baita, izan ere. Berriketa hutsa, alegia.
Baliteke zurrumurrua gure artera berriz etortzea...
...baina berriketa hutsa da, egiatik batere ez duena.
Konforme? Besterik ez.
Egun on.
Gauza pare bat esan behar dizuet.
Urrezko eta zilarrezko Zaldiak eman nahi ditut azken ekintzagatik.
Lehenengo biak Joerentzat eta Ølbyrentzat dira.
Bi hauek egin dutena beste era batera senti dezakete batzuek.
Bost taliban gure pelotoiari tiroka ari ziren.
Gure mutilek eskuko granada batez eraso eta akabatu zituzten.
Horretarako kemena behar da, eta harro nago zuetaz.
Urrezko Zaldia ematen dizuet saritzat, merezi duzue eta.
Ea horrelako gehiago ikusten ditugun. Lan bikaina!
Zorionak. Ondo merezia.
Beste bat zuretzat, Joe.
Zorionak. Merezia duzu. Ekarri bostekoa.
Zer jartzen du...? Smith transexuala da, orduka...
...eta ergela, berriz, egun osoan.
Pentsamendu sakonak...
-Sakontasun handirik ez. -Sakonena pintatu egin zuten.
Mutilak deseroso zeuden horrekin. Kaka pila zegoen, jakina...
...baina bazeuden beste gauza batzuk...
Irakurtzeko interesgarri samarrak zirenak.
Ondo legoke hona itzuli eta zure zirriborroak ikustea.
"Iparraldeko herririk ederrena: nire herri, etxe eta sorterria".
"Danimarka". Hori oso poetikoa da.
ABUZTUA
ONGI ETORRI ETXERA Mila esker zuen ahaleginengatik.
Rasmus pelotoi burua. Afganistanera itzuli da 2011n.
Kim. Afganistanera itzuli da 2011n. 837
Rasmus. Armada utzi zuen. Elektrizista da.
Daniel. Afganistanera itzultzekoa da 2011n.
Mads. Afganistanera itzuli nahi du.
AZPITITULUAK: Jon Muñoz